Huấn luyện phi hành gia NASA: Sinh tồn ở những nơi khắc nghiệt nhất Trái Đất

Trước khi đặt chân lên Mặt trăng hay chuẩn bị cho các sứ mệnh sao Hỏa, phi hành gia NASA phải trải qua quá trình huấn luyện khắc nghiệt ngay trên Trái đất. Không chỉ học cách sinh tồn trong môi trường không trọng lực, họ còn được đào tạo như những nhà khoa học thực địa, có khả năng quan sát, thu thập mẫu và làm việc hiệu quả trong điều kiện khắc nghiệt.

Để quá trình huấn luyện đạt hiệu quả thực tế cao nhất, NASA tìm đến những khu vực hẻo lánh, hoang sơ và khắc nghiệt nhất trên Trái đất, nơi có cảnh quan và điều kiện tự nhiên gần giống các thế giới ngoài hành tinh.

Những miệng núi lửa trên Mặt trăng

Nằm ở miền nam bang Idaho (Mỹ), khu bảo tồn Những miệng núi lửa trên Mặt trăng trải rộng gần 3.000 km2 với những dòng dung nham đen, nón tro núi lửa và các khe nứt sâu, tất cả là dấu tích của hoạt động núi lửa hàng nghìn năm trước. Màu sắc và kết cấu bề mặt tại đây khiến nhiều người liên tưởng đến Mặt trăng.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy hệ thống ống dung nham tại Những miệng núi lửa trên Mặt trăng có nhiều điểm tương đồng với cấu trúc được phát hiện trên sao Hỏa. Chỉ cần rời khỏi lối đi chính vài phút, cảnh quan xung quanh đã hoàn toàn thay đổi: Cây cối thưa dần, không gian tĩnh lặng và khô cằn đến kỳ lạ.

Những đặc điểm này khiến nơi đây trở thành địa điểm huấn luyện lý tưởng trong thời kỳ Apollo. Sau khi Apollo 11 hạ cánh xuống Mặt trăng năm 1969, NASA đưa các phi hành gia Apollo 14 đến Những miệng núi lửa trên Mặt trăng ở Idaho để rèn luyện kỹ năng nhận diện địa hình và thu thập mẫu đá phục vụ nghiên cứu khoa học.

Đảo núi lửa Lanzarote

Thuộc quần đảo Canary (Tây Ban Nha), Lanzarote là hòn đảo núi lửa với những cánh đồng dung nham trải dài và các nón núi lửa nhấp nhô, tạo nên cảnh quan đậm chất ngoài hành tinh. Những năm 1970, NASA chọn nơi đây làm địa điểm huấn luyện địa chất cho các phi hành gia chương trình Apollo.

Tại Lanzarote, các phi hành gia được hướng dẫn cách quan sát địa hình, nhận diện đá núi lửa, định hướng trong không gian mở và thu thập mẫu vật. Hòn đảo cũng từng được sử dụng để huấn luyện vận hành xe tự hành trên Mặt trăng, giúp phi hành gia làm quen với việc di chuyển và làm việc trên bề mặt xa lạ.

Hố thiên thạch Meteor Crater

Meteor Crater, nằm ở phía bắc bang Arizona (Mỹ), là một trong những hố va chạm thiên thạch được bảo tồn tốt nhất trên Trái đất. Hố có đường kính gần 1,6 km, được hình thành cách đây khoảng 50.000 năm.

Những năm 1960, NASA đưa các phi hành gia đến đây để nghiên cứu đặc điểm của các hố va chạm, dạng địa hình phổ biến trên bề mặt Mặt trăng. Dù không mặc đầy đủ bộ đồ không gian, các phi hành gia vẫn luyện tập vượt địa hình gồ ghề, thu thập mẫu và báo cáo quan sát cho nhóm khoa học từ xa.

Hoạt động huấn luyện tại đây có sự dẫn dắt của nhà địa chất học Eugene Shoemaker, người có công trình nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc khẳng định thám hiểm Mặt Trăng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là sứ mệnh khoa học thực thụ.

Sa mạc Atacama

Sa mạc Atacama ở miền Bắc Chile, là một trong những nơi khô hạn nhất với lượng mưa gần như bằng không, bức xạ Mặt trời mạnh và thảm thực vật cực kỳ thưa thớt. Những điều kiện này khiến Atacama được xem là khu vực giống sao Hỏa nhất trên Trái đất.

NASA sử dụng sa mạc Atacama để thử nghiệm các công nghệ robot, xe tự hành và thiết bị tìm kiếm dấu hiệu sự sống. Giai đoạn 2016 - 2019, các dự án nghiên cứu tại đây còn mô phỏng điều kiện sinh hoạt và làm việc của con người trên sao Hỏa, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn những thách thức về môi trường, tâm lý và hậu cần trong các sứ mệnh tương lai.

Đảo Devon

Nằm ở vùng Bắc Cực của Canada, Devon là hòn đảo không người lớn nhất thế giới. Khí hậu lạnh giá, địa hình hoang vu và hố va chạm Haughton rộng khoảng 23 km khiến nơi đây trở thành địa điểm lý tưởng để mô phỏng sao Hỏa.

Từ năm 1997, đảo Devon là nơi diễn ra Dự án Sao Hỏa Haughton (HMP), chương trình nghiên cứu liên kết với NASA. Vào mùa hè Bắc Cực, các nhóm nghiên cứu cắm trại tại chỗ, thử nghiệm robot thám hiểm, bộ đồ du hành vũ trụ và hệ thống liên lạc trong điều kiện mô phỏng những thách thức về thể chất và tâm lý của một chuyến thám hiểm sao Hỏa.

Các phi hành gia và nhà nghiên cứu cũng mô phỏng cuộc sống và công việc trên sao Hỏa bằng cách thực hiện các hoạt động ngoài không gian và thực hành quy trình cấp cứu từ xa như phẫu thuật robot.