Bức xúc vì sự mập mờ thông tin "thạch tín trong nước mắm"

Ngày 17/10, thông tin công bố về kết quả khảo sát chất lượng nước mắm (do Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam phối hợp với Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam) với 150 mẫu đã thu hút nhiều sự chú ý và nghi ngại cho người tiêu dùng.

Đáng chú ý nhất là kết quả khảo sát về hàm lượng asen trong nước mắm: 101/150 mẫu nước mắm được khảo sát có hàm lượng asen (thạch tín) cao quá mức cho phép. 95,65 % nước mắm độ đạm cao thì chứa thạch tín càng nhiều.

Với thông tin này, nhiều người tiêu dùng khó tránh khỏi nghi ngại về những loại nước mắm (nhất là các loại nước mắm truyền thống) mà lâu nay vẫn tin dùng vì dựa theo chỉ tiêu về độ đạm.

Kết quả sau khảo sát được đưa ra chiều 17/10. Ảnh: Tintuc.vn

Phỏng vấn một số người tiêu dùng, khá nhiều ý kiến tỏ ra thờ ơ với thông tin này. Nhiều người chưa biết, hoặc biết nhưng tỏ ra không đáng ngại… Và một số người bức xúc vì chỉ được nghe thông tin chung chung chứ không biết cụ thể đó là những nhãn hiệu nước mắm nào.

Chị Nguyễn Ngọc Hiền (Trần Thái Tông, Cầu Giấy) bức xúc: "Nghe thế chứ có biết là loại nào có độc, loại nào không có đâu. Họ nói chung chung nên cũng không biết đâu mà lần… Mà nhà tôi dùng nước mắm Nha Trang chứ không phải những loại nước mắm rẻ tiền. Có biết thông tin đấy nhưng cũng chả thấy vấn đề gì, bởi gia đình tôi vẫn tin và chọn nước mắm này".

Đáng chú ý, qua kiểm tra 20 mẫu trong số 67% mẫu không đạt về asen này thì lại không phát hiện asen vô cơ (loại asen rất độc). Nhưng việc đưa ra những danh sách này cũng chưa thể khẳng định điều gì mà còn có thể gây nhiều hoang mang cho người dân…

Thực tế, nhiều nhà sản xuất tại Việt Nam vẫn không cung cấp rõ ràng những thông tin về các sản phẩm nước mắm cho người tiêu dùng. Ảnh: Nông Thuyết

Sáng 18/0, trao đổi với Báo Gia đình & Xã hội, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ Sinh học thực phẩm, ĐH Bạch Khoa Hà Nội) trao đổi với chúng tôi: "Khi trong cá đã có sẵn asen hữu cơ thì với nước mắm có độ đạm cao (đồng nghĩa có thể sử dụng nhiều cá để làm nguyên liệu) thì đương nhiên lượng asen hữu cơ sẽ cao, nhưng không đồng nghĩa rằng rất độc. Việc công bố thông tin mập mờ có thể gây ảnh hưởng rất lớn cho các nhà sản xuất và nghi ngại cho người tiêu dùng.

Đồng thời, với những thông tin trên thì người tiêu dùng có thể dẫn đến suy luận rằng với nước mắm công nghiệp, được pha chế thì sẽ không có asen.

Lý giải điều này, ông Thịnh cho hay: Bản chất nước mắm công nghiệp không phải là nước mắm pha chế kém chất lượng mà là nước mắm được sản xuất theo công nghệ hiện đại, khác với phương pháp làm nước mắm truyền thống của người dân. Tức là rút ngắn được quá trình thủy phân cá mà vẫn có thể tăng độ đạm bằng các phương pháp công nghiệp. Nước mắm theo phương pháp thủy phân truyền thống thì tốn thời gian hơn và khó đạt độ đạm triệt để. Còn những loại nước mắm pha chế rẻ tiền thì lại khác nhưng những loại đó thì... "ăn làm gì".

Trước thông tin nhãn hiệu 584 Nha Trang nằm trong danh sách chứa asen cao, một đại diện phía nhãn hiệu này thông tin với PV: "Với nước mắm có độ đạm thấp thì lượng asen tổng sẽ thấp hơn là đúng, nhưng có thể lượng asen vô cơ (asen độc hại) lại cao vì nước mắm thấp đạm có thể sử dụng các nguồn nước kém chất lượng hơn mà đã có asen sẵn".

Cùng ngày, ông Trương Quang Hiến (Chủ tịch Hiệp hội nước mắm Phan Thiết) trao đổi với chúng tôi: "Những thông tin đó không đánh giá được gì...

"Thứ nhất, việc sử dụng nước mắm hằng ngày chỉ với một lượng nhỏ, mà asen ở đây là asen hữu cơ nên sẽ không vấn đề gì.

Thứ hai, độ đạm càng cao thì asen càng cao, điều này là hiển nhiên vì đó là asen hữu cơ trong cá. Bình thường, nước mắm truyền thống sử dụng cá và muối thì độ đạm sẽ là 30 độ trở xuống. Còn nếu sử dụng phương pháp cô đặc thì độ đạm sẽ cao hơn, dẫn đến asen hữu cơ nhiều hơn nhưng cũng không ảnh hưởng đối với sức khỏe.

Thứ ba, việc thông tin với nhiều điểm chưa rõ ràng như vậy sẽ rất ảnh hưởng đến người tiêu dùng và các nhà sản xuất. Ví như nhiều loại nước mắm kém chất lượng, pha chế chỉ 2 – 3 độ đạm của cá rồi mua thêm mắm thành phẩm của chúng tôi về để pha, cộng thêm muối, hương liệu, chất tạo màu và tạo ngọt… mà thành nước nắm. Nếu vậy thì những loại nước mắm này đương nhiên chẳng có asen!".

Đồng thời, ông Hiến cho rằng, việc lấy mẫu rồi đưa ra kết quả như công bố vừa rồi cũng không chính xác: "Trước khi đưa ra công bố gì thì phải nghiên cứu cho kỹ, phải lấy mẫu từ các cơ sở sản xuất chứ không thể chỉ lấy trên thị trường. Nếu cứ đưa thông tin như vậy thì người tiêu dùng quay lưng với nước mắm truyền thống thì nguy hại! Ngành sản xuất nước mắm truyền thống của chúng tôi cùng một số ngành khác sẽ "chết"".

Nông Thuyết