Phụ nữ mang thai nhiễm HIV: “Bản án” treo lơ lửng

Theo bác sĩ Hoàng, trong số 680 bà mẹ nhiễm HIV được kiểm tra chỉ có 330 bà mẹ được phát hiện và điều trị lúc mang thai, còn lại chỉ được phát hiện khi đến sinh. Số người được phát hiện lúc gần sinh chỉ được uống một viên NVP hoặc ARV để dự phòng lây nhiễm sang con. Do đó, nguy cơ lây nhiễm sang con là rất lớn.

 

Bác sĩ Phượng, Trưởng phòng Giáo dục sức khỏe T4G cho hay, theo nghiên cứu của trung tâm thì lý do thai phụ không đi xét nghiệm HIV được khảo sát trên 200 người tại quận 4 và 9, có đến 75% số người nói không có nguy cơ và hơn 12% số người cho rằng không có thời gian. Bác sĩ Hoàng cho biết, hiện TP HCM đã triển khai chương trình truyền thông về lây truyền HIV từ mẹ sang con. Đây là chương trình nằm trong dự án Củng cố  và mở rộng các dịch vụ hỗ trợ chăm sóc, phòng ngừa và giám sát HIV/AIDS cho các đối tượng có nguy cơ cao tại TP HCM.

 

Theo đó, triển khai khám, tư vấn và xét nghiệm HIV miễn phí cho thai phụ tại phường, xã và quận, huyện. Nếu những nơi này phát hiện thai phụ bị nhiễm HIV, thì giới thiệu đến các cơ sở có cấp thuốc ARV dự phòng. Chương trình phòng lây nhiễm từ mẹ sang con ở TP HCM còn cấp sữa thay thế sữa mẹ cho trẻ đến 18 tháng tuổi, cấp thuốc Cotrimoxazol dự phòng cho trẻ lúc 6  tuần tuổi, xét nghiệm HIV để xác định trẻ có bị nhiễm vào lúc 6 tuần tuổi và 6 tháng tuổi....

Theo bác sĩ Hải Ly – Ủy ban Phòng chống AIDS, nghiên cứu thuần tập trên 100 bà mẹ và trẻ em không can thiệp có đến 36 trẻ lây nhiễm. Qua nghiên cứu cho thấy, thai kỳ càng lớn khả năng lây càng cao, khả năng lây cao nhất trong quá trình chuyển dạ, đẻ và bú mẹ. Các biện pháp can thiệp như giảm nồng độ virus HIV trong bà mẹ bằng thuốc ARV, áp dụng các biện pháp sản khoa an toàn cần thiết sẽ giúp giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Điều này được chứng minh qua nghiên cứu thuần tập trên 100 trẻ có can thiệp, chỉ có 6 trẻ lây nhiễm HIV từ mẹ.

Bác sĩ Hải Ly cho rằng, trẻ sau khi sinh dùng sữa thay thế sữa mẹ hoàn toàn phải pha sữa bằng nước sạch, được tư vấn kỹ lưỡng nuôi con bằng sữa thay thế sữa mẹ như thế nào hoặc bú mẹ hoàn toàn, không hỗn hợp và cai sữa sớm để phòng tránh tối đa lây nhiễm cho trẻ. Mẹ không uống ARV phòng và trẻ bú sữa mẹ đến 6 tháng sẽ có nguy cơ từ 30-  40% lây sang con. Trường hợp người mẹ không uống ARV dự phòng trong thai kỳ và trẻ dùng sữa thay thế sữa mẹ hoàn toàn, nguy cơ lây sang con khoảng 20- 30%. Lý tưởng nhất là mẹ uống ARV dự phòng và trẻ dùng sữa thay thế sữa mẹ hoàn toàn, thì nguy cơ lây sang con chỉ còn 2-  6%.

 

Một ca tư vấn về phòng, chống HIV/AIDS.

Theo BS Hoàng, tăng cường hiểu biết, chuyển đổi thái độ hành vi của phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt là phụ nữ mang thai và tạo sự quan tâm của cộng đồng về việc phòng tránh lây HIV từ mẹ sang con góp phần giảm tỉ lệ tử vong trẻ em. Nên đi xét nghiệm với những đối tượng có chồng nghiện ma túy trước đây. Khuyến khích phụ nữ tiếp cận với các cơ sở tham vấn và xét nghiệm HIV ngay trước khi kết hôn...

 

Chương trình truyền thông về phòng lây truyền từ mẹ sang con (CT PLTMSC) trên cơ sở phối hợp với các cơ quan truyền thông đại chúng và mạng lưới truyền thông cộng đồng truyền thông vận động đi khám thai sớm, tư vấn xét nghiệm HIV sớm trong thời kỳ mang thai. Các dịch vụ của CTPLTMSC gồm: Tư vấn cấp thuốc ARV (AZT dự phòng lây truyền mẹ con hoặc 3 thuốc điều trị); cấp sữa hỗ trợ dinh dưỡng miễn phí. Đối với phụ nữ mang thai nhiễm HIV nghèo sẽ được hỗ trợ chi phí đi lại khám thai định kỳ. Phụ nữ đến sinh nhưng chưa xét nghiệm HIV trong thời kỳ trước sinh sẽ được làm xét nghiệm HIV trong lúc chuyển dạ. Sau đó, được cấp thuốc ARV phòng lây truyền mẹ con ngay lúc chuyển dạ”. Các bà mẹ nhiễm HIV sau sinh sẽ được tư vấn hướng dẫn và cấp nuôi con bằng sữa thay thế sữa mẹ; tư vấn về kế hoạch hóa gia đình và cấp bao cao su.

 

14 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ trọn gói của chương trình phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con tại TP HCM: BV Từ Dũ, BV Hùng Vương, BV Nhân dân Gia Định, BV quận 2, BV quận 4, Trung tâm Y tế dự phòng quận 4, BV quận 8, Trung tâm Y tế dự phòng quận 8, Trung tâm Y tế dự phòng quận 10, Trung tâm Y tế dự phòng quận Bình Thạnh, BV Hóc Môn, BV Thủ Đức, BV Bình Chánh, BV Đa khoa khu vực Củ Chi.