Tứa máu vì miếng cơm ngày Tết

Bước chân nhọc nhằn trong giá lạnh

“Nó đi lên cái suối, cái rừng kiếm cây môn, cây má, buồng chuối… lấy tiền mua gạo, mua muối. Chúng dậy từ sớm nhưng mặc mỏng manh lắm. Nhiều đứa sức yếu không trụ nổi với cái lạnh ngất xỉu bên bờ suối. Cũng có nhiều đứa gùi được nhiều hàng nhưng ra đến nơi thì chợ đã vãn người, bán không được bao nhiêu…” – câu nói này của những người dân nơi đây đã trở thành điệp khúc khi bất kì ai hỏi thăm về lũ trẻ.

Một người già dẫn chúng tôi đến thăm nhà 3 chị em con bà VR Thị Hoà ở thôn Nhâm 1, xã Nhâm. Khi được hỏi về tên của mình cả 3 bé bé nào cũng lắc đầu không biết “Ở nhà gọi là con, ở trường gọi là cháu, cả mấy nhà bên cạnh cũng vậy”, đứa lớn nhất trả lời một cách thản nhiên.

Cha mất khi 3 chị em còn nhỏ, mẹ bị bệnh nặng, 3 đứa nhỏ trở thành trụ cột chính trong nhà. Tuy nhiên, cả 3 đứa chưa một ngày nghỉ học. Hiện chị cả vẫn đang học lớp 5, cô bé thứ hai học lớp 4, còn cô bé út học lớp 2 trường tiểu học Nhâm. Sau mỗi lần tan chợ ba chị em lại chạy nhanh về nhà lo cơm nước cho mẹ rồi lại tất tả đi ngay vào rừng hái rau, tìm củ để tiếp tục cuộc hành trình mưu sinh vào ngày mai.

Cũng đáng thương không kém là cô bé có mái tóc dài cháy nắng và đôi mắt đen nhánh A Viên Thị Nhâm, học sinh lớp 6, trường THCS A Ngo, khi em một buổi đi học, một buổi phải vào rừng tìm củi để kiếm bát cơm ngày tết.

“Thường, ngoài thời gian đi học, em còn phải phụ cha mẹ làm ruộng. Buổi trưa, em toàn phải tranh thủ vào rừng tìm cây rau về ngày mai bán” - Nhâm cho hay.

Vẫn hiếu học dù cơ cực

Một nét chung dễ nhận thấy là các em nhỏ ở đây, dù cuộc sống khá vất vả nhưng rất hiếu học. Hiếm có trường hợp nào bỏ học chỉ vì hoàn cảnh khó khăn. Thậm chí nhiều em còn học rất khá.

Chợ nghèo và điều ước… “bình dân”

Chúng tôi đến chợ 91 – thuộc thị trấn A Lưới vào lúc 3 giờ sáng khi trời còn mù sương. Ở một góc chợ, qua ánh sáng yếu ớt, leo lét của những chiếc đèn pin, đèn bão của các tiểu thương, lộ rõ hai lối nhỏ dành riêng cho cuộc mưu sinh của những đứa trẻ nghèo. Nhiều em nhỏ được mẹ đi theo dìu dắt nhưng cũng có không ít em thân mình khoác duy nhất một manh áo mỏng, hoà trong dòng người tấp nập kẻ bán lẫn người mua để trao đổi từng mớ rau, gói củ.

“Nhiều lúc trời tối quá, chúng em phải tụ tập với nhau lại đi cho đỡ sợ. Nhiều lúc trời lạnh không muốn dậy, nhưng rồi chúng em cũng phải đi vì không đi thì không có gạo ăn” - A Viên Thị Nhỏ, thôn Nhâm I, xã Nhâm nhanh nhảu trò chuyện.

Không giống chợ nguời Kinh, các em bé dân tộc ở đây ngồi khép nép trong một góc chợ, đợi chờ từng người khách đến mua hàng. Có lẽ vì thế mà giá cả các em cũng không được “phát” mà đa số khách hàng trả được bao nhiêu thì trả. Có khi cả một gùi nặng toàn những mớ rau ngon mà phải mất mấy ngày trời các em mới kiếm được, nhưng lại bán chỉ được ba bốn chục nghìn. Số tiền ít ỏi ấy là cả một nguồn thu nuôi cả gia đình 7- 8 người trong một tuần (!).

Nhiều người nhìn thấy vẻ ngái ngủ, co ro của các cô bé, cậu bé đang tuổi ăn, tuổi lớn thì vừa mua vừa biếu. Nhưng cũng không ít người vì chút lợi mà “cò kè bớt một thêm hai”, khiến số tiền vốn ít ỏi lại càng èo uột hơn. Thậm chí có người còn vứt tiền xuống đất một cách vô tâm để các bé phải nhặt khi không mặc cả được như ý mình.

Với số tiền thu được từ những “chiến lợi phẩm” vừa bán được, mỗi em sẽ hia ra để mua: gạo, muối, xà phòng…

“Nhiều lúc tui muốn khóc mà phải cười vì sự ngây thơ của chúng. Nhiều đứa còn ngây ngô, thơ dại lắm. Ở xuôi, vào tuổi chúng, cha mẹ còn bao bọc từng ly từng tí một còn ở đây…” – một người bán muối ở đây cảm thương nói. Chị bỏ lửng câu nói để hướng ánh nhìn về phía những đứa trẻ đang còn lưng đĩu nhưng túi muối, túi gạo lên lưng trở lại con đường cũ.

Tiếng thở dài của chị cũng làm chúng tôi nặng trĩu cả lối về. Ước mơ nhỏ nhoi có được manh áo ấm và đôi dép đủ dày để lên rừng vào mỗi sớm mai của một số cô bé, cậu bé, lại là nỗi ám ảnh khôn nguôi của những người miền xuôi chúng tôi.

                                       Tiến Long – Phan Bảo Hoà