Lý giải hiện tượng “được mùa - mất giá”

Thủy điện không phải là nguyên nhân gây hạn hán

Trong phần đăng đàn trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội sáng 11/6, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT tập trung làm rõ những nhóm vấn đề gồm: Kết quả thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp; Chính sách hỗ trợ chuyển đổi cây trồng; Tình hình tiêu thụ nông sản; Giải pháp đầu ra cho sản phẩm cao su và quy hoạch, kế hoạch phát triển bền vững cây cao su ở Việt Nam…

Trùng với kỳ họp Quốc hội lần này, thời tiết nắng nóng, hạn hán xảy ra trên diện rộng đã khiến các đại biểu xoáy sâu vào vấn đề này trong phần chất vấn Bộ trưởng Cao Đức Phát. Theo nhận định của đại biểu Quốc hội, đồng bào miền Trung rơi vào tình trạng không có lương thực, thực phẩm để ăn nếu tình hình hạn hán tiếp tục kéo dài. Nhiều công trình thủy điện ở khu vực này lại được thiết kế một cách bất cập. Đại biểu Quốc hội đề nghị Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết những giải pháp cụ thể để giải quyết vấn đề trên và đảm bảo việc làm, nâng cao đời sống cho nhân dân.

Nói về tình hình hạn hán ở tỉnh Ninh Thuận, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết, chưa bao giờ hạn hán như năm nay, có nơi 2 năm chưa có mưa. Nguyên nhân của hiện tượng thời tiết hạn hán cực đoan này là vì do ảnh hưởng của El Nino. Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết, trước tình hình này phải nghĩ đến bài toán căn cơ, lâu dài, xây nhiều hồ chứa nước và bảo vệ phát triển rừng.

Trước chất vấn của đại biểu về nguyên nhân hạn hạn một phần do rừng bị phá, do thủy điện được xây dựng nhiều, bất cập, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho rằng, việc hạn hán một phần có liên quan đến rừng, nơi nào có rừng, nơi đó có nước, nếu có rừng, hồ nhỏ cũng có nước. Còn thủy điện cũng phải nhìn thấy hai mặt của vấn đề vì thủy điện cũng là hồ chứa nước. Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, thủy điện không phải là nguyên nhân gây hạn hán.

Về giải pháp cho tình trạng thiếu nước do hạn hán nêu trên, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết, Chính phủ đã đưa ra hai giải pháp ngắn hạn, cụ thể trước mắt, không để người dân thiếu nước nên đã huy động lực lượng chở nước đến từng thôn xóm. Để ứng phó vấn đề khô hạn, phải chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi phù hợp. Chính phủ cũng hỗ trợ hơn 500 tỷ đồng và 13 nghìn tấn gạo để hỗ trợ cho nhân dân vùng khô hạn.

Được và mất là 50-50

“Nóng” không kém tình trạng hạn hán, vấn đề tiêu thụ nông sản cũng nhận được nhiều chất vấn của các đại biểu. Trên thực tế, trước kỳ họp Quốc hội lần này, tình trạng nông sản “bí” đầu ra khiến giá xuống thấp diễn ra ở một số địa phương. Ở nhiều thành phố lớn, các chương trình, hành động hỗ trợ tiêu thụ dưa hấu, hành tím, vải thiều… diễn ra khá rầm rộ. Ngoài những “phát kiến” nhỏ lẻ như các chương trình của Đoàn thanh niên địa phương thì mới đây, Sở Công Thương Hà Nội cũng đã vào cuộc để hỗ trợ tiêu thụ vải thiều Hải Dương. Tuy nhiên, theo nhìn nhận, sự vào cuộc nêu trên cũng chỉ dừng lại ở mức độ chia sẻ chứ chưa hình thành chuỗi tiêu thụ bền vững, tình trạng “được mùa – mất giá” vẫn thường trực tái diễn.

Trong sáng 11/6, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho rằng, việc một số loại nông sản được mùa mất giá xảy ra do sản xuất cung vượt cầu và vướng mắc về thị trường tiêu thụ. Khả năng cạnh tranh của nhiều loại nông sản, năng lực chế biến và tiêu thụ nông sản của nhiều doanh nghiệp còn thấp và tổ chức sản xuất còn cắt khúc, thiếu sự kết nối chặt chẽ giữa sản xuất và chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Khả năng theo dõi, dự báo, thông tin thị trường, hệ thống xúc tiến thương mại, cơ sở hạ tầng và dịch vụ thương mại nông sản còn yếu kém. Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, trong 10 mặt hàng xuất khẩu nông sản năm nay có 5 mặt hàng mất giá, 5 mặt hàng được giá, ví dụ dưa hấu là do khả năng thông quan thấp, hành tím ở Sóc Trăng có tới 70% xuất khẩu sang Indonesia nên khi thị trường này dừng nhập khẩu thì ta bị ảnh hưởng ngay.

Để khắc phục tình trạng “bí” đầu ra, hạn chế ảnh hưởng tới thu nhập và đời sống của nông dân, Bộ trưởng Cao Đức Phát đưa ra các giải pháp như: Theo dõi sát sao diễn biến của thị trường, xử lý kịp thời những khó khăn có tính chất tình huống. Tăng khả năng thông quan ở các cửa khẩu với Trung Quốc; Đàm phán với Indonesia để tái xuất khẩu hành tím và phối hợp với các nước sản xuất, xuất khẩu cao su thiên nhiên lớn để hạn chế tăng nguồn cung, chống đầu cơ ép giá...; Điều chỉnh cơ cấu sản xuất phù hợp với tình hình thị trường; Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Công Tâm/Báo Gia đình & Xã hội