Người già mách bảo: Tiền như nước chảy...

Có tiền đâu dễ...  mua tiên

Tiền là một trong những phát minh lớn nhất của loài người. Mọi giá trị vật chất và kể cả tinh thần do con người sáng tạo ra, xét cho cùng đều có thể “quy” ra tiền để mua bán, trao đổi. Với cơ chế thị trường hiện nay, đồng tiền càng có điều kiện để “tác quái”. Mua biệt thự, xe hơi chỉ là “chuyện vặt”. Có tiền có thể mua được mọi thứ bằng cấp, tước vị và đôi khi là cả... cán cân công lý.

Có một câu ngạn ngữ thời nay: “Cái gì không mua được bằng tiền, thì vẫn có thể mua nó... bằng rất nhiều tiền”. Đó là triết lý của những kẻ có tiền ngạo mạn. Thử hỏi: Tiền có thể mua được sự “trường sinh bất lão” không? Trước cái chết của những căn bệnh hiểm nghèo như ung thư, xơ gan cổ trướng, HIV... liệu tiền có thể “hoá giải” giữ trả lại mạng sống cho con người?

Còn rất nhiều thứ khác nữa không thể mua được bằng tiền. Song, vì nhiều người hiểu nhầm giá trị của đồng tiền và bị cái sức mạnh “ma quái” của nó cám dỗ, nên hằng năm, trên đất nước ta xảy ra hàng trăm vụ án mạng thương tâm vì tiền. Con giết cha vì không xin được tiền để đi chơi game (Hải Dương). Con trai thường xuyên hành hung mẹ già 82 tuổi một cách dã man vì hằng ngày không xin được tiền mẹ để đi đánh bạc và uống rượu (Ninh Thuận); 3 thanh niên làm việc trong một nhà nghỉ đã giết chết cả hai vợ chồng chủ nhà chỉ để lấy mấy triệu đồng. Và mới đây nhất, người giúp việc 17 tuổi đang tay giết chết mẹ chủ nhà gần 70 tuổi ở Hà Nội để lấy 80 triệu đồng...

Hằng năm, ngành Toà án đã tuyên phạt hàng trăm bản án tử hình đối với những kẻ buôn bán ma tuý, mặc dù những người phạm tội biết rằng chỉ với 200g heroine là đã “dựa cột”. Còn bao nhiêu nữa những vụ cha từ con, vợ lìa chồng, anh em ly tán, gia đình tan nát chỉ do mâu thuẫn từ đồng tiền? Bao nhiêu cán bộ, công chức đã bị đồng tiền làm cho tha hoá, biến chất để vào tù ra tội? Cho nên các cụ thường nói: “Đồng tiền nó bạc lắm!”, là một cách chơi chữ rất hóm hỉnh để khẳng định “mặt trái” của đồng tiền.

Nhà viết kịch cổ đại Hy Lạp là Xofoxcle từ trước Công nguyên đã “tổng kết” về bi kịch đồng tiền trong tác phẩm “7 tướng đánh thành Tebe” như sau: “Trong những thứ mà loài người sáng tạo ra, không có gì tai hại hơn là... đồng tiền!”.

Vì tác hại ghê gớm của đồng tiền, nên trong cuộc sống chỉ nên xem tiền là “phương tiện” để giúp ta đạt được một “mục đích” nào đó, nhất là những mục đích có lợi cho bản thân và cộng đồng. Không nên xem tiền là “mục đích” tối thượng để kiếm tiền “bằng bất kỳ giá nào” vì nó dễ đồng hành với những tai hoạ.

 

Tiền là yếu tố chính trong cơ sở vật chất của gia đình, làm cho đời sống gia đình ổn định, hạnh phúc và cả sự sang trọng... Tuy nhiên, không ít gia đình khi còn khó khăn thì cuộc sống đầm ấm, vui vẻ nhưng khi có tiền lại sinh lục đục, bất hoà...

Nguyên nhân chủ yếu do các thành viên trong gia đình người làm ra nhiều, người làm được ít và sở hữu không công bằng, chi tiêu không hợp lý... Vì vậy, để đồng tiền không khơi gợi những mâu thuẫn, trong gia đình cần coi tiền là thành quả lao động chung và cũng là sở hữu chung (khi con cái chưa ở riêng). Có thể lao động của bố mẹ chiếm tới 70- 80% thu nhập hay tổng giá trị tài sản tích luỹ được, nhưng không vì thế mà cho phép mình “độc quyền” sở hữu. Nên cân đối nhu cầu thiết yếu của các thành viên trong gia đình để bố mẹ quyết định các khoản chi tiêu hợp lý cho các con một cách công bằng. Khuyến khích các thành viên kiếm tiền, làm giàu chính đáng. Không ủng hộ các cách kiếm tiền chụp giật, gian lận, lừa đảo chiếm đoạt của người khác.

Có một gia đình viên chức ở Hà Nội ngay từ thời bao cấp còn rất khó khăn đã từng đề ra “quy ước” về sử dụng đồng tiền: Không bao giờ được coi tiền là trên hết và lớn hơn mọi quan hệ tình cảm vợ chồng, con cái; lớn hơn những giá trị đạo đức, văn hoá...Vợ chồng không nên nói đến sự túng bấn về tiền bạc trước mặt con cái, càng không nên cãi cọ nhau vì tiền. Đầu ngày, đầu tuần trước khi đến cơ quan không nói đến những khó khăn về tiền bạc. Cũng không nên nói đến tiền khi trong gia đình sắp có người đi công tác xa để tư tưởng không bị phân tán.

Tiền làm ra bởi sức lao động nhưng cũng là “lộc” của trời đất, nên đừng “tận hưởng” mà phải ban phát... Nếu có dịp thì nên làm từ thiện, khuyến học, giúp đỡ những người nghèo-trước hết là anh em, con cháu mình còn rất nhiều khó khăn. Nếu có rủi ro bị mất tiền hay đồ vật có giá trị lớn thì “rút kinh nghiệm” rồi cho qua, không vì thế mà gia đình bức xúc, dẫn đến mâu thuẫn.

Gia đình đó bây giờ đã khá giả, luôn sống vui vẻ, hạnh phúc. Mấy năm trước đây họ bị mất một khoản tiền lớn do nhẹ dạ, cả tin. Nhưng tuyệt nhiên không ai nghe được một lời than phiền từ các thành viên trong gia đình. Thậm chí ông chồng còn nói vui: “Tiền như nước chảy, nó chảy đi rồi sẽ lại chảy về ...”.  

(Còn nữa)

Tiến Văn