Hà Nội
23°C / 22-25°C

Thu phân - khoảnh khắc diệu kỳ đánh dấu mùa thu về trên một nửa thế giới

Chủ nhật, 18:12 25/09/2022 | Bốn phương

Thu phân năm nay diễn ra vào ngày 23/9 theo giờ Việt Nam, là khoảnh khắc đánh dấu sự bắt đầu của mùa thu tại Bắc bán cầu.

Tuyết rơi dầy đặc bất thường giữa mùa Thu ở miền Bắc nước MỹTuyết rơi dầy đặc bất thường giữa mùa Thu ở miền Bắc nước Mỹ

Từ đêm 29/9 tới rạng sáng 30/9 (giờ Việt Nam), các vùng đồi núi phía Bắc nước Mỹ trải qua hình thái thời tiết bất thường của mùa Đông dù mới chỉ vừa bước vào mùa Thu khiến một số nơi chứng kiến tuyết rơi dày tới 121cm, bang Montana thậm chí phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp để dọn dẹp các tuyến phố bị tắc nghẽn.

Chỉ có 2 thời điểm trong năm mà về mặt kỹ thuật, độ dài ngày và đêm gần như hoàn toàn tương đương trên khắp hành tinh, đó là xuân phân và thu phân.

Thu phân năm nay sẽ diễn ra vào ngày 23/9. Trái ngược với suy nghĩ của nhiều người, thu phân không phải một ngày, mà là một khoảnh khắc - 9h04 tối 22/9 giờ miền Đông Hoa Kỳ, hay 8h04 sáng 23/9 tại Hà Nội. Đây là thời khắc đánh dấu sự giao thời về thiên văn giữa mùa hè sang thu ở Bắc bán cầu và từ mùa đông sang xuân ở Nam bán cầu.

Chuyện gì xảy ra vào thu phân?

Thu phân là điểm chính giữa của khoảng thời gian giữa ngày dài nhất và ngắn nhất trong năm, thường rơi vào 22 hoặc 23/9. Về mặt kỹ thuật, thu phân không phải là một sự kiện kéo dài suốt một ngày như nhiều người nghĩ, mà là một thời điểm ngắn ngủi khi tia sáng Mặt Trời vuông góc với xích đạo Trái Đất.

Thu phân - khoảnh khắc diệu kỳ đánh dấu mùa thu về trên một nửa thế giới - Ảnh 2.

Xuân phân và thu phân là 2 thời điểm tia sáng Mặt Trời vuông góc với xích đạo.

Tương tự như xuân phân mỗi tháng 3, đây là thời điểm mà ngày và đêm gần như cân bằng và đều dài 12 tiếng trên khắp hành tinh. Ở Bắc bán cầu, độ dài của ngày sẽ giảm dần cho tới đông chí, khi tia sáng Mặt Trời vuông góc với chí tuyến Nam - với thời gian xuất hiện trên bầu trời Bắc bán cầu là ngắn nhất.

Việc suy giảm ánh sáng Mặt Trời vào mùa thu cho đến đầu đông là lý do chính khiến lá cây chuyển vàng, đỏ và rụng dần.

Thu phân - khoảnh khắc diệu kỳ đánh dấu mùa thu về trên một nửa thế giới - Ảnh 3.

Ngoài ra, địa điểm Mặt Trời mọc và lặn vào thu phân sẽ ở chính đông và chính tây mọi nơi trên Trái Đất, trừ 2 cực. Từ giờ đến đông chí, vị trí bình minh và hoàng hôn sẽ lệch dần về chân trời phía nam.

Độ dài của ngày và đêm vào thu phân

Mặc dù theo lý thuyết đây là thời điểm độ dài ngày và đêm cân bằng nhất trong năm ở cả địa cầu, trên thực tế sự cân bằng đó không phải là hoàn hảo, trọn vẹn 12h. Một chi tiết thú vị là từ "equinox" (điểm phân trong tiếng Anh) có từ gốc là aequus (cân bằng) + nox (đêm) trong tiếng Latin.

Thu phân - khoảnh khắc diệu kỳ đánh dấu mùa thu về trên một nửa thế giới - Ảnh 4.

"Equilux" là thời điểm độ dài ngày và đêm gần nhau nhất theo định nghĩa của con người.

Lấy ví dụ, Thủ đô Washington của Mỹ sẽ có ngày dài 12 tiếng và 8 phút vào ngày 23/9 - ngày đầu tiên của mùa thu. Thời điểm cân bằng thực sự hay "equilux", khi bình minh và hoàng hôn cách nhau gần đúng 12 tiếng nhất, sẽ diễn ra muộn hơn vài ngày và càng xa 23/9 khi càng gần xích đạo.

Lý do mà ngày vẫn dài hơn một chút vào ngày thu phân một phần đến từ cách đo chiều dài ngày mà con người đang áp dụng. Theo định nghĩa, ban ngày là thời điểm giữa bắt đầu của bình minh và kết thúc của hoàng hôn.

Mặt Trời xuất hiện trên bầu trời với hình dạng một quầng sáng chứ không phải một điểm toán học. Định nghĩa của bình minh cho biết nó bắt đầu ngay khoảnh khắc viền trên của "quả cầu lửa" xuất hiện tại đường chân trời.

Thu phân - khoảnh khắc diệu kỳ đánh dấu mùa thu về trên một nửa thế giới - Ảnh 5.

Bình minh bắt đầu ngay khoảnh khắc Mặt Trời "nhú" khỏi đường chân trời.

Trong khi đó, hoàng hôn chỉ kết thúc một khi viền trên của Mặt Trời cũng đã hoàn toàn biến mất dưới đường chân trời. Theo cách quan sát này, sẽ có độ lệch do hình dạng hình học của Mặt Trời do mắt thấy gây ra việc độ dài ngày lớn hơn theo định nghĩa. Mặc dù vậy, độ lệch này chỉ là vài phút.

Lý do thứ hai mà ngày dài hơn một chút là bởi khí quyển Trái Đất có thể khúc xạ ánh sáng Mặt Trời. Điều này cho phép chúng ta vẫn có thể quan sát được "quả cầu lửa" kể cả khi về mặt kỹ thuật nó đang ở dưới đường chân trời. Độ khúc xạ lại phụ thuộc vào áp suất không khí và nhiệt độ.

Theo chuyên trang Space, khi chúng ta nhìn thấy quả cầu lửa màu cam xuất hiện ngang đường chân trời, đó thực ra là ảo ảnh quang học, thực ra Mặt Trời đã đi qua đường chân trời vào thời khắc đó rồi.

Ngoài ra, càng đi xa về phương Bắc thì tốc độ ngày trở nên ngắn đi càng nhanh. Tại Washington, mỗi ngày sẽ ngắn đi 2 phút rưỡi cho tới đông chí, trong khi ở Miami con số đó là 90 giây. Nói cách khác, càng xa xích đạo, khác biệt giữa ngày và đêm từ thời điểm này đến đầu đông sẽ ngày càng lớn.

Bãi biển độc đáo ở Trung Quốc bình thường trong xanh nhưng đến mùa thu chuyển màu đỏ sặc sỡ đẹp mê hồnBãi biển độc đáo ở Trung Quốc bình thường trong xanh nhưng đến mùa thu chuyển màu đỏ sặc sỡ đẹp mê hồn

Trên thực tế, màu đỏ rực của bãi biển này không phải do cát hay phù sa như nhiều người tưởng.

Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Thế hệ cụ ông, cụ bà Trung Quốc chiếm sóng mạng xã hội nhờ phong cách gừng càng già càng cay

Thế hệ cụ ông, cụ bà Trung Quốc chiếm sóng mạng xã hội nhờ phong cách gừng càng già càng cay

Chuyện đó đây - 9 giờ trước

Ở Trung Quốc, những người nổi tiếng trên mạng đang góp phần phá vỡ định kiến ông bà nên ở nhà và phụ giúp công việc nội trợ.

Bạn trai không trả tiền ăn nhậu, cô gái làm điều đáng sợ

Bạn trai không trả tiền ăn nhậu, cô gái làm điều đáng sợ

Bốn phương - 10 giờ trước

Bất mãn với bạn trai, cho rằng anh là kẻ keo kiệt, không giúp trả tiền rượu ở quán bar, Cassandra Gutierrez cầm dao tấn công người này.

Sống cùng 320 con sói suốt 7 năm, chàng trai thành 'vua sói'

Sống cùng 320 con sói suốt 7 năm, chàng trai thành 'vua sói'

Chuyện đó đây - 12 giờ trước

Sau hơn 7 năm sống cùng bầy sói và tận tình chăm sóc, anh Vương (Nội Mông, Trung Quốc) được những con vật này coi là thủ lĩnh.

Bí ẩn bên trong siêu du thuyền của Hoàng gia Qatar: Lớn hơn cả sân vận động, được bảo mật tuyệt đối

Bí ẩn bên trong siêu du thuyền của Hoàng gia Qatar: Lớn hơn cả sân vận động, được bảo mật tuyệt đối

Tiêu điểm - 13 giờ trước

GiadinhNet - Siêu du thuyền Katara của Hoàng gia Qatar có giá trị lên tới 400 triệu USD, nặng 7.922 tấn, có chiều dài 124m, dài hơn sân vận động World Cup năm nay.

Chỉ trong vòng 9 phút, kho vàng triệu USD ở Đức bốc hơi như thế nào?

Chỉ trong vòng 9 phút, kho vàng triệu USD ở Đức bốc hơi như thế nào?

Chuyện đó đây - 15 giờ trước

Loạt tình tiết bí ẩn và ly kỳ đến khó tin trong vụ kẻ xấu đột nhập bảo tàng và đánh cắp kho vàng gồm hàng trăm đồng tiền vàng Celtic trị giá 1,65 triệu USD ở Đức.

Cảm hứng thời thượng từ thời trang, lối sống và ẩm thực Pháp

Cảm hứng thời thượng từ thời trang, lối sống và ẩm thực Pháp

Tiêu điểm - 18 giờ trước

Pháp không chỉ có kinh đô thời trang, thành phố tình yêu, mà còn là nơi truyền cảm hứng sống thời thượng, đậm cá tính riêng đến người trẻ trên khắp thế giới.

Phát hiện con mèo trong vali ký gửi ở sân bay Mỹ

Phát hiện con mèo trong vali ký gửi ở sân bay Mỹ

Tiêu điểm - 21 giờ trước

Một con mèo còn sống được phát hiện nằm trong chiếc vali ký gửi có hành trình di chuyển từ thành phố New York tới thành phố Orlando (bang Florida, Mỹ).

Người đàn ông đi đến 10 nước chỉ trong 1 ngày

Người đàn ông đi đến 10 nước chỉ trong 1 ngày

Tiêu điểm - 1 ngày trước

Tự đặt cho mình nguyên tắc trong chuyến đi 'kỳ lạ' này, nam du khách vô cùng hài lòng về trải nghiệm ngắn ngủi nhưng vô cùng thú vị.

Đang ở tù phát hiện vợ ngoại tình, chồng kiện đòi bồi thường 400 triệu

Đang ở tù phát hiện vợ ngoại tình, chồng kiện đòi bồi thường 400 triệu

Bốn phương - 1 ngày trước

Chồng muốn ly hôn nhưng vợ không chịu, đến khi vợ đồng ý ly hôn thì đã "cắm sừng" chồng từ lâu.

Linh cẩu thuộc họ chó hay họ mèo?

Linh cẩu thuộc họ chó hay họ mèo?

Chuyện đó đây - 1 ngày trước

Có rất nhiều nhầm lẫn về nguồn gốc của linh cẩu và bản chất của chúng. Sự kỳ lạ về sinh lý ở linh cẩu đã khiến chúng trở thành nguồn đề tài nghiên cứu cho các nhà động vật học trên toàn cầu.

Top