Cần luật hóa những dịch vụ “nhạy cảm” trong lĩnh vực dân số

Trong Dự thảo Luật Dân số, vấn đề sinh con theo phương pháp khoa học sẽ được đặc biệt lưu tâm. Ảnh: D. N.

Cuối năm 2014 sẽ trình Chính phủ Dự án Luật Dân số

Bày tỏ ý kiến về thông điệp mới của ngành Dân số: “Mỗi cặp vợ chồng hãy nên có 2 con”, GS.TS Nguyễn Đình Cử (Viện Dân số và Các vấn đề xã hội) rất đồng tình, đánh giá cao ý nghĩa của thông điệp này, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, tính trên bình diện chung mỗi cặp vợ chồng ở Việt Nam có 2 con nhưng vẫn còn sự khác biệt giữa các vùng, miền. Các tỉnh vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, phía Tây của các tỉnh miền Trung, tổng tỷ suất sinh còn cao, trung bình có tới trên 3 con và số sinh con thứ ba còn khá lớn. Những tỉnh này, vẫn phải kiên trì vận động người dân “hãy nên sinh hai con”. Còn ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, đặc biệt là TP HCM, tổng tỷ suất sinh ở mức rất thấp, khoảng 1,3 con, có rất nhiều cặp vợ chồng chỉ sinh 1 con. Để tránh tình trạng suy giảm dân số, bảo vệ giống nòi, tôi ủng hộ thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng hãy nên sinh đủ hai con”.

Báo cáo tại cuộc họp về tiến độ xây dựng dự thảo Luật Dân số, ông Nguyễn Văn Tân, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, thành viên tổ chuyên trách xây dựng Dự Luật cho biết: Bộ Y tế, Tổng cục DS - KHHGĐ đang được giao soạn thảo, biên tập Dự án Luật Dân số trong bối cảnh Quốc hội vừa thông qua Hiến pháp 2013. Hiện nay, tổ chuyên trách, Ban soạn thảo đang rốt ráo đôn đốc tiến hành xây dựng văn bản pháp luật này, dự kiến sẽ trình Chính phủ cho ý kiến vào tháng 11/2014, để Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào đầu năm 2015, dự kiến trình Quốc hội xem xét ban hành vào kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XIII. “Chúng tôi tiếp thu toàn bộ tinh thần trong Hiến pháp 2013, với nguyên tắc đảm bảo nhân quyền cũng như các văn bản quốc tế mà Việt Nam đã ký kết...”, ông Nguyễn Văn Tân nói.

Bà Trương Thị Mai khẳng định: Toàn bộ các vấn đề được nêu trong Hiến pháp đều liên quan tới lĩnh vực dân số, đặc biệt là Chương II: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, có các nội dung liên quan chặt chẽ đến lĩnh vực dân số. Do đó, đây sẽ là căn cứ quan trọng để Ban soạn thảo, Tổ biên tập Dự Luật Dân số đặc biệt lưu tâm trong quá trình xây dựng Dự Luật.

Cân nhắc về vấn đề phương tiện, biện pháp tránh thai

Liên quan đến vấn đề phương tiện tránh thai, ông Nguyễn Văn Tân nhấn mạnh đây là nội dung quan trọng tập trung xử lý trong Luật Dân số, để đảm bảo, đáp ứng quyền tiếp cận của người dân về phương tiện, biện pháp tránh thai một cách đầy đủ, an toàn và thuận tiện. Ban soạn thảo cũng rất cân nhắc khi đưa vấn đề này vào quy định trong Dự Luật để đảm bảo người sản xuất, nhập khẩu, mua bán phương tiện tránh thai biết về giới hạn trong việc cung cấp của mình, dần dần sẽ quy định chặt chẽ về tiêu chuẩn trên cơ sở đảm bảo an toàn, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân.

Ông Đinh Công Thoan – nguyên Vụ trưởng Vụ Kế hoạch- Tài chính (Tổng cục DS-KHHGĐ), thành viên Tổ chuyên trách xây dựng Dự Luật thì cho rằng: Trên thực tế, một sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thường có nhiều công dụng khác nhau. Ví dụ, bao cao su nếu công dụng là kích dục thì đây là hàng hóa thông thường (nhóm 1- được quản lý chất lượng trên cơ sở tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng). Nhưng nếu công dụng là phòng tránh thai ngoài ý muốn hoặc phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục thì lại là hàng hóa có khả năng gây mất an toàn và đòi hỏi tuân theo quy chuẩn quốc gia về mức dễ thủng, áp suất nổ (nhóm 2). Do đó, theo ông Thoan, các luật quy định ngành nghề, sản phẩm, hàng hóa dịch vụ bị cấm sản xuất, lưu thông cần theo quy định của Hiến pháp tại Điểm 2, Điều 14 Hiến pháp; Cần có quy định quản lý chất lượng đối với những sản phẩm, hàng hóa có nhiều công dụng khác nhau.

Cũng liên quan đến vấn đề tự do kinh doanh, GS Nguyễn Đình Cử (Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, ĐH Kinh tế Quốc dân) nêu ý kiến: Điều 33 Hiến pháp 2013 quy định: Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. “Thực tế, đã có những dịch vụ “nhạy cảm” trong lĩnh vực dân số như: Một số nước cho phép mang thai và đẻ thuê (Ấn Độ); kinh doanh tinh trùng, trứng và noãn (Hoa Kỳ); dịch vụ lưu trữ tinh trùng, trứng và noãn của người đang sống, thậm chí người đã chết; dịch vụ hỗ trợ mang đa thai, sinh nhiều con trong một lần đẻ chưa bị cấm…”. Do đó theo GS Nguyễn Đình Cử, cần sớm có những quy định cụ thể hóa Điều 33 để Hiến pháp được thi hành đúng.