Con trai không phải là “bảo hiểm tuổi già”

Truyền thông là biện pháp tích cực góp phần thay đổi tư tưởng muốn sinh con trai của người dân. Ảnh: Dương Ngọc

“Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của Thủ đô”, PGS.TS Nguyễn Đại Đồng – Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân bày tỏ lo ngại về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (GTKS – số trẻ sơ sinh trai trên 100 trẻ sơ sinh gái) của cả nước nói chung và của Thủ đô Hà Nội nói riêng.

Theo thống kê của Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội, tỉ số GTKS của Hà Nội có những diễn biến phức tạp và luôn ở mức trên 110, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Năm 2009 tỉ số này là 118, năm 2010 và 2011 là 117, năm 2012 là 116. Trong những nguyên nhân căn bản làm tỉ số GTKS tăng cao, PGS Nguyễn Đại Đồng cho rằng nguyên nhân hàng đầu vẫn là tư tưởng, tập quán nho giáo ăn sâu vào tiềm thức của mọi người dân: Thích con trai để nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên. Kế đó là vấn đề an sinh xã hội.

“Người cao tuổi Việt Nam chưa sống được bằng tích lũy của mình mà phần lớn vẫn dựa vào con cái. Trong khi đó, con gái thường lấy chồng xa, theo về nhà chồng, không thể dựa được lúc tuổi già” - PGS Đại Đồng cho hay, các hệ thống chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi còn thiếu. Ngay tại Thủ đô Hà Nội, chỉ có duy nhất một Viện Lão khoa và vài nhà dưỡng lão. Do đó, phần lớn người dân vẫn coi con trai là “bảo hiểm” cho bố mẹ lúc tuổi già.   

Chia sẻ thêm về những nguyên nhân trên, ông Hoàng Đức Vĩnh – Trưởng phòng Khoa giáo, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội cho rằng, con người ta luôn luôn mong được trường tồn, sống vĩnh cửu với thời gian. Họ mong ước sự tồn tại của mình thông qua hình ảnh “con trai giống bố”, “cháu trai giống ông”… như sự trường tồn được nối tiếp mãi ở những thế hệ sau. Chính vì thế, “nhiều người đã coi đó là động lực để họ dám hy sinh nhiều thứ để có được con trai”, ông Vĩnh nói.

Truyền thông phải “lay động” lòng người

Sở Y tế Hà Nội đã giao cho Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội xây dựng Đề án kiểm soát mất cân bằng GTKS TP Hà Nội giai đoạn 2013 – 2015. Một trong những giải pháp quan trọng được Hà Nội đề xuất là truyền thông chuyển đổi hành vi cùng với việc rà soát các quy định, chính sách và giám sát các cơ sở cung cấp dịch vụ chẩn đoán và lựa chọn giới tính thai nhi…

Trong buổi hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho Đề án ngày 18/4 vừa qua, nội dung của Đề án nhận được nhiều phản hồi tích cực của các sở, ngành liên quan của Hà Nội. Góp ý cho Đề án, ông Nguyễn Văn Tân – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ nhấn mạnh: Hà Nội cần phải có hoạt động truyền thông quyết liệt để có thể làm “lay động” tâm can của người dân. Các hoạt động truyền thông phải thông qua hình thức sân khấu hóa, phim ảnh nghệ thuật, ca khúc… chứ không chỉ là tờ rơi, áp phích. Đồng tình với ý kiến này, bà Đặng Thị Bích Thuận – Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục, Tổng cục DS-KHHGĐ cho rằng, Hà Nội phải có chiến dịch truyền thông cao điểm, liên tục và đồng loạt với sự góp mặt của toàn thể lực lượng truyền thông đại chúng, các chi bộ Đảng ở các quận, huyện, phường, xã…

Giải pháp hỗ trợ cho các gia đình sinh con một bề là gái nêu trong dự thảo của Đề án cũng nhận được đa số ý kiến ủng hộ. Bà Nguyễn Thị Bài – Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cho rằng, đối với chính sách của Nhà nước đang hỗ trợ cho người trên 80 tuổi nên có chế độ cao hơn cho người sinh con một bề là gái. PGS Đại Đồng nhấn mạnh trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô phải chú ý tới an sinh xã hội cho người cao tuổi, đặc biệt là những người không có con trai.