Theo thống kê gần đây của Bộ Y tế trong số 100 thai phụ, có tới 4 trường hợp sinh con dị tật. Tỷ lệ trẻ sinh ra bị dị tật bẩm sinh đang có dấu hiệu tăng lên hàng năm từ 1-2% thai nhi có thể mắc các bệnh bất thường bẩm sinh.
Cũng theo thống kê được trên địa bàn An Nhơn số trẻ em khuyết tật hiện có gần 400 trẻ, trong số này hầu hết do bị dị tật bẩm sinh. Việc sàng lọc trước sinh (SLTS) và sàng lọc sơ sinh (SLSS) là biện pháp hữu hiệu nhất nhằm hạn chế dị tật bẩm sinh, mang lại sự hoàn thiện về thể chất và tinh thần cho trẻ, giúp gia đình và xã hội có những đứa con sinh ra khỏe mạnh.
An Nhơn là một trong hai huyện thị được tỉnh chọn triển khai thực hiện chương trình SLTS và SLSS từ năm 2009. Qua 3 năm thực hiện với những giải pháp thiết thực, hàng năm thị xã đã tổ chức các hội nghị cung cấp thông tin về tầm quan trọng và lợi ích của chương trình SLTS và SLSS cho cán bộ lãnh đạo, quản lý, các ban ngành, hội đoàn thể từ thị xã đến các xã phường.
Đội ngũ nhân viên y tế, cộng tác viên dân số các xã phường đều được tập huấn bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về chương trình SLTS và SLSS. Thị xã đã cử một số cán bộ quản lý, y bác sỹ trực tiếp thực hiện đề án về Tỉnh tham dự các lớp huấn luyện về siêu âm chẩn đoán trước sinh, lấy máu gót chân trẻ sơ sinh để xét nghiệm, thực hành tư vấn truyền thông về giáo dục sức khỏe sinh sản.
Hàng năm Trung tâm DS-KHHGĐ thị xã An Nhơn ký kết hợp đồng trách nhiệm và cung cấp tin bài, tài liệu tuyên truyền cho đài truyền thanh thị xã và đài truyền thanh các xã phường đã duy trì chương trình phát sóng đều đặng hàng tuần trên đài truyền thanh cơ sở nhằm phục vụ kịp thời cho nhân dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc SLTS và SLSS.
Theo đó các hoạt động truyền thông trực tiếp cho từng nhóm đối tượng tại các địa bàn dân cư đã được tổ chức sôi nổi. Mỗi năm các xã phường thực hiện trên 30 buổi sinh hoạt với nhiều hình thức phong phú như: văn nghệ, hội thi tìm hiểu, nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ, tư vấn tại nhà….
Vì vậy đã cung cấp kiến thức cho hàng trăm chị em trong diện sinh đẻ, đặc biệt hướng dẫn cụ thể đối với phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai, nên đã góp phần nâng cao hiểu biết các bà mẹ về sự cần thiết để sàng lọc và chẩn đoán các bệnh lý thai nhi trước sinh.
Kết quả đã có trên 90% bà mẹ có thai được thực hiện khám thai định kỳ và tuyên truyền tư vấn về SLTS và SLSS. Riêng trong năm 2011 Trung Tâm Y tế thị xã đã thực hiện lấy trên 100 mẫu máu gót chân để tiến hành sàng lọc cho trẻ sơ sinh.
Trên thực tế việc triển khai đề án SLTS và SLSS trên địa bàn thị xã An Nhơn,tuy có nhiều cố gắng cho các hoạt động tuyên truyền song các điều kiện phục vụ cho việc SLTS và SLSS cũng còn nhiều khó khăn và hạn chế,rất cần có sự quan tâm hỗ trợ đầu tư từ các cấp.
Số cán bộ được đào tạo lấy máu gót chân và chẩn đoán trước sinh còn quá ít, cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho chẩn đoán trước sinh lại thiếu, Vì vậy số thai phụ tham gia thực hiện siêu âm đúng thời điểm để phát hiện các dị tật bẩm sinh tỷ lệ đạt còn thấp.
Năm 2012 thị xã An Nhơn tiếp tục triển khai thực hiện đề án SLTS và SLSS với mục tiêu là nhằm nâng cao nhận thức người dân về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh. Thông qua hoạt động của đề án trong năm phải có trên 90% bà mẹ có thai thuộc địa bàn triển khai đề án được tư vấn và tuyên truyền về SLTS và SLSS; trên 80% bà mẹ có nguy cơ cao được tham gia sàng lọc và hơn 30% số trẻ sơ sinh trên địa bàn được lấy mẫu máu để tiến hành sàng lọc nhằm phát hiện sớm các bệnh để có thể điều trị kịp thời.
Với quyết tâm của các cấp các ngành thị xã An Nhơn sẽ thực hiện tốt chương trình SLTS và SLSS,tiến đến giảm thiểu số trẻ em bị khuyết tật, góp phần nâng cao chất lượng dân số.
Nguyễn Văn Chánh
Trung tâm DS-KHHGĐ thị xã An Nhơn (Bình Định)