Mắt xích bí ẩn về lịch sử tiến hóa con người

Dấu tích 2 triệu năm tuổi

Một bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh và nhiều mảnh xương nhỏ đã được tìm thấy ở khu vực Sterkfontein, gần thủ đô Johannesburg của Nam Phi. Nhóm nghiên cứu tới từ Trường đại học Witwatersrand, dẫn đầu bởi Giáo sư Lee Berger, đã tình cờ tìm thấy các hóa thạch khi đang xem xét hệ thống hang động Malapa, nơi từng phát hiện bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh của loài vượn người Australopithecus vào năm 1994.

Giáo sư Phillip Tobias, một chuyên gia nhân chủng học ở trường Witwatersrand cho biết phát hiện mới thực sự rất quan trọng bởi hiếm khi người ta có thể tìm thấy một bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh như vậy. Thông thường chỉ vài mảnh xương chi hoặc xương răng được tìm thấy. Giáo sư Tobias là thành viên đội chuyên gia đã xác định Homo habilis là giống sinh vật mới thuộc chi Homo hồi năm 1964. "Việc tìm thấy nguyên một bộ xương chứ không phải vài chiếc răng hay một mảnh xương cánh tay là chuyện cực hiếm" - Giáo sư Tobias nói - "Thêm vào đó, phát hiện lần này không chỉ thuộc về một người mà gồm vài mẫu xương thuộc về vài cá nhân. Thi hài của họ, được Tiến sĩ Berger và đội của ông tìm thấy, thực sự là điều tuyệt vời".

Sinh vật mới được xem là mắt xích còn thiếu trong quá trình tiến hóa.

Mắt xích còn thiếu

Lâu nay châu Phi vẫn được xem là cái nôi của loài người, nơi các động vật linh trưởng đơn giản tiến hóa thành các loài khỉ lớn và vượn người đứng thẳng, tổ tiên của con người. Các nghiên cứu khoa học lâu nay chỉ ra rằng vượn người Australopithicus đã xuất hiện cách nay khoảng 6 triệu năm trước và những sinh vật giống người đứng thẳng đã xuất hiện khoảng 3,9 triệu năm trước. Tuy nhiên dữ liệu hóa thạch cho thấy những sinh vật này tiếp tục dành nhiều thời gian sống trên cây. Chỉ tới cách đây khoảng 2,5 triệu năm, những người tiền sử mang nhiều đặc điểm phức tạp của người hiện đại mới xuất hiện.

Homo habilis có thể tích sọ gần bằng một nửa thể tích sọ người hiện đại. Tuy có hình thái cơ thể giống vượn, các bộ xương H. habilis khai quật được thường có kèm theo một số công cụ đá sơ khai. Tuy nhiên các công cụ đá này chỉ được dùng để hái lượm, không phục vụ cho mục đích tự vệ hoặc săn bắn.

Tranh vẽ bộ xương của Vượn người Australopithicus, một trong những tổ tiên của loài người.

Viết lại lịch sử

Mặc dù đóng vai trò quan trọng, tới nay có ít hóa thạch của Homo habilis được tìm thấy.

Năm 1960, bộ hóa thạch OH 7 với niên đại 1,75 triệu năm được Jonathan Leakey tìm thấy tại khu vực Olduvai Gorge, Tanzania. Hóa thạch này gồm một hàm dưới hoàn chỉnh với răng. Do độ nhỏ của những chiếc răng, các nhà khoa học ước tính bộ não của sinh vật này chỉ khoảng 363 cm³. Khoảng 20 mảnh xương của tay trái cũng được tìm thấy.

Năm 1973, bộ hóa thạch KNM ER 1813 với niên đại 1,9 triệu năm tuổi được tìm thấy ở Koobi Fora, Kenya, bởi nhà khoa học Kamoya Kimeu. Đáng kể nhất trong bộ hóa thạch này là một mảnh sọ Homo habilis với kích thước não khoảng 510 cm³.

Năm 1986, bộ hóa thạch OH 62 được các nhà khoa học Donald Johanson và Tim White tìm thấy, Olduvai Gorge, Tanzania, khu vực vẫn được biết tới như cái nôi của nhân loại. Bộ hóa thạch này gồm những mảnh xương chi trên và dưới khá quan trọng.

Dựa vào đây có thể thấy phát hiện mới ở Nam Phi hết sức quan trọng. Do hóa thạch này gồm cả một bộ xương hoàn chỉnh, người ta tin rằng nó sẽ chứa đựng nhiều thông tin giá trị. Bên cạnh đó, niên đại của hóa thạch cho thấy nó nằm ở khoảng thời gian người tối cổ bắt đầu hình thành ngôn ngữ và công cụ lao động bằng đá phức tạp. Đây cũng là khoảng thời gian con người chấm dứt việc sống trên cây để xuống ở dưới mặt đất vĩnh viễn.