Công tác DS-KHHGĐ năm 2010: Sẵn sàng cho nhiệm vụ mới

Thắng lợi từ những nỗ lực

Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của TƯ Đảng, Quốc hội, Chính phủ, sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Bộ Y tế và sự ủng hộ của các ngành có liên quan, sự đồng thuận của toàn xã hội, vượt mọi khó khăn của quá trình tổ chức lại bộ máy, năm 2009 toàn ngành đã đạt được một số kết quả hết sức đáng khích lệ.

Phụ nữ vùng sâu, vùng xa - một trong những đối tượng được tập trung và ưu tiên trong chương trình DS-KHHGĐ (Ảnh: Vân Khánh).

TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, các kết quả trên đã được Quốc hội, Chính phủ và lãnh đạo Bộ Y tế đánh giá cao. Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu đã biểu dương các địa phương, đơn vị về tinh thần khắc phục khó khăn, triển khai thực hiện đạt kết quả tốt các nhiệm vụ trong nhiều năm qua. Đặc biệt, kết quả đó được thể hiện qua số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở ngày 1/4/2009, dân số Việt Nam là 85,8 triệu, tỷ lệ phát triển dân số bình quân trong 10 năm qua chỉ còn 1,2% (thấp nhất trong vòng nửa thế kỷ qua), bằng 1/3 mức sinh và mức tăng dân số ở thời điểm 48 năm trước đây. Kết quả đó cũng được thấy rõ nhất qua so sánh với một số nước trong khu vực. Cách đây 20 năm, năm 1989, dân số Việt Nam đứng hàng thứ 2 khu vực Đông Nam Á, nhiều hơn Philippines 4 triệu người thì nay, dân số Việt Nam đứng hàng thứ 3, kém Philippines 7 triệu người. Như vậy, so sánh tương đương với Philippines trong 20 năm qua, chúng ta đã tránh tăng dân số được 11 triệu người. “Điều đó, thật sự có ý nghĩa đối với một nước nghèo, đất chật, người đông như Việt Nam chúng ta” – TS Trọng nhấn mạnh.

Chuẩn bị tốt cho nhiệm vụ mới

Hiện nay, quy mô dân số nước ta đã gần 86 triệu người, mật độ dân số đạt 259 người/km2, đứng thứ 13 thế giới về quy mô dân số và là một trong những nước có mật độ dân số cao. Mỗi năm dân số nước ta vẫn tăng thêm xấp xỉ 1 triệu người. Mức sinh đã giảm nhiều nhưng còn chênh lệch lớn giữa các vùng, số con trung bình của mỗi cặp vợ chồng ở vùng sâu, vùng xa, miền núi cao, hải đảo vẫn còn cao. Cùng đó, số phụ nữ bước vào độ tuổi sinh đẻ đang ở giai đoạn cao nhất từ trước đến nay cũng là một thách thức lớn cho công tác DS-KHHGĐ.

Cơ cấu dân số nước ta bắt đầu chuyển từ giai đoạn cơ cấu “dân số trẻ”, bước vào giai đoạn cơ cấu “dân số vàng” và “già hoá dân số”. Sự chuyển đổi này đưa đến nhiều cơ hội thuận lợi nhưng đồng thời đặt ra những thách thức gay gắt đối với sự phát triển kinh tế- xã hội nói chung và đối với công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới. Tỉ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao ở mức 112,1 trẻ trai/100 trẻ gái đang trở thành một vấn đề xã hội lớn. Nếu không được khống chế ngay từ bây giờ thì trong vài thập kỷ tới sẽ dẫn đến tình trạng thừa nam thiếu nữ như đã diễn ra ở một số quốc gia trong khu vực với những hệ lụy nghiêm trọng về mặt an ninh và xã hội. Chất lượng dân số thấp cùng với tỉ lệ người khuyết tật, trẻ em sinh ra mắc các bệnh di truyền, bẩm sinh còn cao đang là bài toán cần sự nỗ lực của công tác DS-KHHGĐ cùng toàn xã hội.

Theo TS Dương Quốc Trọng, công tác DS-KHHGĐ đang ở “bản lề” của bối cảnh chỉ còn một năm là kết thúc Chiến lược Dân số quốc gia giai đoạn 2001 – 2010, vừa đồng thời gấp rút hoàn thành các mục tiêu mà Chiến lược dân số giai đoạn 2001- 2010, vừa phải kiện toàn và củng cố hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ từ Trung ương đến cơ sở. “Thời gian tới, công việc sẽ khó khăn gấp bội phần so với trước đây, khi công tác dân số chuyển từ số lượng sang chất lượng. Điều đó, đòi hỏi mỗi cán bộ làm công tác DS-KHHGĐ phải tăng cường trau dồi về chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện về bản lĩnh để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ mới mà Đảng và Nhà nước giao cho” – TS Trọng nói.

Đặc biệt, để hoàn thành tốt các nhiệm vụ cụ thể của năm 2010 theo như định hướng của thông điệp ngày Dân số Việt Nam 2009 đề ra, TS Dương Quốc Trọng cho hay, toàn ngành sẽ thực hiện theo đúng chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu các cán bộ trong toàn ngành, ngay từ những tháng đầu năm 2010, cần phải chuẩn bị tốt và triển khai chiến dịch lồng ghép truyền thông và dịch vụ KHHGĐ/chăm sóc SKSS ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn có mức sinh cao để sớm đạt các chỉ tiêu về KHHGĐ, tạo cơ sở cho việc thực hiện mục tiêu giảm sinh năm 2010 mà Quốc hội đã giao cho ngành.

Việt Hà