Hội thảo Định hướng công tác truyền thông dân số và phát triển trong tình hình mới

Hội thảo nhằm cung cấp thông tin định hướng truyền thông, phản ánh nhanh chóng kịp thời, chuyên sâu về những vấn đề mới trong công tác DS-KHHGĐ cho các nhà báo, cộng tác viên báo chí.

Tại hội thảo, Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, thực chất kế hoạch hóa gia đình là một thành tố trong nội hàm dân số. Dân số phát triển đó là tác động qua lại giữa dân số với môi trường, y tế, giáo dục, xã hội. Và tất cả mọi định hướng phát triển phải dựa trên mẫu số của dân số để xác định.

Bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 2,1 con. Hiện nước ta giữ được mức sinh thay thế hơn 10 năm và vấn đề đặt ra là dân số không phải chỉ là đếm số người dân mà là đặt con người vào trung tâm của sự phát triển xã hội.

Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, TBT Báo GĐ&XH, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Tâm Trí

“Khẩu hiệu mỗi gia đình chỉ 2 con không còn là thời sự nữa mà phải mỗi cặp vợ chồng sinh đủ 2 con bởi mức sinh đang giảm xuống. Dân số chúng ta đang đứng trước thách thức. Bên cạnh đó có một số vùng mức sinh còn rất cao.

Nghịch lý ở chỗ những vùng kinh tế khó khăn thì mức sinh cao, còn những vùng phát triển, có đời sống cao thì mức sinh lại đang xuống thấp. Chúng ta không dừng ở mức sinh mà cơ cấu dân số đang đặt ra nhiều thách thức. Từ cơ cấu về độ tuổi, giới tính đều có vấn đề…”, Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc nói.

Quang cảnh buổi hội thảo. Ảnh: Tâm Trí

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ còn cho biết thêm, tâm lý của người châu Á là muốn có con trai để nối dõi nên sinh ra hiện tượng mất cân bằng giới tính sau sinh. Hiện tượng này ở nước ta xuất hiện sau 20 năm so với các nước khác nhưng tốc độ rất nhanh.

Từ 2011, Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn già hóa dân số và là một trong top 5 quốc gia già hóa dân số. Tốc độ nhanh nhưng điều kiện tiếp ứng với dân số già của Việt Nam còn rất kém.

Ông Mai Xuân Phương - Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục (Tổng cục DS-KHHGĐ) cho biết, dân số nước ta đang tăng chậm lại nhưng sẽ đạt 100 triệu dân vào năm 2025. Năm 2014, Việt Nam có 90,7 triệu dân số, là nước đông dân nhất thứ 3 ở Đông Nam Á, thứ 8 ở Châu Á và thứ 14 trên thế giới. Mật độ dân số đạt 274 người/km2, cao gấp 5 lần mật độ dân số thế giới (53 người/km2).

Bác sỹ Mai Xuân Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông - Giáo dục phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Tâm Trí

Việt Nam đã bước vào giai đoạn “già hóa dân số” vào năm 2011, khi tỷ lệ những người từ 60 tuổi trở lên đạt 10% tổng dân số và sẽ trở thành nước có “dân số già” vào khoảng những năm 2032. Đáng chú ý là quá trình già hóa của nước ta diễn ra chỉ trong vòng khoảng 20 năm (2012 -2032) là đã đạt đến ngưỡng “dân số già”.

“Việt Nam là quốc gia có quy mô dân số lớn, mật độ dân số rất cao. Cơ cấu dân số theo tuổi ở nước ta biến đổi nhanh và đang ở giai đoạn “Cơ cấu dân số vàng”. Khi tỷ lệ dân số trong độ tuổi (15-64) đạt khoảng 66% trở lên, tức là khoảng 2/3 dân số trong độ tuổi có khả năng lao động. Người ta nói rằng, đây là cơ cấu dân số vàng. Theo tiểu chuẩn này, năm 2006 Việt Nam đã bước vào giai đoạn cơ cấu dân số vàng. Dự báo dân số cho thấy, thời kỳ cơ cấu dân số vàng của Việt Nam kéo dài khoảng 40 năm, tức là sẽ kết thúc khoảng gần giữa thế kỷ này. Cơ cấu dân số vàng mang lại nhiều “dư lợi” về lao động nhưng cũng là thách thức về tạo việc làm và việc làm có năng suất, thu nhập cao”, bác sỹ Mai Xuân Phương chia sẻ.

Ông Hồ Quang Lợi, Phó chủ tịch thường trực Hội nhà báo Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Tâm Trí

Ông Hồ Quang Lợi, Phó chủ tịch thường trực Hội nhà báo Việt Nam cho biết, Hội nhà báo Việt Nam hết sức vui mừng được phối hợp với Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức cuộc Hội thảo quan trọng và ý nghĩa này. Bởi dân số là một vấn đề hết sức trọng yếu đối với chiến lược phát triển tương lai của một quốc gia.

“Chúng tôi luôn đồng hành với những chủ trương, chính sách, định hướng của các bộ ngành, cơ quan Trung ương trong đó có Tổng cục DS-KHHGĐ. Hội nhà báo Việt Nam cam kết đồng hành cùng Tổng cục DS-KHHGĐ trong công tác truyền thông về dân số...”, Ông Hồ Quang Lợi nói.

Tham dự hội thảo có gần 100 đại biểu, các nhà báo, phóng viên của các cơ quan thông tấn báo chí. Ảnh: Tâm Trí

Tại hội thảo, một số phóng viên cho rằng, ngành DS-KHHGĐ cần có phương pháp tuyên truyền hiệu quả hơn trong thời gian tới. Ví dụ, tại TP Đà Nẵng, công tác DS-KHHGĐ cho miền biển và miền núi thời gian qua rất hiệu quả. Tuy nhiên, sức lan tỏa chưa rộng, mới chỉ bó hẹp trong ngành. Đặc biệt, những sự kiện nóng xảy ra, ngành DS-KHHGĐ cần nhanh chóng chủ động cung cấp thông tin chính thống cho các phóng viên để hiểu rõ vấn đề hơn trước khi đưa tin đến độc giả.

Về vấn đề này, Tiến sỹ Lê Cảnh Nhạc mong muốn các nhà báo chủ động tiếp cận ngành DS-KHHGĐ, để khi có sự việc nóng xảy ra thì có thể hiểu rõ hơn vấn đề, qua đó thông tin và tuyên truyền tốt hơn đến với độc giả. Đồng thời thắc chặt hơn mối quan hệ giữa báo chí truyền thông với ngành DS-KHHGĐ trong thời gian tới. Trong năm nay, Tổng cục DS-KHHGĐ sẽ phối hớp với Hội Nhà báo Việt Nam phát động cuộc thi “Báo chí với công tác DS-KHHGĐ” và dự kiến năm sau sẽ tổ chức trao giải.

Tâm Trí