Dỡ nhà, hiến hậu sự cho xe ra tiền tuyến

 

Ông Trần Đình Trọng, nguyên Chủ tịch UBND xã Tiến Lộc, một nhân chứng lịch sử.

Cuối tháng 4, tôi có chuyến công tác về Can Lộc (Hà Tĩnh) và trở về làng K130. Làng K130 gắn liền với huyền thoại trong một đêm của thời kỳ chiến tranh chống Mỹ nhân dân đã dỡ 130 ngôi nhà lát đường cho xe vận chuyển súng ống, đạn dược ra tiền tuyến.

“Làng K130 vốn là làng Tân Tiến và Minh Tiến, xã Tiến Lộc huyện Can Lộc. Hiện nay làng có 204 hộ với 809 nhân khẩu. Trước đây, làng còn có tên gọi làng Hạ Lội (vì làng nằm giữa ba bề ruộng nước, đường vào làng lầy lội). Nhân dân ở đây cần cù, dũng cảm, kiên cường, yêu nước, anh hùng”, cô Lan Anh- Hiệu trưởng Trường tiểu học Tiến Lộc nói với tôi.

Trong những năm chống Mỹ, Ngã  Ba Đồng Lộc, Cầu Nghèn, cầu Già, cầu Nhe trên tuyến Quốc lộ số 1 và đường 15A là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ. Tiến Lộc trở thành chảo lửa, túi bom. Tuyến Quốc lộ 1A đi qua Tiến Lộc, quãng từ cầu Thượng Gia đến cầu Già bị bom Mỹ đánh trúng tim đường, đứt thành hai đoạn khoảng 1,3km. Hàng ngàn chiếc xe chở vũ khí, đạn dược, lương thực, thực phẩm vào miền Nam buộc phải di tản nép vào bìa rừng hoặc các làng xóm từ Nghi Xuân, Hồng Lĩnh, Can Lộc, chờ đêm đến lần lượt đi qua đường 15A.

Nhưng Ngã Ba Đồng Lộc cũng bị bom Mỹ đánh phá ác liệt, nhiều đoạn đường nghẽn tắc phải chờ thông tuyến. Lệnh từ trên bằng mọi giá phải mở đường máu, cho xe thông tuyến. “Xe chưa qua, nhà không tiếc”, “ Tất cả cho miền Nam ruột thịt”, câu khẩu hiệu đã là một mệnh lệnh, làm náo nức lòng dân Hạ Lội.

 

Ông Trần Đình Trọng, nguyên Chủ tịch UBND xã Tiến Lộc – một nhân chứng của sự kiện trên kể lại “Lúc 9 giờ ngày 12/8/1968, nhận được công văn khẩn cấp họp tại Ban chỉ đạo an toàn giao thông huyện. Họp xong, không kịp ăn, về ngay xã, triệu tập Ban an toàn giao thông xã, loa cho bà con xóm Hạ Lội phổ biến chủ trương của cấp trên là xẻ xóm, mở huyết mạch giao thông cho xe thông tuyến cành nhanh càng tốt. Tôi nói chưa dứt lời thì hàng chục cánh tay giơ lên. Ông Lê Bá Kiểm phát biểu đầu tiên: “ Tui có ba nhà, chỉ để cái lều quán còn nhà ngang, nhà  dọc tôi sẵn sàng hiến dâng. Còn nước, còn nhà”. Sau khi ông Kiểm phát biểu, cả xóm 100% đồng thanh nhất trí dỡ nhà, chặt tre, chặt cây làm đường. Cảm động nhất là tinh thần của bà Đinh Thị Trí: “Tui không có nhà, chỉ có túp lều, hạ xuống không mần được chi. Tui có cỗ ván hậu sự dành để lo về sau, xin được góp sức”.

Cuộc họp chớp nhoáng trong vài chục phút, nhân dân xắn tay dỡ nhà, đốn cây, đốn tre nhưng làm hết sức bí mật, bất ngờ, thần tốc. “Đường mở đến đâu là chúng tôi đẵn tre, đẵn cây, dỡ nhà lát đường đến đó. Hồi đó, tre dày đặc, tre bao vây quanh làng, chúng tôi sáng kiến vắt tre xuống để ngụy trang. Cả làng không kể gái trai, già trẻ, hừng hực khí thế quyết tâm làm cho xong đoạn đường. Được lực lượng bộ đội, Thanh niên xung phong giúp sức, chỉ trong một đêm chúng tôi đã biến làng thành đường cho xe thông tuyến”, ông Trọng nhớ lại.

Chúng tôi đang có trong tay bản danh sách làng K130 hiến nhà, do anh Võ Tá Quang- Trưởng Ban văn hóa xã Tiến Lộc cung cấp. Hồi đó, 88 hộ dân của xóm đã hiến 130 ngôi nhà, trong đó có 35 hộ hiến 2 nhà. Ngoài ra còn có 4 nhà thờ họ, một ngôi miếu, hai kho hợp tác xã đã được dỡ xuống, để làm con đường cho xe ra tiền tuyến…

 

Làng Hạ Lội bây giờ có tên làng K130. Huyết mạch giao thông ngày xưa xẻ giữa tim làng bây giờ hai bên đã nhà cửa san sát, tường vôi, ngói đỏ. Làng K130 không có hộ đói, hộ nghèo. Xung quanh làng đường bê tông rải kín, không lầy lội như xưa.

Những người dân tham gia vào đêm làm con đường năm xưa giờ người mất, người còn. Bà Đinh Thị Trí đã mất vào năm 1985, ngôi mộ của bà sè sè một nấm trong nghĩa địa, cách làng khoảng 1km. Ngày bà mất, hợp tác xã lo cho bà cỗ ván hậu sự và đưa bà về nơi an nghỉ cuối cùng chu tất. Hỏi về sự tích mở huyết mạch giao thông, người trong làng ai cũng kể vanh vách. Những người nông dân yêu nước hy sinh không tính toán, không vụ lợi, nên giờ họ cũng không đòi hỏi, phàn nàn gì. Họ vô tư như cây, như cỏ. Tôi hỏi một người dân, bây giờ còn ai gìn giữ được chứng tích gì thời đó không? – Người này nói, ngoài một bức ảnh, không có gì lưu lại. Tất cả đã trở thành huyền thoại.

Khi hỏi người dân ở đây có nguyện vọng gì, câu trả lời rất giản dị, đó là là sự bình an. “Năm 2006, Bộ Văn hóa Thông tin đã cấp Bằng di tích lịch sử Quốc gia cho làng. Chúng tôi cũng nghe nói UBND tỉnh cho quy hoạch khu đất 6000m2 để xây dựng bia chiến tích và nhà truyền thống, nhưng có lẽ còn nhiều dự án khác quan trọng hơn. Chúng tôi cũng muốn có nhà hội quán để sinh hoạt làng, nhưng còn khó khăn quá, chưa biết làm sao. Ngày xưa ông Trọng - chủ tịch xã - nói ngoài đường mà dân nghe răm rắp, mong sao chính quyền luôn được dân tin yêu, ủng hộ như thế”, một người dân bình thản nói.

 

Trường Sa, tình yêu của tôi Đại tá, PGS.TS Nguyễn Thuận- Chủ nhiệm Công trình nghiên cứu “Luận chứng KHKT về xây dựng công trình cảng tại quần đảo Trường Sa” - gửi cho Báo GĐ&XH bản thảo tập thơ “Trường Sa, tình yêu của tôi”. Nhân Ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước 30/4, Báo GĐ&XH xin giới thiệu cùng bạn đọc những vần thơ đầy tâm huyết của ông được viết trong thời gian công tác ở quần đảo Trường Sa.    Trường Sa gửi Huế Kìa hoa muống biển nở rồi Tím như màu Huế của tôi đó mà Cố đô tận phía trời xa Mà dòng Hương vẫn quanh ta mỗi chiều Nhớ về Huế mấy thương yêu Gửi nhành muống biển tím chiều Trường Sa   Em cũng là chiến sĩ  Trường Sa Lần đầu gặp em ở Trường Sa Những tưởng như đang giữa quê nhà Chợt nghe sóng vỗ ngang đầu đảo Mới biết rằng mình đang Trường Sa   Lần đầu gặp em ở Trường Sa Mà ngỡ gặp em giữa quê nhà Tà áo dài thơm chiều Hà Nội Phấp phới bay trong nắng Trường Sa   Em đã đến rồi với Trường Sa Những người lính đảo đợi em ra Ngọt ngào em nói thân thương quá Ôi, giữa Trường Sa mà không xa   Cảm ơn em đã đến Trường Sa Hỡi người con gái của Hồng Hà Mai về với phố đừng quên nhé Em cũng là chiến sĩ Trường Sa Nguyễn Thuận