Thứ các nhà thiên văn tìm kiếm nửa thế kỷ vừa xuất hiện

Trên tạp chí khoa học The Astrophysical Journal Letters, một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế tuyên bố họ đã phát hiện ra bằng chứng về những luồng gió mạnh thổi ra từ lỗ đen Sagittarius A* sau 50 năm tìm kiếm.

Phát hiện này mở ra cơ hội hiếm có để nghiên cứu hành vi của các lỗ đen vũ trụ trong "giai đoạn tĩnh lặng".

Sagittarius A* là lỗ đen quái vật (lỗ đen siêu khối lượng) ở trung tâm thiên hà Milky Way (Ngân Hà) mà Trái Đất chúng ta trú ngụ.

Theo Space.com, các nhà khoa học từ lâu đã đề xuất rằng các lỗ đen tạo ra năng lượng khi chúng tiêu thụ vật chất, đẩy vật chất ra khỏi vùng lân cận của chúng, một quá trình được gọi là "gió lỗ đen".

Họ tin rằng điều đó cũng đúng với Sagittarius A*, vốn tồn tại nhờ nguồn cung cấp khí và bụi ít ỏi đến mức giống như một người chỉ ăn 1 hạt gạo mỗi triệu năm.

Nhưng có một bí ẩn: Các nhà khoa học đã không thể thu thập được bằng chứng về "gió lỗ đen" thổi qua trung tâm của Ngân Hà.

Trong nghiên cứu mới này, nhóm tác giả dẫn đầu bởi các nhà thiên văn học Mark Gorski và Lena Murchikova từ Đại học Northwestern (Mỹ) đã kết hợp 2 công cụ quan sát tối tân.

Đầu tiên là ALMA, một mạng lưới kính thiên văn vô tuyến đặt tại sa mạc Atacama của Chile, thứ cung cấp hình ảnh sắc nét nhất trong 5 năm về đám mây khí phân tử lạnh xung quanh lỗ đen trung tâm Ngân Hà.

Dữ liệu ALMA đã hé lộ một hốc trống hình nón dài 3 năm ánh sáng trong đám mây khí lạnh này. Phần hốc trống này có đỉnh nón hướng thẳng về phía lỗ đen.

Các ngôi sao xung quanh không đủ năng lượng để quét sạch một vùng không gian lớn như vậy, vì thế Sagittarius A* là thủ phạm duy nhất tạo ra nguồn năng lượng đó.

Trong khi đó, Đài quan sát tia X Chandra của NASA phát hiện bức xạ tia X - là đặc điểm nhận diện của khí nóng - nằm ngay chính xác tại vị trí hốc trống của khí lạnh mà ALMA tìm thấy. Điều này chứng minh gió nóng từ lỗ đen đã đẩy hoặc nung nóng khí lạnh tại đây.

"Gió không mạnh, và hướng của nó có lẽ thay đổi theo thời gian. Điều đó cho thấy lỗ đen của chúng ta không phải là duy nhất, và vị trí của chúng ta trong vũ trụ cũng không phải là duy nhất" - tiến sĩ Murchikova cho biết.

Trước đây, hầu hết các lỗ đen được quan sát là những con quái vật đang trong trạng thái bùng nổ, ngấu nghiến vật chất. Trên thực tế, đó không phải là trạng thái chủ đạo của chúng.

Vì vậy, cách mà các nhà khoa học phát ra gió lỗ đen từ Sagittarius A* mang lại một cơ hội mới, mở ra cánh cửa để các nhà thiên văn có thể tìm hiểu về các lỗ đen trong trạng thái yên tĩnh, vốn ẩn mình rất đông đúc xung quanh chúng ta.