Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cơ cấu “dân số vàng” – cơ hội và thách thức

Thứ ba, 07:36 25/02/2014 | Dân số và phát triển

Dân số Việt Nam đã đạt ở con số 90 triệu người – đứng thứ 14 trên thế giới và đứng thứ 8 ở châu Á. Việt Nam đang ở giai đoạn cơ cấu “dân số vàng”. Vấn đề đặt ra là làm sao giải quyết được những thách thức cũng như tận dụng được cơ hội vàng mà cơ cấu “dân số vàng” mang lại.

 

Cơ cấu “dân số vàng” – cơ hội và thách thức 1

Dân số của một quốc gia đạt cơ cấu “dân số vàng” khi tỷ số phụ thuộc chung nhỏ hơn 50%, hay nói cách khác có trên 2 người trong độ tuổi lao động trên 1 người trong độ tuổi phụ thuộc (tỷ số phụ thuộc chung được tính bằng tổng tỷ số phụ thuộc trẻ em và tỷ số phụ thuộc người già. Tỷ số phụ thuộc chung cho biết trung bình cứ 100 người trong độ tuổi lao động có bao nhiêu người phụ thuộc).

Xuất hiện cơ cấu “dân số vàng”

 Cùng với xu hướng giảm sinh và nâng cao tuổi thọ, tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động (15-64) tăng lên. Năm 1979, gần một nửa (42,6%) dân số Việt Nam dưới 15 tuổi. Năm 2012, con số này chỉ còn 23,9%. Nhóm dân số có độ tuổi từ 15-64 hiện chiếm 69% tổng số dân.

 Bắt đầu từ năm 2007, với tỷ số phụ thuộc chung (nhóm dân số 0-14 tuổi và nhóm dân số trên 65 tuổi tính trên nhóm dân số 15-64) dưới 50%, Việt Nam chính thức bước vào thời kỳ cơ cấu “dân số vàng”. Theo Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, giai đoạn này chỉ xuất hiện một lần và thời gian kéo dài hay ngắn phụ thuộc vào việc điều chỉnh mức sinh. Hiện nay, mức sinh ở Việt Nam đã giảm nhanh. Năm 2006, Việt Nam đã đạt và duy trì mức sinh thay thế (tổng tỷ suất sinh 2,1 con) và từ đó đến nay, mức sinh luôn dưới mức sinh thay thế.

 Do đó, nếu không tận dụng được cơ cấu “dân số vàng”, Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn khi tỷ số phụ thuộc chung lại có xu hướng tăng với tác động chủ yếu từ sự gia tăng tỷ số phụ thuộc người già. 

 Thế mạnh của cơ cấu “dân số vàng”

 Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình cho biết, cơ cấu “dân số vàng” thực sự là cơ hội để cải thiện sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe sinh sản cho thanh niên, vị thành niên, sử dụng nguồn lao động dồi dào cho tăng trưởng và phát triển kinh tế. Cơ cấu “dân số vàng” tạo cơ hội cho tích lũy nguồn lực để tăng đầu tư cho an sinh xã hội, y tế, giáo dục, việc làm trong tương lai.

 Mặt khác, dân số dưới 15 tuổi giảm mạnh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thông qua việc giảm tỷ số giữa học sinh và giáo viên, qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc y tế cho trẻ em, cải thiện chất lượng sức khỏe dân số tương lai.

 Đồng thời, dân số trong độ tuổi lao động lớn, cùng với sự phát triển của khu vực công nghiệp và dịch vụ tạo nhu cầu lớn về đào tạo nghề. Chi tiêu y tế trong độ tuổi lao động giảm sẽ tiết kiệm được y tế. Lực lượng lao động trẻ, dồi dào và tiếp tục tăng sẽ là nguồn lực quan trọng cho việc phát triển kinh tế trong điều kiện đảm bảo việc làm và cải thiện được năng suất lao động.

 Cơ cấu “dân số vàng” cũng là cơ hội dịch chuyển lao động thông qua di cư, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững.

 Nhiều thách thức phải đối mặt

 Cơ cấu “dân số vàng”  tạo ra nhiều thuận lợi, thế mạnh song cũng đặt ra không ít những khó khăn thách thức cần phải giải quyết. Tốc độ tăng nhanh của dân số trong độ tuổi lao động sẽ là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế nhưng sẽ trở thành gánh nặng nếu quốc gia đó có tỷ lệ thất nghiệp cao và năng suất lao động thấp.

 Thực trạng ở Việt Nam cho thấy, số người lực lượng lao động đông về số lượng nhưng chất lượng chưa cao do thiếu lao động có tay nghề cao, sức bền còn hạn chế, kỹ năng quản lý còn nhiều bất cập. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê năm 2009, chỉ có 13,4% dân số 15 tuổi trở lên được đào tạo chuyên môn kỹ thuật (con số này ở thành thị là 25,4% và nông thôn là 8%). Trong nhóm dân số từ 25 tuổi trở lên thì chỉ 18,9% đạt được trình độ học vấn bậc trung và chưa đầy 5,5% dân số trong độ tuổi trên đạt trình độ học vấn bậc cao.

 Hơn nữa, chất lượng giáo dục, đào tạo nghề chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu thị trường lao động. Tỷ lệ lao động nông nghiệp cao trong khi diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do quá trình đô thị hóa và chuyển đổi mục đích sử dụng. Từ đó, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm của thanh niên gia tăng trong điều kiện thị tường lao động ngày càng cạnh tranh. Mặt khác, lao động di cư thanh niên tăng nhanh song các chính sách lao động, việc làm và các dịch vụ xã hội liên quan còn nhiều bất cập.

 Do đó, để phát huy lợi thế của cơ cấu “dân số vàng” cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Đó là, duy trì mức sinh hợp lý nhằm kéo dài thời gian cơ cấu “dân số vàng”, làm chậm quá trình “già hóa dân số”; tăng cơ hội việc làm, hướng đến những việc làm tạo giá trị gia tăng cao dựa trên năng suất lao động, đa dạng hóa ngành nghề ở nông thôn, các ngành sử dụng nhiều lao động; mở rộng nâng cao chất lượng đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường lao động… Đặc biệt, tận dụng và phát huy lợi thế cơ cấu “dân số vàng” thông qua các chương trình phối hợp liên ngành.

 Hoàng Minh
Theo Thanh tra Việt Nam
lanhuongthuctap
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
3 nhóm người dễ mắc căn bệnh 'ăn rồi bảo chưa'

3 nhóm người dễ mắc căn bệnh 'ăn rồi bảo chưa'

Dân số và phát triển - 10 giờ trước

3 kiểu người dễ mắc căn bệnh 'ăn rồi bảo chưa' - bệnh Alzheimer giai đoạn sớm khiến sụt giảm trí nhớ sau đó là giảm các chức năng khác như nói khó khăn, nghe nhưng hiểu chậm...

Việt Nam sắp bước vào giai đoạn dân số già

Việt Nam sắp bước vào giai đoạn dân số già

Dân số và phát triển - 13 giờ trước

GiadinhNet - Theo báo cáo Tổng cục Thống kê, cả nước có 11,99 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 12% dân số và dự báo, trong vòng 16-18 năm nữa, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già.

Đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật số trong việc cung cấp kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản

Đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật số trong việc cung cấp kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GiadinhNet - Đây là mục tiêu đề ra trong giai đoạn hai của chương trình hợp tác "Truyền thông KHHGĐ vì sức khỏe cộng đồng" (2021-2025) của Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa Gia đình (DS-KHHGĐ), trực thuộc Bộ Y tế và Bayer Việt Nam.

Tổng cục Dân số phát động cuộc thi “Sống chủ động - cùng viết nên câu chuyện ngày mai”

Tổng cục Dân số phát động cuộc thi “Sống chủ động - cùng viết nên câu chuyện ngày mai”

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GiadinhNet - Cuộc thi nhằm khuyến khích, kêu gọi các cá nhân, cặp vợ chồng, đặc biệt các bạn trẻ nâng cao ý thức, hành động đúng để tránh có thai ngoài ý muốn, giúp các bạn trẻ chia sẻ câu chuyện về chủ động tránh thai đã tự chủ thay đổi cuộc sống như thế nào.

Thực hiện kế hoạch hóa gia đình vì sức khỏe, hạnh phúc của mỗi gia đình và sự phát triển bền vững của đất nước

Thực hiện kế hoạch hóa gia đình vì sức khỏe, hạnh phúc của mỗi gia đình và sự phát triển bền vững của đất nước

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

GiadinhNet – Đây là chủ đề chính được đưa ra tại Hội nghị Hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới 26/9/2022 do Tổng cục Dân số (Bộ Y tế) tổ chức sáng nay tại Hà Nội.

Nam giới có nên uống nhiều sữa đậu nành?

Nam giới có nên uống nhiều sữa đậu nành?

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

Sữa đậu nành có thể là một thức uống bổ sung lành mạnh cho chế độ ăn uống của bạn. Nhưng nam giới có nên uống nhiều sữa đậu nành?

4 việc nhất định phải làm sau sinh

4 việc nhất định phải làm sau sinh

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

Việc ở cữ sau sinh rất quan trọng. Chị em nên thực hiện 4 điều này sau sinh để đảm bảo tốt nhất cho sức khỏe nhé!

Con gái 16 tuổi rối loạn kinh nguyệt suốt 4 năm, mẹ trẻ lo lắng không biết vì sao?

Con gái 16 tuổi rối loạn kinh nguyệt suốt 4 năm, mẹ trẻ lo lắng không biết vì sao?

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

Có tháng kỳ kinh kéo dài 9 ngày nhưng có tháng thì chỉ 3 ngày là tắt, thậm chí có đợt 3 tháng liên tục con tắt kinh. Mẹ bé lo lắng không biết vì sao con rối loạn kinh nguyệt?

Tổng cục Dân số làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản về Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Tổng cục Dân số làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản về Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GiadinhNet – Lãnh đạo Tổng cục Dân số (Bộ Y tế) đã có buổi tiếp và làm việc với Đoàn công tác Nhật Bản thuộc Dự án “Hỗ trợ dự phòng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi áp dụng mô hình Tsuyama” do JICA (Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản) tài trợ.

Hà Nội biểu dương 100 người cao tuổi vận động con cháu thực hiện tốt chính sách dân số

Hà Nội biểu dương 100 người cao tuổi vận động con cháu thực hiện tốt chính sách dân số

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GiadinhNet – Theo các chuyên gia, người cao tuổi có vai trò rất quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động để con cháu trong gia đình và nhân dân ở khu dân cư chấp hành các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình.

Top