Để cán cân dân số đi vào ổn định

Đặt trong tổng thể quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số, sự mất cân bằng giới tính này đã và đang là "điểm nóng" của ngành dân số tỉnh khi xu hướng lựa chọn giới tính trước sinh ngày càng diễn ra tinh vi và phức tạp.

Giảm nhưng vẫn "nóng"

Đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn SKSS cho đối tượng vị thành niên, thanh niên (Ảnh: Võ Thu).

Trao đổi với PV, ông Vũ Văn Nhạ, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ cho biết: Con số này đã giảm so với năm 2008 (128/100), 6 tháng đầu năm, tỷ lệ này là 127/100, cá biệt có địa phương lên đến 212/100. Tuy mức chênh lệch đã được giảm đáng kể, nhưng đây vẫn là một nội dung "nhức nhối" trong công tác dân số của tỉnh.

Bà Nguyễn Thị Hằng- Giám đốc Trung tâm DS- KHHGĐ huyện Yên Mỹ chia sẽ: Tác động của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh có thể không "mục sở thị" ngay trước mắt, nhưng tính xa hơn, thêm 15-20 năm nữa, khi những bé trai hiện nay lớn lên đến tuổi kết hôn, các em sẽ phải đối mặt với vấn đề gây nguy hại cho cơ cấu dân số: Số đông các em trai sẽ không thực hiện được quyền làm chồng. Tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, tội phạm tình dục và mại dâm cũng sẽ tăng theo. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển bền vững và chất lượng sống của toàn xã hội. 

Theo ông Nhạ, nguyên nhân trực tiếp tác động vào tình trạng này là do hiện nay, công nghệ phát triển, kỹ thuật chẩn đoán siêu âm ngày càng tinh vi… Còn sâu xa hơn nữa, vẫn là những vấn đề về phong tục tập quán. Mong muốn của bà con là phải "có bằng được" con trai để "nối dõi tông đường". Thêm vào đó, vấn đề cơ chế, chính sách an sinh xã hội cho người già hiện nay ở Việt Nam nói chung và Hưng Yên nói riêng chưa phát triển, do đó tâm lý cần có con trai để nương tựa khi về già của người dân không phải một sớm một chiều có thể khác được. Dù ngành DS-KHHGĐ tỉnh đã tăng cường tuyên truyền về bình đẳng giới, tuy nhiên, có thể thấy bất bình đẳng giới vẫn là một trong những nguyên nhân và cũng là hệ quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh như hiện nay. Đáng nói hơn, tình trạng "hiếm con gái" ngày càng trở nên nghiêm trọng khi ở một số địa phương số lượng phụ nữ đi lấy chồng nước ngoài đang có xu hướng tăng.

Có những cặp vợ chồng ngay từ khi mang thai đứa con đầu lòng đã quyết tâm "nhất nhất" phải là con trai. Trong khi đó, các phương tiện chẩn đoán giới tính thai nhi và dịch vụ nạo phá thai hiện nay khá phổ biến. Có tình trạng thai phụ không siêu âm ở ngay địa phương mà đi đến các cơ sở y tế tư nhân ngoài siêu âm đã khiến cho công tác thanh, kiểm tra của các ngành chức năng càng thêm khó khăn.

Cần một giải pháp đồng bộ và cứng rắn

Một buổi truyền thông, nói chuyện với chị em do Chi cục DS-KHHGĐ tổ chức (Ảnh: VT).

Dù đã có nhiều biện pháp cứng rắn trong việc thanh tra, kiểm tra các cơ sở siêu âm, bằng chứng là vừa qua, tại Hưng Yên đã đình chỉ hoạt động  Phòng khám đa khoa tư nhân Thành Công và Phòng khám chuyên khoa nội Trần Văn Thông. Việc siết chặt công tác quản lý, kiểm tra này trước mắt có thể hạn chế phần nào tình trạng tiết lộ giới tính thai nhi qua siêu âm. Tuy nhiên, các hoạt động này ngày càng tinh vi hơn, phức tạp hơn về cả 2 phía người cung cấp thông tin giới tính thai nhi và sản phụ. Ngay cả khi đi kiểm tra 2 cơ sở nêu trên, ông Nhạ cho biết, các lực lượng chức năng đã phải mất rất nhiều thời gian, phải sử dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên môn để phát hiện và xử lý vi phạm.

"Rất khó khăn trong việc kiểm tra, xử lý vi phạm"- ông Nhạ chia sẻ- “ngoài việc các hoạt động này ngày càng kín đáo và dè dặt hơn, cần phải thấy các tài liệu, sách báo, Internet về "bí quyết" sinh con trai, con gái như ý muốn... đang trôi nổi tràn lan trên thị trường. Thêm nữa, tâm lý đẻ "dự phòng" nhằm phòng tránh tai nạn thương tích, an toàn giao thông... cũng là một phát sinh trong thời kỳ hiện nay mà ngành DS-KHHGĐ đang phải đối mặt”.

Để khắc phục tình trạng nói trên, theo ông Nhạ, cần hơn nữa sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, nhằm xã hội hóa công tác DS- KHHGĐ nói chung và vấn đề tuyên truyền về mất cân bằng giới tính khi sinh nói riêng. Chi cục DS- KHHGĐ tỉnh đang đẩy mạnh phối hợp với các ngành chức năng giám sát, quản lý chặt chẽ trong việc công bố giới tính trước sinh, xử lý nghiêm các trường hợp là cán bộ, đảng viên sinh con thứ 3, nâng cao chất lượng dịch vụ DS-KHHGĐ. Trong những năm qua, ngành dân số tỉnh cũng đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể nhằm đưa chính sách dân số vào hương ước thôn, làng; quy định các cặp vợ chồng trẻ khi kết hôn phải ký cam kết không sinh con thứ 3, không can thiệp giới tính thai nhi...

"Chúng tôi tin tưởng với những cố gắng tích cực của ngành DS- KHHGĐ, trong thời gian tới, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ giảm mạnh, góp phần nâng cao chất lượng dân số cho người dân"- Phó Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ Hưng Yên chia sẻ.

Võ Thu