Trạm trưởng Dức diệt trừ "ma núi"

Thuở nhỏ, BS. Hồ Văn Dức là một tấm gương sáng hiếu học hiếm hoi giữa đại ngàn Trường Sơn mà đến nay bà con xã A Túc vẫn thường hay kể để răn dạy con cháu đời sau. Bây giờ nhớ lại, trong ánh mắt của BS. Dức vẫn còn đọng nét đượm buồn. Đó là những năm tháng tuổi thơ bất hạnh và đầy khổ nhọc...

Trạm trưởng Hồ Văn Dức khám bệnh cho một cụ già người Pa Kôh ở xã A Túc

Nhìn cảnh gia đình Dức lúc bấy giờ, người dân trong bản làng ai cũng thương xót, thường đến an ủi, động viên và giúp đỡ chút cơm, manh áo. Đúng 10 năm sau, nỗi bất hạnh của anh Dức ngày ấy lại càng chất chồng bằng chiếc khăn tang thứ hai. Mẹ anh đã trút hơn thở cuối cùng giữa cơn bạo bệnh. Mang trong mình hoàn cảnh quá bất hạnh, ngày ngày hai anh em Dức sáng lên núi kiếm củi, chiều xuống suối mò cua, bắt ốc... đắp đổi qua ngày.

Dẫu cuộc sống khó khăn, nhưng trong sâu thẳm con người cậu bé mang dòng máu Pa Kôh ấy chưa bao giờ chịu đầu hàng số phận. Anh nung nấu một quyết tâm sẽ tự thay đổi được hoàn cảnh nghèo khó của mình với một niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống. Sự đổi thay đó bắt đầu từ việc cậu bé mồ côi này đã quyết tâm băng rừng theo tìm học chữ. Được anh ruột ủng hộ và người dân trong bản đùm bọc, Dức đã khăn gói ra trường huyện theo học phổ thông với quyết tâm một ngày không xa sẽ trở về đền đáp công ơn của anh trai, của bản làng...

Suốt thời gian học phổ thông, nung nấu một ước mơ cháy bỏng trong con người Dức là sau này sẽ trở thành một bác sĩ để lên lại với từng bản làng "trắng" y bác sĩ và cơ sở y tế để khám chữa bệnh. Để sẽ không còn những cảnh mẹ mất con, vợ mất chồng, con mất mẹ vì bệnh tật. Như chính nỗi đau mà anh đã từng nếm trải khi mất mẹ... Năm 1994, Hồ Văn Dức thi đỗ Trường trung cấp y tế Huế. Biết tin, cả bản ai cũng mừng vui khôn xiết. Hai năm sau, vừa mới tốt nghiệp xong Dức lại lên đường với quyết tâm tiếp tục tìm kiếm kiến thức y tế, nâng cao tay nghề. Ngày Dức lên đường nhập học Trường đại học Y khoa Huế, đồng bào các bản làng ở A Túc rạng rỡ một niềm hy vọng không xa: Rồi đây, giữa hoang vu đại ngàn sẽ có bác sĩ để khám cái bệnh cho mình.

Diện tích toàn xã A Túc rất rộng lớn với địa hình núi đồi hiểm trở nhưng chỉ có 9 thôn, bản. Trong đó, các bản A Sâu, bản Lìa, A Sói cách trung tâm xã hơn chục cây số đường rừng. Từ khi Dức tốt nghiệp đại học về công tác tại trạm y tế, cái xã biên giới nơi chót vót đỉnh Trường Sơn này mới thoát khỏi tình trạng "đói" y, bác sĩ. Công việc đầu tiên của chàng trai trẻ này là phải làm sao giúp các bản làng xoá bỏ được những tập tục lạc hậu, nhất là trong cách thức chữa bệnh. Dức lặn lội đến tận các bản làng, tuyên truyền cho từng dân bản biết tác hại của việc chữa bệnh bằng cúng bái, mê tín và khuyên người dân nên đến trạm để khám chữa bệnh khi đau ốm.

Lúc đầu, công tác vận động của anh gặp rất nhiều khó khăn bởi những tập tục lạc hậu đã quá ăn sâu vào nếp nghĩ của đồng bào. Nhiều người dân và một số già làng, trưởng bản đã thẳng thừng tuyên bố "bị đau ốm là do con ma rừng, ma núi nó giận nên mới trừng phạt, phải làm lễ cúng thì ma mới buông tha". Không nản chí, Dức thuyết phục bằng cách xin trực tiếp chữa bệnh cho các người dân. BS. Dức kể lại: "Đầu tiên, mình chữa bệnh cho bà Hồ Thị Manh ở thôn A Sâu. Một thời gian dài trước đó, hết thầy mo này đến thầy mo khác về cúng, bệnh lao phổi của bà Manh càng nặng thêm. Chỉ sau gần một tháng tiêm và cho thuốc, mình đã chữa khỏi cho bà Manh. Sau lần ấy, bà con các thôn bản mới bắt đầu tin mình".

Những ngày đầu khi đảm nhận công tác ở mảnh đất này đã làm cho BS. Dức thực sự vất vả và đặt ra lắm thách thức. "Thuận lợi lớn nhất của mình là con em của đồng bào nên hiểu được tiếng nói, phong tục tập quán của người dân bản địa cùng những tâm tư, nguyện vọng của họ. Nhưng, chừng đó là chưa đủ, bởi những quan niệm về bệnh tật lạc hậu đã tồn tại quá lâu đời không dễ gì thay đổi một sớm một chiều". Di họa của những hủ tục ấy đã gây nên nhiều cái chết thương tâm không đáng có.

Ngày ngày, ngoài công việc của một trạm trưởng, BS. Dức còn tận dụng thời gian rảnh băng rừng lội suối đi đến từng bản làng để khám chữa bệnh và tư vấn y tế cho bà con giữa đại ngàn Trường Sơn.

Chữa bệnh xuyên... biên giới

Tranh thủ lúc hiếm hoi vắng người tới khám bệnh. BS. Dức kể lại về nhưng ca bệnh hy hữu và có lẽ như anh nói: "Đến hết đời cũng không thể quên". Chị Hồ Thị Dưng (người ở thôn Lìa) chuẩn bị sinh con thì bị ngạt thở. Người nhà chị Dưng cho rằng mẹ con chị đã chết do bị ma rừng bắt nên chuẩn bị đưa vào rừng chôn. Đúng lúc đó, BS. Dức đi ngang qua, thấy vậy tức tốc chạy vào. "Mình nài nỉ, cầu xin mãi họ mới cho khám. Lúc đó, họ nhìn tôi với ánh mắt tuyệt vọng và nói: Khám làm chi cho mệt, mẹ con nó đã bị Giàng bắt đi rồi. Tôi cố gắng hết sức và quyết tâm phải cứu bằng được cả mẹ và con. Thật may mắn, kết quả là mẹ tròn con vuông".

Một lần khác, khi đang đi đến xã Pa Tầng (Hướng Hóa), anh lại gặp phải trường hợp một phụ nữ chuẩn bị sinh ngay trên đường lên rẫy. Lần này, anh đưa ra một quyết định khá táo bạo, đó là đỡ đẻ ngay... giữa đường. "Nhà dân thì xa quá, nên mình quyết định lấy hai chiếc xe máy chặn hai đầu đường, không người nào qua lại để mình tập trung hoàn thành nhiệm vụ làm... bà đỡ". Thấy cảnh Dức tận tụy cứu người, ai cũng khâm phục. Đỡ đẻ xong xuôi, BS. Dức còn dặn đi dặn lại: Sau khi sinh, trong ba tháng không nên đi lên nương rẫy làm việc quá sức, có như vậy sau này mới khỏe mạnh.

Không phải lúc nào công việc của anh cũng thuận buồm xuôi gió. Nhiều lúc bệnh nhân đông, cả Trạm trưởng Dức cùng các y tá đều thực sự cảm nhận được sự vất vả. Nhưng nhìn cuộc sống của bà con còn nhiều khó khăn, nhiều bệnh tật hoành hành. Mọi người đều cùng an ủi nhau phải cố gắng hết lực dù điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, thuốc men ít ỏi. Bất chấp thời gian, dù ban ngày hay đêm khuya, đường xa, khó khăn thế nào anh cũng cứ biết tin là đi ngay cho kịp. Bởi hơn ai hết, anh hiểu, ranh giới giữa sự sống và cái chết của người bệnh chỉ trong tích tắc.

Dù đã 12 giờ đêm, anh vẫn lên đường đội mưa gió, đi bộ hơn 10km sang tận huyện Mường Nòong (thuộc tỉnh Savẳn-Nakhẹt, đất bạn Lào) để sơ cứu kịp thời cho anh Pi Lốp bị sốt rét ác tính đang trong cơn nguy kịch. Đến nơi, vẫn "kịch bản" cũ là tổ chức lễ cầu cúng. Đã quen thuộc với tình huống như thế nên anh không gặp nhiều khó khăn trong việc phục người nhà để khám bệnh và kịp thời giành lại mạng sống cho Pi Lốp trước tử thần. Mấy hôm sau, trong một lần đi thăm người thân ở huyện Tù Mù, anh đã gặp một trường hợp nằm liệt giường chờ "ma núi" bắt đi và đã suốt mấy ngày trời cúng vái ròng rã. BS. Dức lại đến cứu ngay.

Nhờ trạm trưởng Dức "cái bụng tốt lắm" nên nhiều người tưởng như đã bị "Giàng bắt, ma rừng, ma núi đưa đi rồi" nhưng tự nhiên sống khỏe lại. Sau này, người nhà bệnh nhân tìm đến BS. Dức để mang ơn, đem theo nhiều trâu, nhiều bò, gà vịt... Nhưng Trạm trưởng Dức nhất quyết không nhận với lý do: "Đó là trách nhiệm của người làm công tác y tế. Phải chữa bệnh cứu người. Còn gà vịt thì hãy để lại bồi dưỡng cho người bệnh, trâu bò cứ lại đem về mà làm kinh tế". Bởi trong con người ấy, sự tận tụy phục vụ người bệnh, hết lòng chăm sóc người bệnh, bà con đau đớn là như chính mình cũng thấy đau được đặt lên trên hết. Nụ cười trên khuôn mặt người bệnh là món quà ý nghĩa và đáng giá nhất đối với anh.