Ngày Dân số Thế giới năm 2018: Thành công của kế hoạch hóa gia đình là tiền đề cho phát triển bền vững

Mẹ khỏe, con khỏe, gia đình hạnh phúc. Ảnh: TL

Vai trò rất quan trọng trong việc giúp người dân thoát khỏi đói nghèo

Tiến sĩ Natalia Kanem, Giám đốc điều hành Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc nhấn mạnh: 50 năm trước, tại Hội nghị quốc tế đầu tiên về Quyền con người, thế giới đã thừa nhận KHHGĐ là một quyền cơ bản của con người. Kể từ thời điểm đó tới nay, chúng ta đã đạt được rất nhiều tiến bộ đáng kể. Lần đầu tiên trong lịch sử loài người, gần 700 triệu phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên tại các nước đang phát triển đang được sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại – đây được coi là phương tiện tốt nhất giúp một cá nhân thực hiện quyền của mình…

Khi đó bản thân người phụ nữ có thể chủ động hơn trong việc đưa ra các quyết định có liên quan tới cuộc sống của chính mình. Họ có thể tiếp tục học lên các bậc học cao hơn, có thể tìm được công ăn việc làm tốt hơn, có thể đóng góp nhiều hơn cho gia đình và xã hội và góp phần tạo nên sự thịnh vượng chung trên toàn cầu. Khi phụ nữ chủ động hơn về tài chính, con cái họ sẽ có cơ hội được học hành tốt hơn và những lợi ích như vậy sẽ tiếp tục được duy trì cho các thế hệ tương lai.

Hiện nay, thực hiện KHHGĐ được nhiều người thừa nhận là cơ sở cho việc thực hiện rất nhiều quyền khác. Khi phụ nữ tiếp cận được với KHHGĐ tự nguyện, họ sẽ có cơ hội giãn khoảng cách giữa các lần sinh con và điều này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của bà mẹ và con cái của họ. Thực hiện KHHGĐ cũng góp phần giảm nguy cơ tử vong và khuyết tật liên quan tới mang thai hoặc sinh con quá sớm/quá muộn cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Các biến chứng có thể xảy ra trong giai đoạn mang thai và khi sinh nở là những nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong ở trẻ em gái lứa tuổi từ 15-19 tại các nước đang phát triển. Chính vì thế tiếp cận được với các thông tin và các phương tiện tránh thai có thể góp phần bảo vệ cuộc sống của thanh niên và vị thành niên. Khi thanh niên và vị thành niên tiếp cận được với càng nhiều thông tin, họ sẽ có nhiều cơ hội đưa ra những sự lựa chọn tốt hơn và có thể mang lại cho chính mình một tương lai tốt đẹp hơn.

Khi phụ nữ không phải trải qua nhiều lần sinh nở nguy hiểm đến tính mạng, nếu mỗi lần mang thai đều mạnh khỏe và mỗi lần sinh nở đều được an toàn, thì nguy cơ tử vong mẹ sẽ giảm và sức khỏe của bản thân người phụ nữ sẽ được cải thiện. Trẻ sinh ra sẽ khỏe mạnh hơn và sức khỏe của trẻ trong những năm tháng đầu đời sẽ tốt hơn. Sức khỏe được cải thiện sẽ mang lại nhiều lợi ích về kinh tế như: mức đầu tư vào giáo dục sẽ tăng lên, năng suất lao động cao hơn, tỷ lệ tham gia vào lực lượng lao động lớn hơn và cuối cùng mức thu nhập, tiết kiệm, đầu tư và tích lũy tài sản cũng sẽ tăng lên.

Tăng cơ hội học tập và thành công trong tương lai với trẻ em gái

Trẻ em có quyền vui chơi, giải trí lành mạnh. Ảnh: Chí Cường

Các biện pháp tránh thai giúp trẻ em gái không mang thai ở lứa tuổi vị thành niên. Các em sẽ có nhiều cơ hội được tiếp tục học tập, sẽ thu thập được nhiều kỹ năng sống tốt hơn để sau này có nhiều cơ hội tìm kiếm các công việc được trả lương tốt hơn.

Trên phạm vi toàn cầu, tỷ lệ lây nhiễm các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục cao nhất trong nhóm thanh niên và vị thành niên trong độ tuổi từ 15-24. Cung cấp các dịch vụ KHHGĐ, đặc biệt là cung cấp bao cao su nam và nữ sẽ góp phần đẩy mạnh công tác phòng chống các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục. Bao cao su có tác dụng bảo vệ kép, vừa giúp người sử dụng phòng tránh lây nhiễm HIV vừa có tác dụng ngăn ngừa việc mang thai ngoài ý muốn. Các dịch vụ KHHGĐ cũng có khả năng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ nếu phụ nữ nhiễm HIV muốn thực hiện phòng tránh thai.

Với các lý do nêu trên, có thể nói quyền thực hiện KHHGĐ sẽ là cơ sở để người dân có thể thực hiện các quyền khác như quyền chăm sóc sức khỏe, quyền tham gia học tập đồng thời cho phép người dân có được một cuộc sống tốt hơn. Cách thức tiếp cận dựa trên quyền trong thực hiện KHHGĐ sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin chính là biện pháp can thiệp hiệu quả nhất với chi phí thấp nhất nhằm giải quyết các vấn đề tử vong và bệnh tật ở người mẹ. Đảm bảo tiếp cận phổ cập với các dịch vụ chăm sóc SKSS, bao gồm KHHGĐ sẽ giúp các quốc gia đẩy nhanh tiến độ xóa đói giảm nghèo và đạt được các mục tiêu phát triển toàn cầu một cách nhanh chóng hơn.

Cải thiện việc tiếp cận với các dịch vụ KHHGĐ tự nguyện là trọng tâm ưu tiên trong các nhiệm vụ của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc UNFPA. Hiện UNFPA đang phối hợp chặt chẽ với các quốc gia nhằm tăng tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai và phòng ngừa, kiểm soát và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

UNFPA đã và đang thực hiện các công tác tuyên truyền vận động nhằm: (1) khuyến khích các quốc gia tăng mức đầu tư vào các dịch vụ KHHGĐ; (2) tăng cường đảm bảo an ninh hàng hóa SKSS; (3) hỗ trợ cho những nỗ lực đa dạng hóa các biện pháp KHHGĐ và (4) cải thiện chất lượng dịch vụ. Một trong những ưu tiên hàng đầu là đẩy mạnh việc tiếp cận thông tin và cung cấp dịch vụ cho vị thành niên và cho các nhóm dân số thiệt thòi khác.

Kế hoạch chiến lược mới của UNFPA đặt mục tiêu “Đáp ứng tất cả các nhu cầu về các biện pháp KHHGĐ tới năm 2030”. Đây là một trong ba kết quả mang tính thay đổi được đặt ở vị trí trung tâm trong Kế hoạch mà Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc mong muốn thực hiện.

Khía cạnh giới và kinh tế của KHHGĐ

Bà Ingrid Fitzgerald, Cố vấn về Giới và Nhân quyền của văn phòng UNFPA tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương cho biết: "Bình đẳng giới là trọng tâm của công tác KHHGĐ. Tiếp cận các thông tin và dịch vụ KHHGĐ, và quyền lựa chọn thời điểm sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh chính là chìa khóa để đạt được quyền của phụ nữ”.

Theo bà Ingrid Fitzgerald: Đảm bảo phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên có quyền quyết định có kết hôn hay không, khi nào kết hôn và khi nào thì có con là nền tảng để đạt được quyền sinh sản và tình dục, cũng như sự thành công của chương trình KHHGĐ. Khi mà quyền được lựa chọn của phụ nữ không được thực hiện, thực tế là còn nhiều nơi trong khu vực xảy ra vấn đề này, sẽ cản trở phụ nữ và trẻ em gái đạt được các tiềm năng của mình, tiếp cận các cơ hội giáo dục và việc làm và tham gia một cách tích cực vào các hoạt động xã hội và phát triển kinh tế. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới cá nhân người phụ nữ, mà còn tới cả gia đình và cộng đồng. Bình đẳng giới một cách thật sự sẽ không thể đạt được nếu chúng ta không thực hiện đầy đủ các quyền sinh sản và tình dục của phụ nữ. Khía cạnh kinh tế của KHHGĐ cũng là một vấn đề quan trọng. Trong nửa thế kỷ qua, không một quốc gia nào có thể đạt được những tiến bộ đáng kể trên con đường mang lại sự thịnh vượng cho người dân của quốc gia mình mà không thực hiện đầu tư chiến lược vào kế hoạch hóa gia đình dựa trên quyền.

Ông Anderson Stanciole, Cố vấn Kinh tế Y tế của Văn phòng UNFPA khu vực Châu Á-Thái Bình Dương chia sẻ: “Chúng tôi nhận thấy các tổ chức tư nhân ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, ví dụ như ngành may mặc và các chuỗi cung ứng hiện nay đã nhận ra tầm quan trọng của việc cung cấp thông tin và dịch vụ KHHGĐ cho nhân viên của mình, đặc biệt là nhân viên nữ nhằm tạo các điều kiện giúp họ cân bằng tốt hơn giữa sự nghiệp và nâng cao thu nhập với các vấn đề về cuộc sống gia đình theo một các thức tối ưu nhất. Chúng tôi đã xây dựng một công cụ đánh giá lợi ích của việc đầu tư vào KHHGĐ và kết quả áp dụng công cụ đánh giá này tại Philippines đã cho thấy điều này. Chúng tôi hy vọng các quốc gia khác trong khu vực cũng sẽ thực hiện và áp dụng theo công cụ này”.

Ông Bjorn Andersson, Giám đốc văn phòng khu vực Châu Á Thái Bình Dương của UNFPA cũng cho rằng: “Rõ ràng việc cung cấp các dịch vụ KHHGĐ tự nguyện, bao gồm thông tin, tư vấn và cung cấp các phương tiện tránh thai chính là một trong những biện pháp can thiệp y tế công cộng mang lại hiệu quả nhất với chi phí thấp nhất. Công tác này sẽ mang lại những lợi ích trực tiếp trong việc giảm đáng kể tỷ lệ tử vong và bệnh tật ở người mẹ đồng thời góp phần đảm bảo rằng mỗi cá nhân, cộng đồng và quốc gia có thể tự tạo ra những lợi ích tốt nhất cho chính mình”.

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc đảm bảo tiếp cận với các dịch vụ KHHGĐ. Việc đầu tư liên tục đã giúp Việt Nam đảm bảo sự sẵn có của các phương tiện tránh thai, các dịch vụ và các thông tin về KHHGĐ cho người dân trên toàn quốc. Chính vì vậy, tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại đã tăng từ 37% vào năm 1988 lên 67% vào năm 2016. Tỷ lệ tử vong mẹ trên toàn quốc đã giảm đáng kể từ 233/100.000 ca sinh sống trong những năm 1990 xuống còn 58/100.000 ca sinh sống vào năm 2016. Tổng tỷ suất sinh đã giảm hơn một nửa, từ mức trung bình 5 con/cặp vợ chồng tại thời điểm những năm 1970 xuống mức sinh thay thế 2.09 vào năm 2016. Những thành tựu đó không chỉ giúp cho người dân được hưởng lợi từ KHHGĐ mà còn có sự góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước.

Minh Trang