Chuyện buồn ở thôn “một kế hoạch”

Sinh đẻ quá nhiều khiến con mình nheo nhóc (Ảnh: TG).

Lật giở danh sách những hộ gia đình đông con, chị Y Trít, cộng tác viên (CTV) dân số Kon Rờ Bàng 2 không giấu nổi sự lo lắng: Hiện nay, danh sách những gia đình sinh con thứ sáu, thứ bảy trở lên ở đây trên vài chục. Cá biệt như cặp vợ chồng A Hảo và Y Dram đã có mười đứa con nhưng hiện tại Y Dram vẫn đang mang bầu đứa thứ 11; Hoặc như vợ chồng A Xoát và Y Rôm, sinh một loạt tám đứa con, đứa nhỏ nhất mới chỉ 15 tháng tuổi... Đây là hai trong số hàng chục hộ gia đình “mắn đẻ” ở Kon Rờ Bàng 2, xã Vinh Quang.

Trao đổi với tôi về những khó khăn trong việc vận động chị em sinh đẻ có kế hoạch tại địa phương, Y Trít cho biết: “Khó lắm nhà báo à! Khi đến nhà đối tượng để vận động, chúng tôi thường xuyên bị người chồng nổi nóng, trách móc. Họ bảo rằng “tao đẻ tao nuôi chứ có nhờ đến chúng mày đâu”. Có gia đình cả vợ lẫn chồng ngồi nghe rất chăm chú nhưng một thời gian sau lại thấy người vợ… mang bầu rồi!!! Chính quyền địa phương thôn, xã vẫn chưa có biện pháp nào xử lý rốt ráo; Còn chúng tôi cũng cố hết sức mình trong tuyên truyền, vận động.  Việc này cần sự vào cuộc của  mọi cấp, mọi ngành mới hy vọng tìm ra mối để gỡ rối…”- đây là khó khăn mà Y Trít và đội ngũ CTV dân số ở Kon Tum nói riêng, của người làm công tác dân số ở vùng sâu, vùng xa khắp mọi miền đang gặp phải trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Lần theo địa chỉ của Y Trít chỉ, chúng tôi tìm đến gia đình Y Dram (SN 1968) tại Kon Rờ Bàng 2. Trong ngôi nhà chật chội của gia đình, cuộc sống của gần 13 thành viên (tính cả đứa đang mang trong bụng Y Dram) thật nheo nhóc. Do quá đông con,  không được chăm sóc chu đáo nên lũ trẻ đứa nào đứa nấy xanh xao vì thiếu dinh dưỡng… Cái vòng: Sinh nhiều- đói nghèo cứ luẩn quẩn, đeo đẳng mãi…

Hạnh phúc vì sinh đẻ có kế hoạch (Ảnh: TG).

Chia tay những hộ gia đình đông con ở Kon Rờ Bàng 2, chúng tôi tìm đến thôn PLei Đôn, thuộc phường Quang Trung, thành phố Kon Tum. Trò chuyện với tôi, chị Y Man, CTV dân số PLei Đôn cho biết: Ở PLei Đôn, tuy việc sinh đẻ đã có chiều hướng giảm nhưng số cặp vợ chồng vượt kế hoạch vẫn còn. Cụ thể, đến thời điểm hiện nay PLei Đôn vẫn còn 5 cặp vợ chồng sinh con thứ 3 trở lên. Tuy vậy, so với năm 2008 số gia đình sinh con thứ 3 đã giảm gần 70% (năm 2008 có 15 trường hợp sinh con thứ 3).

Dẫn chúng tôi đến thăm gia đình chị Y Xom (SN 1975), một gia đình đông con nhất nhì trong thôn, Y Man cho biết: Y Xom có đến 10 đứa con. Từ ngày lập gia đình đến nay Xom cứ sinh liên tục mỗi năm một đứa. Hiện nay, chỉ có Y Sen (SN 1995) là học đến lớp 5 nhưng cũng bỏ học giữa chừng. Chồng Y Xom là A Wưng (SN 1971) hàng ngày phải đi làm thuê kiếm sống, còn Y Xom phải đi nhặt phế liệu để thêm đồng ra đồng vào. Cuộc sống thiếu thốn, lao động cực nhọc cộng thêm việc phải dồn sức lực cho 9 lần vượt cạn, nên Y Xom già gấp đôi so với tuổi 35. Những đứa con của Y Xom luôn nheo nhóc, nhếch nhác…

Rời gia đình Y Xom, chúng tôi đến nhà vợ chồng anh A Kyun và chị Y Mưnh. Cả hai vợ chồng đều sinh năm 1968, nhưng đến nay đã có đến 7 đứa con. Các con của Y Mưnh đang buộc đồ lên xe đạp để lên rẫy cùng bố mẹ.

Khi đến vận động chị em KHHGĐ họ có phản ứng gì với chị không? - Tôi hỏi Y Man, thường thì các chị chỉ im lặng, nhưng một số người chồng của họ phản ứng. Họ quan niệm rằng “mình đẻ mình nuôi”(?!). Nhưng đó là chuyện của 3-4 năm trở lại đây - Y Man tiếp: Còn bây giờ, tỷ lệ sinh con thứ 3 ở Plei Đôn đã giảm rồi. Năm 2008, số gia đình sinh con thứ 3 là 15 cặp thì trong năm 2009 con số này chỉ là 5.

Y Man cho biết: Bằng các biện pháp tuyên truyền vận động như: Dành từ 5 đến 10 phút vào các buổi chào cờ tại nhà Rông vào sáng thứ Hai hàng tuần; Phối hợp với già làng, trưởng thôn và phụ nữ để tuyên truyền, vận động KHHGĐ… thường xuyên đến từng nhà vận động chị em; đem các gia đình ít con và no đủ ra giới thiệu cho chị em v.v... đến nay, phần lớn các cặp vợ chồng trẻ đã dừng lại ở hai con chứ không sinh thêm nữa. Điển hình như gia đình Y Hồng. Gia đình Y Hồng hiện đã có hai con. Mặc dù sing con một bề nhưng Y Hồng bàn với chồng và chị quyết định đi đình sản. Hiện nay, do sinh đẻ ít con nên cuộc sống của vợ chồng Y Hồng tương đối đầy đủ…

          Trần Hoài Nam