Đắng chát “trái cấm” tuổi 15

Chương trình tìm hiểu kiến thức chăm sóc SKSS vị thành niên “60 phút bạn và tôi” đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo bạn trẻ. Ảnh: P.V

 

Chuyện cô bé B.V, học sinh lớp 9 mang thai, phải nghỉ học để sinh con là một cú sốc lớn không chỉ với gia đình mà với cả thầy cô và bạn bè nơi em học. Đến ngày sinh nở, em bị tiền sản giật suýt mất mạng, còn thai nhi do bị hở van tim bẩm sinh nên đã qua đời ngay sau sinh.

“Điều tôi đau lòng nhất là con bé đang tuổi ăn tuổi lớn, chưa từng trải việc đời đã phải mang thai và trải qua những giây phút mà cả đời nó sẽ không quên được. Cháu đã phải nghỉ học năm nay. Gia đình tôi sẽ chuyển đến một nơi ở mới và sẽ cho cháu tiếp tục học sau khi đã ổn định cả về tinh thần, sức khỏe”. Khi con mang thai, thấy con mệt mỏi, kém ăn chị nghĩ đơn giản nó bị cảm, ốm sốt, mua thuốc giảm sốt dặn con uống xong là khỏi. Chị V.N cứ ân hận mãi, nếu mình quan tâm đến con hơn, để ý hơn đến mối quan hệ bạn bè thì con mình đã không phải gánh hệ lụy của việc nếm “trái cấm” quá sớm này.

 

Các chuyên gia chăm sóc SKSS cho biết, các em gái ở tuổi VTN khi bị mang thai thường có nguy cơ sinh non cao đến 93% so với phụ nữ đã trưởng thành. Tỷ lệ tử vong của trẻ em sinh ra do các bà mẹ VTN cũng cao hơn so với các bà mẹ sinh con ở tuổi trưởng thành. Để khắc phục những “lỗ hổng” cả về nhận thức và hành vi của VTN trong chăm sóc SKSS rất cần các chương trình thí điểm giáo dục SKSS trong các trường trung học phổ thông, kết hợp trong các môn học Giáo dục công dân, Sinh học… nhằm trang bị cho các em hành trang cần thiết để bảo vệ an toàn SKSS của mình.

Có lẽ không ai quên được câu chuyện mới đây đầy ám ảnh của em Q.T, 15 tuổi ở đường Tôn Thất Thuyết (TP HCM). Quen biết một thanh niên qua mạng Internet, Q.T được bạn hẹn gặp đi uống cà phê nhiều lần rồi chở vào phòng trọ quan hệ tình dục. Sau lần đó, T không thể liên lạc vì bạn đã thay số máy khác. Khi biết mình mang thai thì cái thai đã quá lớn, sợ bị cha đánh, em đã dùng băng gạc quấn quanh để bụng nhỏ lại. Đến ngày trở dạ, em đóng cửa phòng, một mình sinh con rồi cho đứa trẻ vào cặp xách mang cách nhà hơn 1km rồi bỏ lại bụi cỏ. Khi người mẹ về thấy con có biểu hiện sinh và nhiễm trùng mới vội vàng đưa đến bệnh viện, đúng lúc đứa trẻ cũng được đưa đến cấp cứu ở bệnh viện này…

Mang thai ngoài ý muốn do quan hệ tình dục sớm, không biết đến các biện pháp tránh thai, nạo phá thai ở vị thành niên (VTN)… đang là những vấn đề khiến các bậc cha mẹ đau đầu, lo lắng. Bên cạnh việc thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản (SKSS), điều đáng lo ngại là tuổi quan hệ tình dục lần đầu của VTN đang thấp đi. Trong một hội thảo toàn quốc nghiên cứu tình dục và SKSS gần đây, BS Nguyễn Duy Tài - Trưởng bộ môn phụ sản ĐH Y Dược TP HCM cho biết: Tỉ lệ VTN có thai ngoài ý muốn có xu hướng gia tăng, năm 2008 là 2,15%, năm 2009 lên 2,45% (khảo sát được thực hiện tại 3 cơ sở y tế công ở TP HCM là Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Từ Dũ và Trung tâm Chăm sóc SKSS). Theo bác sĩ Tài, khảo sát trong nhóm VTN có thai ngoài ý muốn, tuổi bắt đầu có quan hệ tình dục trung bình là 14 (sớm hơn nhiều so với con số trong năm 2010 là 18,1 tuổi, còn trước đó 5 năm là hơn 19 tuổi). Thậm chí có những bé gái có quan hệ tình dục lần đầu (tự nguyện) khi mới 10 tuổi.

 

Thống kê của Hội kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam, mỗi năm cả nước có khoảng 1,2 - 1,6 triệu ca nạo phá thai, trong đó 20% ở lứa tuổi VTN. Trong khi nhiều VTN  đang lúng túng giữa biết và hiểu, đúng và sai thì nhiều bậc cha mẹ vẫn chưa nhận thức hết được thực trạng đáng lo ngại về hệ lụy SKSS của con em mình. Trong các ca mang thai ngoài ý muốn hầu hết các em không được cha mẹ và nhà trường trang bị cho những kiến thức cơ bản để phòng tránh. Chỉ khi chuyện đã rồi mới vội vã tìm cách giải quyết.

Khi có chuyện xảy ra, ít người nghĩ đó là lỗi của mình chưa giúp con trang bị kiến thức mà tìm mọi cách đổ lỗi cho hoàn cảnh, đổ lỗi cho con cái. Điều đó cũng đưa đến một thực tế là phần lớn trẻ VTN khi mang thai ngoài ý muốn hoặc mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục đều lo sợ, e ngại và che giấu khiến bố mẹ và thầy cô không tiếp cận được. Còn tâm lý của các phụ huynh khi biết chuyện lại càng khiến con sợ hãi. BS Hoàng Ngọc Thông - Giám đốc Trung tâm chăm sóc SKSS TP HCM cho biết, nhiều bà mẹ đưa con đến Trung tâm với tâm trạng tức giận, cho rằng con mình là đứa hư hỏng. Ít người giữ được sự điềm tĩnh, phần lớn là khóc lóc, đay nghiến. Gặp những trường hợp này, cán bộ y tế phải làm việc với phụ huynh trước, đề nghị họ bình tĩnh để giúp con họ không tuyệt vọng, tiêu cực. “Sau đó, thường các phụ huynh có thái độ bình tĩnh hơn, hợp tác với chúng tôi để có cách giải quyết, tư vấn tâm lý tốt nhất cho các cháu” – BS Thông tâm sự.

Trang bị kỹ năng sống cho VTN không thể thiếu kỹ năng tự bảo vệ mình bằng kiến thức chăm sóc SKSS. Thực tế là vậy, song vẫn còn nhiều cha mẹ không sẵn sàng cung cấp và cho con tiếp cận với thông tin về SKSS, sức khỏe tình dục. Hiện nay, việc giảng dạy về SKSS trong các trường học còn bất cập và hạn chế. Các bài giảng chưa hấp dẫn, giáo viên giảng dạy còn tâm lý e ngại, nhiều học sinh né tránh. Lượng kiến thức thu được từ nhà trường ít nên đa số các em tìm hiểu về SKSS, sức khỏe tình dục qua sách, báo, tivi, thậm chí là phim ảnh ngoài luồng.