9/12 sẽ tọa đàm trực tuyến: Những yếu tố ảnh hưởng tới mức sinh và giải pháp

Theo các nhà nhân khẩu học, mức sinh là yếu tố quan trọng để tác động đến cơ cấu và quy mô dân số nếu mức sinh cao thì dân số sẽ phát triển quá nhanh ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển bền vững. Ngược lại mức sinh quá thấp dẫn đến già hóa dân số quá nhanh, thậm chí dân số suy giảm cũng là một nguyên nhân dẫn đến phát triển không bền vững.

Đối với nước phát triển có năng suất lao động cao, người lao động có thể nuôi được nhiều người thì già hóa dân số sẽ không quá ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng với nước thu nhập thấp như ở Việt Nam thì việc già hóa sẽ ảnh hưởng rất lớn đến phát triển bền vững. Do đó dẫn đến thiếu hụt lao động và hệ lụy bất cập về an sinh xã hội cho người cao tuổi, về trẻ em cũng như xã hội nói chung.

Mức sinh có xu hướng biến động, chênh lệch giữa các vùng đang là thách thức đối với công tác dân số của nước ta hiện nay. Ảnh: Chí Cường

Tại Việt Nam, theo kết quả nghiên cứu chuyên sâu Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019 cho thấy, trong vòng 30 năm qua, mức sinh của Việt Nam đã giảm gần một nửa. Tổng tỷ suất sinh (TFR) giảm từ 3,8 con/phụ nữ vào năm 1989 xuống còn 2,09 con/phụ nữ vào năm 2019.

Việt Nam vẫn duy trì mức sinh ổn định ở mức thay thế trong hơn một thập kỷ qua, xu hướng sinh hai con vẫn phổ biến. Kết quả này tiếp tục khẳng định, Việt Nam đã thực hiện thành công Chương trình DS-KHHGĐ đối với mục tiêu giảm sinh.

Hiện nay, mức sinh của khu vực nông thôn cao hơn của khu vực thành thị và cao hơn mức sinh thay thế, TFR tương ứng là 2,26 con/phụ nữ và 1,83 con/phụ nữ. Trung du và miền núi phía Bắc và Tây Nguyên là các vùng có mức sinh cao nhất cả nước với TFR mỗi vùng là 2,43 con/phụ nữ. Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long là hai vùng có mức sinh thấp nhất cả nước, TFR tương ứng là 1,56 con/phụ nữ và 1,8 con/phụ nữ.

Cũng theo kết quả nghiên cứu chuyên sâu, năm 2019, trong số 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh Hà Tĩnh có mức sinh cao nhất (2,83 con/phụ nữ), cao hơn gấp 2 lần so với địa phương có mức sinh thấp nhất là TP Hồ Chí Minh (1,39 con/phụ nữ). Trong vòng 10 năm qua, toàn quốc có 29 tỉnh ghi nhận mức sinh giảm và 33 tỉnh ghi nhận mức sinh tăng. Sóc Trăng là địa phương duy nhất có mức sinh không thay đổi.

Hiện tại, trên cả nước, có 33 tỉnh mức sinh cao, 21 tỉnh mức sinh thấp và 9 tỉnh đạt mức sinh thay thế. Mức sinh khác nhau đang là thách thức của công tác dân số ở nước ta hiện nay. Bởi lẽ, trước đây, mức sinh cao trên cả nước nên mục tiêu giảm sinh là thống nhất cho tất cả các vùng, các địa phương và các giải pháp để đạt được mục tiêu cũng tương tự nhau. Tuy nhiên, hiện nay, mục tiêu và giải pháp về mức sinh lại phải phân biệt theo từng vùng, từng tỉnh.

Để làm rõ hơn về vấn đề này và trả lời câu hỏi: Tại sao lại có xu hướng biến động mức sinh như vậy, ngày 9/12, Tổng cục Dân số phối hợp với Báo Gia đình và Xã hội sẽ tổ chức Tọa đàm trực tuyến với chủ đề: Những yếu tố ảnh hưởng đến mức sinh và giải pháp.

Khách mời tham gia tọa đàm gồm có:

1. GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội

2. PGS.TS Lưu Bích Ngọc, Chánh Văn phòng Hội đồng Quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực (Bộ Giáo dục và Đào tạo)

3. TS Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thông tin và tư liệu dân số, Tổng cục Dân số

Kính mời quý bạn đọc đón xem chương trình tọa đàm!

GĐ&XH