Những cuộc mưu sinh không hồi kết: Nhọc nhằn đời mẹ đời cha

Dù mùa hè oi ả, mùa đông giá rét, dù ban ngày hay giữa đêm thâu, hình ảnh các cụ như những dấu chấm lặng trên từng góc phố, ngả đường… Một thống kê mới được công bố của Bộ VH-TT-DL khiến không ít người bùi ngùi: 51,8% người cao tuổi hiện không đủ tiền sinh hoạt và tiền chữa bệnh.

Thân già lặn lội xứ người

Tôi còn nhớ như in một hình ảnh tình cờ gặp tại đường Giảng Võ - Hà Nội, một bà cụ rách rưới hơn 70 tuổi đang chấp chới ở giữa ranh giới mặt đường và vỉa hè. Chân bà nâng lên rồi lại đặt xuống không thể bước nổi lên vỉa hè cao khoảng 10 cm. Trời nắng như đổ lửa. Tôi dắt bà vào ngồi nghỉ ở gốc cây.

Bà cụ phều phào nói không ra hơi vì đói. Tôi mua cho bà một bát phở, dúi cho bà 50 ngàn đồng. Những ngày sau đó, tôi vẫn tiếp tục thấy bà đi ăn xin trên đường Giảng Võ. Cuộc sống cứ thế trôi đi, hình ảnh cụ bà đáng thương kia cũng nhạt nhoà dần trong ký ức. Cho đến một ngày…

Tôi lại vô tình gặp lại bà trên phố Tràng Thi, Hà Nội. Bà gầy hơn, tóc bạc thêm và phải chống thêm chiếc gậy. Tôi dừng xe hỏi chuyện, bà cho biết bà tên Thảo, quê ở Bắc Giang, có hai con trai đã có gia đình, nhưng nghèo lắm.

Tuổi già, sức yếu, con cái chẳng đỡ đần gì nên hai ông bà đã dắt díu nhau về Hà Nội xin ăn. Ban ngày, mỗi người một hướng, tối về gặp nhau, hai thân già nép mình vào hiên nhà trên phố Tràng Thi ngủ nhờ. Bây giờ, vẫn chốn ấy, chỉ còn lại mình bà Thảo vì ông đã qua đời.

Bà Trần Thị Vui ở thôn Phúc Thủy, xã Hợp Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Nam Hà cũng phải bỏ quê lên Hà Nội kiếm sống hơn chục năm nay. Bà Vui có năm người con, ba cô con gái đã có gia đình, hai cậu con trai chưa lập gia đình nhưng đều đã trưởng thành.

Trước bà Vui làm thuê cho một hàng ăn ở khu vực ga Hà Nội, nhưng do công việc vất vả nên bà đã chuyển sang bán bánh mì rong. Bà Vui kể: trước đây khi làm ở hàng ăn, ngày nào bà cũng phải làm đến 12 giờ đêm, thậm chí tới tận 1 giờ sáng mới đi ngủ nhưng 4 giờ đã phải dậy mồi than. Có hôm bà gần như kiệt sức.

Mấy năm nay bà chuyển sang bán bánh mì, tiền lời không bao nhiêu nhưng không đến nỗi mất ngủ như trước. Mấy cô con gái của bà Vui đã lập gia đình nhưng đứa nào cũng nghèo. Chẳng muốn làm phiền con nên bà đã ra Hà Nội tự kiếm sống.

Bà Vui và cuộc sống mưu sinh nơi xứ người. (Ảnh: Thành Trung)

Những gánh hàng rong

Chẳng phải bỏ nhà bỏ quê để đi kiếm sống ở xứ lạ nhưng hiện nay không ít cụ già ở thành phố cũng phải chịu cảnh sống cơ cực.

Tại ngõ Hoà Bình - Hà Nội, chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Bảy, 84 tuổi đang đẩy những chiếc xe hàng nặng trĩu để mưu sinh. Bà Bảy vốn là người Hà Nội gốc, lấy chồng về con ngõ nhỏ này từ thời Pháp thuộc, đến nay đã hơn 60 năm. 

Bà Bảy có bốn người con. Người con gái đầu chết cách đây 14 năm do bị ung thư di căn. Người con gái thứ hai chết vì xuất huyết não cách đây hai năm. Hiện bà còn một cô con gái lấy chồng nhà ở gần ga Hà Nội. Bà đang ở với vợ chồng anh con trai út, sinh năm 1972, lấy vợ 7 năm rồi nhưng không có con nên suốt ngày rượu chè, chẳng làm ăn gì.

Sáng nào cũng vậy, khoảng 6h30 bà phải đẩy xe từ nhà đến ngõ Thổ Quan để bán. Đến  9 giờ thì đến “lết” đến Ô Chợ Dừa, sau đó vào ngõ Đình Đông một lúc thì về. Trưa về nhà, gặp ai rao bán cái gì thì mua ăn cái đó. Lúc thì bát cháo quẩy, lúc gói xôi, lúc chiếc bánh mì… cho xong bữa.

Bà Bảy muốn dành thời gian nghỉ ngơi một chút vào buổi trưa để 2 giờ chiều lại dọn hàng quà vặt ra đầu ngõ Hòa Bình bán. Tối về bà mới được bữa cơm do cô con dâu nấu.

Chỉ vào chiếc xe đẩy chất đầy măng khô, mộc nhĩ, nấm hương, bà Bảy khoe: Vốn liếng của tôi đấy! Cả tiền công thuê đóng chiếc xe này mất 300.000 đồng, cùng với số hàng khô này, cả thảy tôi có khoảng 500 – 700.000 đồng.

Mỗi ngày tôi cũng kiếm được vài ba chục nghìn nhưng cũng có hôm được, có hôm không. Ngày ông nhà tôi chưa mất còn có đồng lương hưu (210.000 đồng/tháng). Giờ ông ấy mất rồi, cuộc sống của tôi trông hết vào gánh hàng này đấy!

Tôi hỏi: Bà có đông con cái như vậy, đi bán hàng rong làm gì cho khổ thân? Cụ Bảy run run đưa bàn tay chai sần, u cục vì lao động nhiều lên gạt mồ hôi, mắt ngân ngấn nước, cụ nói: “Không làm thì lấy gì mà ăn. Mỗi tháng con dâu chỉ đong hơn chục cân gạo, đóng tiền điện tiền nước và mua mấy chục viên than. Tôi muốn ăn thì phải đi kiếm tiền. Con gái lấy chồng về phố Linh Quang hứa cho tôi 200.000 đồng mỗi tháng nhưng suốt hai tháng nay rồi có thấy mặt mũi nó đâu. Hoàn cảnh bắt buộc mới phải đi làm, chứ sức tôi còn ham hố gì nữa hả cô!”.

Rồi bà Bảy kể về cuộc đời quá nhiều đau buồn của mình. Khi cô con gái đầu lòng mất cách đây 14 năm vì bệnh ung thư thì con rể cũng bỏ đi luôn, bỏ lại hai đứa cháu ngoại. Chưa đầy bốn năm sau thì chồng bà mất.

Bà đi bán hàng không chỉ nuôi thân mà còn để nuôi hai đứa cháu mồ côi. Giờ các cháu đã lớn. Cháu gái đầu đã đi lấy chồng và có hai đứa con nhỏ. Đứa cháu trai cũng đã học xong lớp 12, đi làm nhì nhằng kiếm sống cho qua ngày.

Suốt một đời lao động cật lực để tạo lập cuộc sống, để lo toan gia đình, để nuôi dạy con cái… ai cũng muốn khi về già mình sẽ được hưởng một cuộc sống an nhàn, vui vẻ. Vậy nhưng vì nhiều lẽ mà không ít người khi về già vẫn phải lặn lội bươn chải để kiếm sống. Những cuộc mưu sinh này đang dần vắt kiệt chút sức lực tàn tạ của họ.

Phóng sự của Lâm Vũ