Khi người nổi tiếng biến niềm tin của người hâm mộ thành công cụ kiếm tiền

Ngày 24/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Lào Cai khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Vũ Hoàng Hải (thường gọi Hải Sapa TV) cùng một số cá nhân liên quan để điều tra về các dấu hiệu của tội “Lừa dối khách hàng” và “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Theo cơ quan điều tra, sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay” liên quan đến vụ án được sản xuất từ nguyên liệu thịt trâu đông lạnh có nguồn gốc Ấn Độ. Trong quá trình kinh doanh, sản phẩm được quảng cáo trên mạng xã hội là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc” và có in logo Hải Sapa TV.

Từ năm 2022 đến năm 2025, Bùi Thị Kim Tuyên được xác định đã mua sản phẩm này của Công ty CP Sản xuất và Thương mại Tổng hợp Hoàng Nam với tổng số tiền khoảng 30 tỷ đồng để bán ra thị trường.

Cùng ngày 24/8, Vũ Hoàng Hải bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi “Lừa dối khách hàng”. Bùi Thị Kim Tuyên và Phạm Văn Hà, Giám đốc Công ty CP Sản xuất và Thương mại Tổng hợp Hoàng Nam, bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Liên quan đến sự việc này, phóng viên Báo Sức khỏe & Đời sống tiếp tục trao đổi với luật sư để có thêm những góc nhìn đa chiều về bài học và trách nhiệm của người nổi tiếng, cũng như những câu chuyện “giang hồ mạng” bất chấp vi phạm để kiếm lời. 

Hải Sapa TV và bài học về trách nhiệm của người nổi tiếng khi kinh doanh trên mạng? 

TS. Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, vụ Hải Sapa TV là một cảnh báo mạnh đối với những người nổi tiếng trên không gian mạng. Danh tiếng có thể tạo ra giá trị kinh tế rất lớn, nhưng khi niềm tin của người hâm mộ bị biến thành công cụ để kinh doanh gian dối thì trách nhiệm pháp lý có thể phát sinh, thậm chí đến mức hình sự.

Theo thông tin Công an tỉnh Lào Cai công bố ngày 24/8, Vũ Hoàng Hải, tức Hải Sapa TV, bị khởi tố về tội “Lừa dối khách hàng”; Bùi Thị Kim Tuyên và Phạm Văn Hà bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Cơ quan điều tra cho biết, từ năm 2022 đến năm 2025, bà Bùi Thị Kim Tuyên mua sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay” của Công ty Hoàng Nam với tổng số tiền khoảng 30 tỷ đồng để bán ra thị trường.

Đáng chú ý, theo những thông tin được báo chí đăng tải, Hải thừa nhận đã nhập thịt trâu rồi gắn mác “đặc sản Tây Bắc” để bán cho người tiêu dùng và mong người hâm mộ ủng hộ. Những nội dung này đang được cơ quan điều tra làm rõ trong quá trình giải quyết vụ án.

Về việc “phù phép” nguồn gốc sản phẩm để bán cho người hâm mộ, luật sư Cường cho hay: “Theo tôi, nếu những thông tin cơ quan điều tra công bố được chứng minh trong quá trình tố tụng thì đây không còn là câu chuyện đơn thuần về cách đặt tên hay quảng cáo sản phẩm, mà cần xem xét bản chất của hành vi gian dối trong kinh doanh. Người tiêu dùng mua một sản phẩm không chỉ dựa vào hình thức hay giá cả mà còn dựa vào thông tin về nguồn gốc, chất lượng, thương hiệu và đặc biệt là niềm tin đối với người bán, người quảng bá.

Nếu sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu thịt trâu đông lạnh nhập khẩu nhưng lại được giới thiệu, quảng bá theo hướng là ‘thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc’, thì cơ quan điều tra cần làm rõ thông tin này có nhằm tạo cho khách hàng nhận thức sai lệch về sản phẩm để họ tin tưởng và mua hàng hay không”.

Cũng theo luật sư, điểm đáng chú ý trong vụ án là Hải Sapa TV có sức ảnh hưởng rất lớn trên mạng xã hội. Chính sức ảnh hưởng đó có thể đã trở thành “tài sản vô hình” giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng và tạo doanh thu.

Vì vậy, nếu danh tiếng được sử dụng như một công cụ để đưa thông tin gian dối đến khách hàng thì trách nhiệm pháp lý phải được xem xét nghiêm túc.

Luật sư Cường phân tích thêm, theo Điều 198 Bộ luật Hình sự quy định về tội “Lừa dối khách hàng”, để xử lý hình sự, cơ quan tố tụng phải chứng minh có thủ đoạn gian dối trong mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, đồng thời đáp ứng các điều kiện mà điều luật quy định.

Trong vụ án này, cần làm rõ ai biết nguồn gốc thực tế của sản phẩm, ai quyết định cách thức đặt tên, quảng cáo, đóng gói, đưa thông tin đến khách hàng; ai trực tiếp tổ chức bán hàng và khoản thu lợi bất chính là bao nhiêu.

Theo khoản 2 Điều 198, trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.Bên cạnh đó, vụ án còn có một nhánh pháp lý khác là tội “Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, được quy định tại Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Điều luật này xử lý các hành vi như giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; cung cấp hoặc xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; để ngoài sổ kế toán tài sản và một số hành vi khác, nếu gây thiệt hại đến mức luật định.

Đặc biệt, trường hợp gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.

Như vậy, về mặt pháp lý, người phạm tội thuộc trường hợp định khung tương ứng có thể đối mặt với mức hình phạt cao nhất tới 20 năm tù. Tuy nhiên, không thể nói các bị can chắc chắn phải chịu mức án này. Cơ quan điều tra phải chứng minh cụ thể hành vi, hậu quả, mức thiệt hại, lỗi và vai trò của từng bị can. 

Nhìn nhận về một số cách thức kiếm tiền của một bộ phận người nổi tiếng vừa vướng vòng lao lý?

Ông Cường cho biết, từ vụ Hải Sapa TV có thể nhìn thấy một công thức khá phổ biến trong nền kinh tế mạng, cụ thể: Tạo nội dung → thu hút sự chú ý → xây dựng lượng người theo dõi → tạo niềm tin → biến người theo dõi thành khách hàng → bán hàng, quảng cáo, livestream → thu lợi.

“Bản thân công thức này hoàn toàn không xấu. Đây là một phương thức kinh doanh mới của nền kinh tế số. Vấn đề là một số người đã đi theo hướng ngược lại, tạo sự nổi tiếng trước, bằng mọi cách, rồi sử dụng danh tiếng đó để kiếm tiền.

Khi đó, lượt xem trở thành tiền, người theo dõi trở thành khách hàng và danh tiếng trở thành công cụ bán hàng. Nếu sản phẩm tốt, thông tin trung thực và tuân thủ pháp luật thì đây là một mô hình kinh doanh đáng khuyến khích. Nhưng nếu lợi dụng niềm tin của người hâm mộ để đưa thông tin gian dối, che giấu chất lượng hoặc nguồn gốc sản phẩm thì đó là một dạng thương mại hóa sự nổi tiếng rất đáng lo ngại”, ông Cường nhấn mạnh.

Theo luật sư, trong môi trường kinh doanh trên mạng xã hội, người nổi tiếng không chỉ có lợi thế về lượng người theo dõi mà còn có khả năng tạo ra niềm tin rất nhanh đối với người tiêu dùng. Chính vì vậy, trách nhiệm đối với thông tin mà họ đưa ra cũng cần được nhìn nhận tương xứng với sức ảnh hưởng. 

Từ vụ Hải Sapa TV đến những vụ án liên quan người nổi tiếng trên không gian mạng như vụ án Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng), vụ Lê Văn Phú (Phú Lê) và vợ, Nguyễn Thị Hương (Cô Giáo Hương)... cùng hàng loạt “giang hồ mạng” nổi tiếng trên mạng xã hội khác, người dân, người hâm mộ cần chú ý những gì?

TS. Luật sư Đặng Văn Cường nêu quan điểm: “Thời gian gần đây, hiện tượng nhiều người nổi tiếng trên mạng xã hội bằng những phát ngôn, câu chuyện gây tranh cãi khá phổ biến. Cụ thể, nhiều người nổi do nói tục, chửi bậy, thể hiện thái độ ngang tàng, coi thường pháp luật hoặc có hình ảnh ăn uống phản cảm, khoe tiền, tài sản, sự giàu có xa hoa trở nên nổi tiếng và trở thành hình mẫu của không ít người. Đặc biệt là những người trẻ, đó là hiện tượng xấu trong xã hội.

Những hình tượng đó đã tác động tiêu cực đến xã hội, tác động đến các bạn trẻ và khiến các bạn nghĩ rằng không cần học nhiều, không cần chuyên môn, chỉ cần lên mạng xã hội nói tục, chửi bậy, khoe đánh nhau, thể hiện thái độ coi thường pháp luật thì sẽ nổi tiếng. Và sự nổi tiếng ấy, bán cái gì cũng có thể giàu, thì đó là một tư tưởng nguy hiểm mà các "giang hồ mạng" đã gieo rắc cho rất nhiều bạn trẻ".

Cũng theo luật sư: "Từ đó dẫn đến câu chuyện nhiều bạn trẻ đã sa ngã, bỏ học, chạy theo, tôn thờ các đối tượng "giang hồ mạng" như một thánh thần, bậc thầy. Điều đáng chú ý, các đối tượng ‘giang hồ mạng’ còn dạy làm giàu, viết sách, giảng đạo lý hoặc đi làm từ thiện để thu hút lượng tương tác. Thậm chí còn chiếm đoạt tiền từ thiện thì đó là hành vi vi phạm đạo đức rất nghiêm trọng, vi phạm pháp luật. 

Đến nay, chúng ta bước vào kỷ nguyên mới, mọi thứ đều phải chính xác, tuân thủ, minh bạch. Chính vì vậy, những hoạt động mang tính chất "giang hồ mạng" hoặc nổi tiếng sau một đêm, giàu có sau một thời gian ngắn thì sẽ không còn tồn tại nữa. Cơ quan chức năng cũng sẽ xử lý quyết liệt hơn".

"Như vậy, tôi cho rằng những vụ án như thế này sẽ là bài học cho những người sáng tạo nội dung số. Pháp luật luôn khuyến khích những người kinh doanh chân chính, những người sáng tạo ra những giá trị xã hội.

Còn những đối tượng "giang hồ mạng", những người nổi tiếng bất chấp, ảo tưởng sức mạnh của mình trên không gian mạng và lợi dụng để kinh doanh trái phép, thu lợi bất chính, lừa gạt người tiêu dùng rõ ràng sẽ phải trả giá trước pháp luật. Những vụ việc này sẽ là bài học dành cho nhiều người. Kể cả những người hâm mộ, người tiêu dùng nên cẩn trọng tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội”, luật sư Cường bày tỏ.

Từ góc nhìn pháp lý, vụ việc Hải Sapa TV một lần nữa cho thấy sức ảnh hưởng trên mạng xã hội vừa là lợi thế, vừa đi kèm trách nhiệm. Khi người nổi tiếng sử dụng uy tín, hình ảnh và lượng người theo dõi để kinh doanh, quảng cáo sản phẩm, mọi thông tin cung cấp đến người tiêu dùng cần bảo đảm tính trung thực, minh bạch và tuân thủ pháp luật.

Trong bối cảnh thương mại điện tử, livestream và kinh doanh qua mạng xã hội ngày càng phát triển, người tiêu dùng cũng cần chủ động kiểm chứng thông tin về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào danh tiếng hay lời giới thiệu của người nổi tiếng.

Bài học đặt ra không chỉ dành cho những người đang kiếm tiền từ sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, mà còn với chính người tiêu dùng. Danh tiếng có thể tạo ra niềm tin, nhưng không thể thay thế cho chất lượng sản phẩm và sự minh bạch trong kinh doanh.