Y đức: Xin hãy đánh giá đúng về chúng tôi

Các đồng nghiệp của tôi phải thốt lên rằng: chưa có ngành nào bất hạnh như ngành y, chưa bao giờ ngành y lại bất hạnh như hiện nay! Mỗi buổi sáng đến bệnh viện, những tà áo trắng đã trở nên lặng lẽ và khép mình hơn, không còn những nụ cười thực sự vui vẻ, không có cả những bữa ăn ngon, những cuộc liên hoan hay những sinh hoạt tập thể đều bị hủy bỏ. Xã hội không ai còn đủ bình tĩnh để nói những lời thiện cảm với ngành, từ người dân đến các cấp lãnh đạo đều tỏ thái độ phẫn nộ, cảm thấy bất ổn, không còn biết tin vào ai trong nghành y.

Vậy có phải ngành y chúng tôi đã mất hẳn sự tôn nghiêm, mất hẳn sự chuẩn mực, mất hẳn y đức? Những câu hỏi ấy cứ xoáy vào tim óc chúng tôi, đặt cả xã hội vào tình thế bất an, người ta cố gắng lí giải các sự việc khủng khiếp vừa xảy ra. Và dường như người ta đã không khó khăn để cho rằng đã gọi được đúng tên căn bệnh mà ngành y đang mắc phải, đó là căn bệnh trầm kha báo động đỏ về thảm họa y đức!

Lá thư tri ân của bệnh nhân Bùi Gia Duẩn gửi tập thể y bác sĩ bệnh viện Bạch Mai ngày thầy thuốc Việt Nam 27/2/2009. Đọc toàn bộ lá thư TẠI ĐÂY

Chăm sóc bệnh nhân tại Trung tâm Chống độc - BV Bạch Mai.   Theo PGS.TS Phạm Duệ - Giám đốc Trung tâm Chống độc (BV Bạch Mai) “Nghề bác sĩ là nghề rất đặc biệt và nguy hiểm”. Sự nguy hiểm ấy không phải chỉ là những chuyện chúng ta chứng kiến gần đây như bác sĩ bị hành hung, bệnh viện bị đập phá mà còn cả những hiểm nguy mà bằng mắt thường mọi người không thể thấy. Nhiều bác sĩ đã bị phơi nhiễm HIV, lây nhiễm các virus độc hại, thậm chí tử vong khi phải tiếp xúc, đối diện với bệnh tật hàng ngày.

Về những sai lầm của chúng tôi:

Vụ việc 3 cháu bé sơ sinh ở Quảng Trị bị tử vong cùng thời điểm sau khi tiêm thuốc vắc xin viêm gan B đã làm cả xã hội bị sốc nặng. Chúng tôi đau đớn lắm chứ, làm sao không thể không bàng hoàng! Tôi đã chứng kiến có những cháu bé bệnh nặng phải nằm viện dài ngày, ai cũng coi cháu như con, khi cháu tử vong mà cả khoa đều khóc, ngay cả những bác sĩ nam vững vàng nhất cũng không cầm nổi nước mắt. Vậy mà chỉ trong chốc lát, những sai sót của đồng nghiệp chúng tôi đã cướp đi sinh mạng của 3 đứa trẻ vô tội, hỏi ai có thể làm ngơ? 

Sự việc xảy ra, có thể người ngoài ngành không rõ chúng tôi làm gì, nhưng trong ngành chúng tôi nghiêm khắc thi hành kỉ luật những người mắc sai phạm là đương nhiên, bệnh nhân nào tử vong chúng tôi cũng đều làm như thế, đó chính là y đức quy định từ thời Hippocrates đến nay mà cả thế giới đều tuân theo. Nay có thêm cơ quan chức năng điều tra cho thật rõ ràng về cái chết của các cháu, đấy cũng là việc làm cực kì quan trọng, không phải nhằm mục đích là để trừng trị những người làm sai cho hả dạ, mà để cái chết của các cháu không trở nên vô nghĩa khi cất lên được tiếng nói cuối cùng cứu sống những cháu bé cùng cảnh.  

Vậy có bất công với chúng tôi quá không, khi trước lúc kết quả điều tra được công bố mới đây, suốt gần 3 tháng từ lúc sự việc xảy ra, đó đây người ta vẫn có thể quy kết toàn ngành chúng tôi tha hóa, y đức suy đồi, coi mạng người không hơn mấy đồng tiền lẻ?

Bức ảnh này được chụp năm 1987, sau 23 giờ của một phẫu thuật ghép tim, Bác sĩ Zbigniew Religa đang quan sát monitoring để đảm bảo bệnh nhân an toàn. Chú ý là phụ tá của ông đang ngủ. Bức ảnh này được tạp chí National Geographics xem là đẹp nhất.  (GiadinhNet xin sử dụng hình ảnh tư liệu này để minh họa thêm cho bài viết).

Hãy công bằng hơn với chúng tôi

Y học là môn khoa học về sức khỏe con người, nó đặc biệt nhưng lại không hoàn hảo bởi kiến thức luôn thay đổi, thông tin không chắc chắn, cá nhân có thể mắc sai lầm, cuộc sống của nhân viên y tế luôn đối diện với những rủi ro nguy hiểm. Khi xảy ra một sự cố y khoa, người bệnh luôn nghĩ rằng họ là nạn nhân và chỉ biết đòi hỏi, mà không bao giờ họ nghĩ rằng có những lúc chính bản thân người bệnh là nguyên nhân gây ra sự cố đó và cần thiết phải chia sẻ những gánh nặng với nhân viên y tế. Tai biến và sai sót chuyên môn là những điều hay gặp và nhiều khi rất khó phân định. Tiêu cực trong ngành y là không thể tránh khỏi, nhưng nếu chỉ nhìn thấy tiêu cực thì vô hình trung đã thu hẹp không gian hoạt động của ngành y, sẽ ảnh hưởng không chỉ với nhân viên y tế, mà ngay cả với người bệnh cũng phải gánh chịu những tổn thất không đáng có.

Tội của bác sĩ Tường, của những đồng nghiệp vụ “nhân bản xét nghiệm” và vụ tiêm vắc xin viêm gan B, sẽ có pháp luật phân xử công bằng. Dư luận cất tiếng nói lên án là cần thiết cho toàn ngành y chúng tôi lấy đó làm bài học răn mình, nhưng nếu cố đẩy những thân phận lỗi lầm kia lún sâu xuống vũng bùn tăm tối, hay chà đạp lên y đức toàn ngành chúng tôi, làm tổn hại đến sự thiêng liêng và uy tín của chúng tôi, thì đó lại là vấn đề mà các bạn cần phải bình tâm suy nghĩ lại xem đã thực sự công bằng với chúng tôi chưa?

Tuần trước, một nhạc sĩ người Pháp nói với tôi rằng, ông có tìm hiểu về Việt Nam thông qua một số bộ phim của Việt Nam về chiến tranh, có một điều ông không đồng ý với quan điểm của người Việt là luôn có cách nhìn cực đoan, lúc nào cũng phải rạch ròi trắng đen. Ông đồng ý người Pháp đô hộ Việt Nam là sai và không chính nghĩa, nhưng không phải người Pháp đến Việt Nam chỉ toàn gây ra chết chóc và làm toàn những điều xấu. Không phải cứ lính Mỹ là khát máu là độc ác, nhiều người đã phản chiến và ủng hộ Việt Nam. Câu chuyện của ông nhạc sĩ người Pháp nhắc nhở tôi cần có cái nhìn đa chiều, bình tĩnh, khách quan, độ lượng và nhân văn hơn khi đánh giá bất kì một vấn đề gì, như chính vấn đề y đức của chúng ta hôm nay cũng thế.

Tưởng rằng ung thư là căn bệnh nguy hiểm nhất, nhưng hóa ra không phải vì đó là căn bệnh thể chất chỉ số ít người bị mắc và có thể chữa khỏi hoặc chí ít cũng kéo dài sự sống. Mất niềm tin mới là căn bệnh tinh thần đáng sợ nhất, nó lan rất nhanh ra toàn xã hội, làm cho con người mất đi sự yêu thương và lòng vị tha. Một xã hội sẽ trở nên cực kì nguy hiểm khi người dân mất niềm tin vào ngành y, bởi chính những người cứu sống và bảo vệ sức khỏe cho mình mà còn không tôn trọng thì đâu là chuẩn mực đạo đức xã hội. Mất niềm tin nên mỗi khi bệnh nhân vào viện có điều gì đó không hài lòng hay xảy ra sự cố là người nhà có thể ngang nhiên đuổi đánh nhân viên y tế, đánh xong thì xã hội đổ tại y đức xuống cấp nên người dân mới xử sự như vậy. 

Cách ứng xử gần đây của ngành y cũng thể hiện rõ sự bất công đến bất lực, ấy là khi xảy ra tai biến, chưa cần biết đúng sai như thế nào nhưng ngay lập tức nhân viên y tế bị đình chỉ công việc, còn nếu có sai sót thì cho dù có cơ hội sửa chữa khuyết điểm nhưng vẫn bị đuổi việc, bệnh viện ngay lập tức phải hỗ trợ tiền cho người bệnh để đổi lấy sự yên ổn.