“Thảo dược không chỉ được dùng để làm thuốc”

Đây là nhấn mạnh của PGS.TS Trần Văn Ơn - Trưởng bộ môn Thực vật, Đại học Dược Hà Nội tại buổi Tọa đàm “Kinh tế Dược liệu Việt Nam trên nền tảng Văn hóa Thảo dược” ngày 28/3.

Buổi toạ đàm có sự tham gia của các nhà khoa học, nhà quản lý, nhà doanh nghiệp…

Tại buổi tọa đàm, PGS.TS Trần Văn Ơn thẳng thắn nhìn nhận, hiện nay dược liệu vẫn chưa được phát triển xứng đáng với tiềm năng, thậm chí còn đang bị “thua trên sân nhà” do không thể cạnh tranh với các dược liệu và sản phẩm dược liệu nhập.

Về cách sử dụng dược liệu, theo PGS.TS Trần Văn Ơn, lâu nay nhiều người thường nghĩ, thảo dược chỉ được dùng để làm thuốc. Tuy nhiên ngoài phát triển dược liệu theo cách truyền thống là sản xuất dược liệu cho y học cổ truyền, công nghiệp dược,… dựa trên các cách làm tại các địa phương, còn có thể có hướng nữa đó là phát triển dược liệu gắn với du lịch, dựa trên khai thác lợi thế so sánh về đa dạng sinh học, cảnh quan và văn hóa các dân tộc bản địa.

Điều này sẽ không làm chúng ta “bỏ lỡ” cơ hội làm đa dạng hoá sản phẩm, từ đó có thể có cơ hội tham gia vào thị trường lớn có giá trị hàng chục tỷ USD.

Ông Vũ Tuấn Cường - Phó Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh chia sẻ, Việt Nam có điều kiện tự nhiên ưu đãi, tính đa dạng sinh học..., trong lĩnh vực thuốc, dược liệu và các sản phẩm cho sức khỏe từ dược liệu được nhiều nhà khoa học và nhà quản lý thừa nhận có lợi thế về cạnh tranh hơn.

Thảo dược không chỉ được dùng để làm thuốc. Cần mở rộng khái niệm các sản phẩm có thể tạo ra từ thảo dược – văn hóa – cảnh quan.

Tuy nhiên, theo ông Cường, tại Hàn Quốc, họ chỉ tập trung vào hai cây là sâm và linh chi, mỗi năm có thể xuất khẩu hàng tỷ USD. Với Việt Nam, ngành dược liệu làm sao để trong 100 loại cây thảo dược chọn ra khoảng 3-5 cây để đẩy mạnh phát triển làm thuốc và hội nhập quốc tế.

Đơn cử, theo ông Cường, chúng ta cần đẩy mạnh giá trị lên như sâm ngọc linh, ba kích... đưa công nghệ vào để phát triển từ khâu chọn giống đến bao tiêu sản phẩm đầu ra thành một chuỗi giá trị, từ thức ăn, đồ uống...

Theo PGS.TS Trần Văn Ơn, qua hơn 15 năm triển khai định hướng học thuật, hệ thống phát triển thảo dược tại cộng đồng của Bộ môn Thực vật (Đại học Dược Hà Nội) kết hợp với công ty dược đã hình thành các mô hình kinh doanh và chuỗi giá trị khác nhau như: Mô hình Vườn cây thuốc gắn với Trọng tâm du lịch, trong đó, đã có 2 vườn cây thuốc nam được hình thành tại Yên Tử (tỉnh Quảng Ninh) và Bái Đính (Ninh Bình)., 1 vườn cây thuốc đang được đề xuất xây dựng tại huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang.

Mô hình doanh nghiệp trồng và cung cấp dược liệu chuẩn GACP-WHO cho sản xuất dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe tại tỉnh Thái Nguyên; Mô hình tư vấn phát triển sản phẩm từ đặc sản địa phương như chương trình “Mỗi làng một sản phẩm” tại tỉnh Quảng Ninh hay như mô hình phân phối bán hàng các sản phẩm bản địa: Thung lũng dược phẩm xanh Việt Nam…

Các mô hình thực tế đã được xây dựng thành công bước đầu và đạt được mục tiêu tài chính, phát triển hệ thống sản phẩm, hệ thống quản lý.

Tuy nhiên để kết nối, hoàn thiện cũng như phát triển tối đa các mô hình và chuỗi giá trị với nhau, cần có thêm nguồn lực hỗ trợ từ các đối tác du lịch lữ hành, cơ quan quản lý, các doanh nghiệp cùng bắt tay xây dựng.

T.Nguyên