Lãnh đạo Tổng cục Dân số - KHHGĐ khảo sát thực trạng y tế cơ sở ở nhiều tỉnh

Vì sao người dân ít mặn mà với y tế xã?

Xã Minh Quang, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình có hơn 9.300 nhân khẩu, hơn 90% người dân có thẻ BHYT. Trạm Y tế xã này (thuộc Trung tâm Y tế huyện quản lý) gồm 6 nhân lực, có 1 bác sĩ, được trang bị thiết bị đo huyết áp, ống nghe, một bình oxy 10 lít, thiếu những trang thiết bị thiết yếu quan trọng để khám sàng lọc, sơ cứu và điều trị như máy đo đường huyết, máy điện châm...

BS Bùi Đình Chung, Trưởng Trạm y tế xã Minh Quang, cho biết mỗi ngày trạm tiếp nhận khoảng 5-7 bệnh nhân. Ông Chung chia sẻ lý do người dân không mấy "mặn mà" với việc đi khám ở trạm do 3 yếu tố chính: Trang thiết bị, thuốc và nhân lực y tế ở xã.

Phản ánh với đoàn công tác, các cán bộ y tế cơ sở cho rằng chất lượng còn chưa cao, thiếu cán bộ y tế, cùng đó, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị của Trạm Y tế xã chưa đáp ứng, các dịch vụ chuyên môn trong trong khám chữa bệnh còn hạn chế, nguồn kinh phí từ quỹ bảo hiểm y tế cho trạm y tế tuyến xã chưa đảm bảo; chi trả BHYT còn thấp, danh mục thuốc ít, danh mục kỹ thuật ít... khiến người dân ít mặn mà với y tế xã.

BS Chung cho hay trạm cũng quản lý bệnh không lây nhiễm (như tăng huyết áp, tiểu đường) nhưng chỉ cấp phát thuốc tăng huyết áp cho người dân hàng tháng.

Xã Minh Quang có 5 thôn với 3 thôn lên Bệnh viện Đa khoa huyện nhanh hơn lên Trạm y tế xã, nhiều năm nay người dân không lên Trạm để sinh đẻ, trừ trường hợp cấp cứu bất khả kháng. "Người dân thường đăng ký sinh ở Bệnh viện huyện, thậm chí đăng ký sinh thẳng lên Bệnh viện phụ sản tỉnh" – BS Chung chia sẻ.

Đây là tình hình chung ở các trạm y tế xã tại hai tỉnh Thái Bình, Hưng Yên. Kỹ thuật đỡ đẻ hiện không mấy trạm y tế thực hiện, tại Hưng Yên, khám chữa bệnh ban đầu bảo hiểm y tế tại trạm y tế xã còn hạn chế do các kỹ thuật cận lâm sàng chưa triển khai như xét nghiệm đường máu mao mạch, định lượng protein niệu, định nhóm máu ABO, siêu âm ổ bụng…

Đa số các trạm y tế xã ở huyện Tiên Lữ, Hưng Yên - nơi đoàn khảo sát thực tế- thực hiện công tác dự phòng, tiêm chủng và dân số, công tác khám chữa bệnh BHYT còn khó khăn. Còn tại Thái Bình, việc triển khai khám chữa bệnh ở tuyến xã rất khó đặc biệt là mức chi về thuốc trong danh mục BHYT.

Mong muốn được đầu tư, nâng cao năng lực cho y tế cơ sở

Đề xuất với đoàn công tác, Trưởng Trạm y tế xã Hưng Đạo (huyện Tiên Lữ) cho rằng trạm y tế xã chỉ nên khám bệnh thông thường (tiểu đường, huyết áp), phục vụ cấp cứu ban đầu, không cần thiết phải đầu tư quá nhiều trang thiết bị cao cấp. Việc đầu tư nên tập trung cho tuyến huyện, đặc biệt là hệ thống khám chữa bệnh từ xa.

"Chúng tôi thiết tha mong được bớt sổ sách, giấy tờ mà cần có phần mềm thống nhất quản lý hoạt động của trạm kết nối với Trung tâm y tế huyện, gắn việc quản lý hoạt động chuyên môn với quản lý hồ sơ sức khoẻ cá nhân và dữ liệu dân số. Có những thời điểm chúng tôi phải hoàn thành 45 -50 cuốn sổ, chỉ tập trung vào sổ sách đã hết thời gian rồi" – vị trưởng trạm này cho biết.

Bà Nguyễn Thị Anh – giám đốc Sở Y tế tỉnh Hưng Yên- cho biết tỉnh có 10 trung tâm y tế tuyến huyện hoạt động theo mô hình đa chức năng (khám chữa bệnh và dự phòng); 155 trạm y tế tuyến xã.

Đến nay còn 44/155 trạm y tế còn thiếu bác sĩ, 56 trạm thiếu dược sĩ, 42 trạm thiếu hộ sinh và 85 trạm thiếu y sĩ y học cổ truyền. Từ tháng 6/2019, trạm y tế tuyến xã ở Hưng Yên kiêm thêm nhiệm vụ y tế học đường.

Tại các trung tâm y tế tuyến huyện, do ngân sách hạn chế nên trang thiết bị hiện đại chưa được trang bị phục vụ khám chữa bệnh (gồm cả khám chữa bệnh theo BHYT).

Còn tại Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế Phạm Nam Thái cho biết tỉnh này đang áp dụng mạng lưới y tế cơ sở gồm: Trung tâm y tế, bệnh viện tuyến huyện, Phòng Y tế và hệ thống trạm y tế xã. "Qua nhiều đợt dịch COVID-19 vừa qua, mô hình này đã phát huy hiệu quả"- ông Thái nói và cho biết Bệnh viện tuyến huyện ở Thái Bình đã tự chủ 100% kinh phí chi thường xuyên.

Sở Y tế đang đề xuất tiếp tục triển khai mô hình này (như 6-7 địa phương khác trên cả nước), tới năm 2025 sẽ tiếp tục đánh giá lại hiệu quả và đề xuất mới phù hợp tình hình.

Tỉnh này cũng dành nguồn kinh phí 5 tỷ đồng để thí điểm đầu tư cho Trung tâm Y tế huyện Thái Thuỵ và 36 xã, thị trấn nâng cấp để phục vụ khám chữa bệnh từ xa, giao ban trực tuyến, loa truyền thanh, nâng cấp phần mềm hồ sơ sức khoẻ điện tử, sổ sức khoẻ điện tử… Sau khi đánh giá sẽ đề xuất hướng đầu tư, mở rộng.