Ông giáo và hành trình 4.000 ngày viết sách về Bác Hồ

Nhà giáo Nguyễn Khắc Nho trò chuyện cùng PV Báo GĐ&XH. Ảnh: PV

10 năm xuất bản 2 cuốn sách về Bác

Sinh năm 1942, đến nay tuổi đã ngoài 70 nhưng ông Nguyễn Khắc Nho chưa một ngày vơi bớt niềm đam mê tìm hiểu và viết sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong những ngày cuối tháng tư, khi cả nước hân hoan chào mừng kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, chia sẻ với PV Báo GĐ&XH về niềm đam mê của mình, ông nói, nếu ngày nào còn sức khỏe thì ông vẫn còn tìm hiểu và viết sách về người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

Niềm đam mê viết lách ngấm vào ông Nho từ bé. Đến nay, tuổi đã ngoài 70 nhưng ông vẫn nhớ như in từng bài văn, câu thơ học từ thủa nhỏ. Hình ảnh những giọt nước mắt lăn dài trên má cậu học trò nghèo khi đọc xong những mẩu truyện cảm động vẫn in đậm trong tâm trí ông. Niềm đam mê văn chương và khoa học xã hội đến với ông từ bé là vậy. Lớn lên, ông theo nghiệp “gõ đầu trẻ”, “dìu dắt bao thế hệ học trò. Ngã rẽ cuộc đời ông bắt đầu từ năm 1975, đây là lúc ông nhập học và trở thành học viên của Trường Nguyễn Ái Quốc 5. Trong 8 năm ở ngôi trường này thì 4 năm ông là học viên, 4 năm còn lại là giảng viên Khoa Lịch sử Đảng.

Được học, rồi sau đó giảng dạy trong ngôi trường mang tên Bác, nhà giáo Nguyễn Khắc Nho cho rằng mình có nhiều cơ may hơn bao người khác để có cơ hội tiếp cận, nghiên cứu và hiểu sâu về lịch sử Đảng, cũng như con người Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ấp ủ sau bao nhiêu năm trời, năm 2009, sau 5 năm về hưu và toàn tâm toàn ý dành cho niềm đam mê bất tận là nghiên cứu các tài liệu về Bác, ông đã cho ra đời cuốn sách đầu tiên mang tên “Hồ Chí Minh đỉnh cao truyền thống Nhân - Trí - Dũng Việt Nam”. Tiếp tục hành trình tìm hiểu và viết về Bác, 4 năm sau ông cho ra đời cuốn sách thứ hai mang tựa đề “Hồ Chí Minh về văn hóa làm người”.

Hai cuốn sách ra đời trong 10 năm, tương đương gần 4.000 ngày cầm bút là những cách tiếp cận, góc nhìn về Chủ tịch Hồ Chí Minh mang đến cho người đọc những tri thức mới về Người. Đánh giá về cuốn sách “Hồ Chí Minh đỉnh cao truyền thống Nhân - Trí - Dũng Việt Nam”, nhà văn - nhà báo Nguyễn Uyển cho rằng: “Cuốn sách thể hiện sinh động truyền thống Nhân - Trí - Dũng của dân tộc và đi đến khẳng định: Đỉnh cao của Nhân là nhân dân; đỉnh cao của Trí là tư tưởng Hồ Chí Minh, thời đại Hồ Chí Minh; đỉnh cao của Dũng là chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam”. Cuốn sách này đã được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia chọn làm một trong 15 tác phẩm là tài liệu phục vụ cho phong trào “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Hiểu sâu mới dám đặt bút

Đánh giá về nghiệp cầm bút, ông Nguyễn Khắc Nho cho rằng, viết văn, viết báo đã khó, viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh càng khó hơn gấp bội. Ông chia sẻ: “Các tác phẩm viết về Bác thì các “cây đa, cây đề” đã viết rất nhiều rồi. Vậy, khi mình viết về Bác thì phải viết cái mới. Có đọc các tuyển tập tài liệu về Người, so sánh, đối chiếu mới thấy có nhiều khía cạnh vẫn chưa có ai viết. Khi viết ra từ nào, câu nào phải hiểu sâu được từ và câu đó thì mới dám viết. Viết phải đúng, còn nếu viết để người đọc nghi ngờ, ái ngại hoặc vặn lại mà tác giả không trả lời được thì coi như hỏng. Những từ, tứ, đoạn viết ra phải thực sự thấm nhuần và thôi thúc trong lòng đồng thời phải có đủ tài liệu để chứng minh và bảo vệ thì mới viết. Có ngày ngồi cả buổi sáng nhưng không viết nổi hai dòng về Người. Viết về lãnh tụ không giống viết văn, không thể hư cấu, cái gì rất chắc chắn thì mới cầm bút”.

Và để có đủ tri thức về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như các tài liệu để đối chiếu, so sánh, thẩm định… ông Nho đã phải đối diện với không ít khó khăn. Ông cho biết, ngoài các tài liệu phổ thông thì ông phải tìm, đọc và sở hữu bằng được những tài liệu ít người biết đến. Những tài liệu không sở hữu được thì ông mượn hoặc gặp bằng được các nhân chứng sống để tìm hiểu về Người. Biết có nhà văn sở hữu rất nhiều tài liệu về Bác, thế là ông lọ mọ từ Đông Anh sang nội thành Hà Nội để tìm gặp. Gặp một đôi lần chưa thỏa mãn, ông lại tìm sang thêm nhiều lần khác và bao giờ có được đủ thông tin thỏa mãn nhu cầu thì ông mới cầm bút. Trong số các tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh mà ông sở hữu có trọn bộ “Hồ Chí Minh toàn tập”. Để có bộ tài liệu này, ông cũng phải đến tận NXB Chính trị Quốc gia tìm mua vì “cả huyện Đông Anh không ai có, không nơi nào có”.

Những tưởng để có bộ tài liệu “Hồ Chí Minh toàn tập” đã khó, khi biết còn có bộ “Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử”, ông liền cất công đi tìm nhưng cũng gặp khó khăn không kém. “Bộ này thì đúng tuyệt nhiên không ai có để mượn. May thay, trong xóm có đứa cháu làm ở Văn phòng Trung ương Đảng. Tôi nhờ cháu tìm và mượn từ Văn phòng này thì mới đọc được”. Không chỉ tìm đọc để viết mà ông Khắc Nho còn cho rằng: “Theo tôi, tất cả những tài liệu viết về Bác thì ai cũng nên tìm đọc cho bằng hết, kể cả những mẩu truyện nhỏ Bác viết, răn dạy thiếu niên nhi đồng. Càng tìm hiểu về Bác, mỗi chúng ta sẽ trau dồi, bồi bổ về cả tâm hồn và trí tuệ. Tìm hiểu về Bác là cả một quá trình chứ không phải là câu chuyện ngày một, ngày hai, một vài hay dăm mười năm”.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội