Thanh Hóa, khốn khó chợ người

Trời còn tối thui, từng tốp người co ro giữa cái lạnh tê tái đã lỉnh kỉnh cuốc, xẻng, thúng, mủng, xà beng, dép, ủng… từ nhiều hướng khác nhau đổ về các ngã ba, ngã tư TP Thanh Hóa, làm náo động một góc thành phố cùng những “chợ người” tự phát này.

Các lao động ngồi co cụm đợi người đến thuê. Ảnh: N.H

Chậm chân là treo niêu

Trong vai người chờ xe đi Hà Nội, có mặt tại ngã ba Trường lái (ngã ba Phú Sơn, TP Thanh Hóa), khi ánh sáng còn chưa đủ nhìn rõ mặt người, chúng tôi bắt gặp hơn chục người, đủ cả đàn ông, đàn bà, người già lẫn trẻ. Những khuôn mặt tím tái, những đôi môi khô nẻ và những hàm răng đang đánh vào nhau cồm cộp vì lạnh giá. Anh Nguyễn Xuân Hà (ở Thiệu Hóa) phải dậy từ lúc 3 giờ sáng, đạp xe gần 20km xuống đây để mong có chủ gọi đi làm. “Muốn có việc thì phải chịu khó mới được. Mấy lần tôi đến muộn có vài phút thôi mà chờ cả ngày không ai thuê rồi chú à”, anh Hà phàn nàn. Một bác trạc tuổi 60 trùm kín mặt bằng cái khăn len đế thêm: “Nhiều hôm đến sớm cũng chưa chắc là có việc. Chỉ là chờ đợi, nhỡ đâu có người chủ nào cần làm sớm”.

Chuyện trò qua lại mới hay rằng, để có một công việc đào đất, khiêng vác, kéo cáp… lúc này cũng thật khó. Họ là những người dân lao động quê ở các huyện Đông Sơn, Thiệu Hóa, Hoằng Hóa, Quảng Xương… lên  thành phố “bán sức” lấy tiền nuôi gia đình. Không có quyền lựa chọn làm việc gì nên ai đến thuê gì thì họ làm cái đó, miễn sao có việc, có tiền. “Chợ người” thì không phân biệt độ tuổi, gái trai, ở đâu đến, miễn là có sức khỏe. Anh Định (ở xã Đông Thanh, huyện Đông Sơn), một lao động tự do tâm sự: “Buổi sáng chịu khó đạp xe đến đây xem có ai thuê làm không, chứ giờ ở nhà cũng không làm gì ra nổi 100.000 đồng. Trước đây tôi có đi phụ hồ cho một vài chủ thầu xây dựng nhưng do họ không thầu được công trình nào nữa, tôi đành phải lên đây kiếm cơm cho các cháu ở nhà”.

Chúng tôi đang trò chuyện thì có một người đàn ông đi xe máy rà đến. Lập tức, cả tốp người ùa chạy ra, anh Định cũng lao theo. “Làm gì đấy anh?”; “Cần bao nhiêu người, để em”…  Một lát sau, tốp năm người  lấy xe đạp đi với vẻ hồ hởi. Những người không được chọn quay lại, anh Định chép miệng: “Mấy thằng đó nhanh thật, chậm một tý là bị cướp ngay”.

Trời càng gần sáng càng gió hanh, cái lạnh cũng thốc vào người mạnh hơn. Trong nhóm của anh Định có một người đàn ông tóc bạc trắng, mặt nhăn nheo già nua ngồi cúi đầu ở một góc riêng biệt. Anh Định bảo: “Đấy là ông Tình. Có thể hôm nay lạnh hơn, ông ấy cũng có tuổi rồi nên mệt. Già rồi mà vẫn phải đi bán sức khỏe, làm sao chạy đua được với lớp trẻ chứ...”.

Không “vươn” được do số nghèo!?

Chờ đợi mệt mỏi, xe máy cũng là giường.

Tại một “chợ người” khác ở gần chợ Phú Thọ, hàng chục người lao động trong tư thế sẵn sàng, nháo nhác chờ người thuê. Tuy nhiên, khi chúng tôi đến nơi đã 8 giờ sáng mà điểm này vẫn còn đông người, chắc sáng giờ chưa ông chủ nào đến thuê. Ven đường xe đạp dựng san sát, mỗi người một góc, người dựa lưng vào gốc cây, người ngồi trên khung xe khuôn mặt buồn không nói nên lời. Anh Tân (quê ở Đông Sơn) than thở: “Thế này thì đói cả nhà rồi!”

Đến ngã ba Bia (phường Trường Thi) chúng tôi thấy nhiều người lao động nằm trên bậc khuôn viên ngã ba, có người đọc báo để giết thời gian. Chúng tôi lại gần làm quen với anh Lưu, người Hoằng Hóa. Sau vài ba câu chuyện xã giao mới biết anh Lưu được mấy người trong làng kéo lên đây làm, hôm có việc, hôm không. Hai người nằm trên bậc đó là người chú và em họ anh. Anh Lưu nói  “Lúc sáng có người đến thuê nhưng vì đứa em nó bận việc lên sau, hai chú cháu bàn thôi nhường cho người khác đi trước, mình đợi người sau đến thuê cũng được. Ai ngờ đến giờ cũng chẳng có ai thuê”.

Nhà anh Lưu ở quê rất nghèo, anh em trong gia đình cũng hoàn cảnh như nhau. “Tôi cũng làm đủ thứ nghề rồi, số nghèo không vươn lên được chú à. Ở nhà còn bốn miệng ăn nữa đang chờ đồng tiền bán sức của tôi mang về.  Mẹ tôi già rồi, hay đau ốm. Vợ thì ngày trước có đi công nhân may nhưng do ốm nghỉ nhiều quá họ không cho đi làm nữa, giờ chỉ ở nhà lo việc nhà với chăn nuôi thôi. “Nặng” nhất là hai đứa con chú à, chúng đi học nhà trường đánh giấy về báo nộp tiền mà chưa có”, anh Lưu chia sẻ.

Tuy vậy, anh Lưu vẫn tự an ủi mình: “Lấy động lực từ gia đình, hai đứa con ngoan, học hành chăm chỉ, năm nào cũng được giấy khen, tôi cố gắng làm. Nhưng hình như tuổi già đến nhanh với tôi hay sao ý, trước đây làm quá sức cũng không sao, nhưng giờ thì không làm được nữa rồi”.

Sau lời tâm sự của anh Lưu, người chú đã khá già, gày guộc nằm bên cạnh chợt bật dậy. Ông bỏ chiếc mũ cối cũ kỹ ra khỏi mặt và lay đứa cháu bên cạnh mình: “Dậy đi trưa rồi. Kiểu này thì đói nặng rồi”. Tất cả lại ngồi nhìn nhau, chờ đợi một công việc. Phía sau cái dáng vẻ gày gò, khắc khổ trong hun hút giờ lạnh của họ là những gia đình đang ngóng chờ một niềm vui cơm áo từ những đồng tiền mà họ có thể mang về. Tiếc thay, gió vẫn lạnh và người thuê việc thì vẫn… vắng!

Ngọc Hưng