Truyền thông góp sức cho công tác Dân số - KHHGĐ Hải Phòng thay đổi

Năm 2008 Chi cục DS- KHHGĐ Hải Phòng được thành lập. Trải qua 10 năm hình thành và phát triển, đến nay Chi cục đã đạt được những thành công nhất định. Quy mô dân số hàng năm được duy trì ổn định. Mỗi năm kiềm chế được 880 trẻ em sinh ra. Tỷ trọng dân số ở độ tuổi lao động chiếm 68,8% trong tổng số dân. Đây là “cơ cấu dân số vàng” của thành phố.

Cô Phạm Thị Thu Hà- Giám đốc trung tâm dân số quận Kiến An HP tư vấn cho các em học sinh THPT Đồng Hòa về khám sức khỏe tiền hôn nhân tại trạm y tế phường Đồng Hòa.

Gian nan công tác Dân số - KHHGĐ

Tâm lý trọng nam, khinh nữ dường như chưa thực sự được gạt bỏ trong suy nghĩ hầu hết người dân Việt. Theo đó, tình trạng sinh con thứ 3 trở lên vẫn xuất hiện tại nhiều quận, huyện, xã đảo; đặc biệt ở ngay trong nhiều gia đình đảng viên, viên chức, công chức, cán bộ cấp cao.

Tại các quận, huyện lớn, tình trạng sinh con thứ 3 có phần tăng lên do kinh tế dư giả còn các vùng sâu, vùng xa do nhận thức của người dân về DS – KHHGĐ còn hạn chế, vẫn còn tư tưởng trọng nam, thèm con nối dõi tông đường v.v... Điều này, dẫn đến mức sinh chưa ổn định, không đồng đều giữa các vùng thành thị và nông thôn. Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chính sách dân số tại các địa bàn cơ sở theo đó được chú trọng.

Theo báo cáo từ Chi cục DS-KHHGĐ, tỉ số giới tính khi sinh toàn thành phố trong những năm qua vẫn còn ở mức cao. Ví như năm 2015 Hải Phòng có 112,5 bé trai/100 bé gái, đến năm 2018 là 112,3 bé trai/100 bé gái. Nhiều xã, phường không duy trì được mô hình địa bàn không sinh con thứ 3.

Giữ vai trò nòng cốt, mang tính quyết định song người làm dân số lại luôn bị biến động do cơ chế hỗ trợ thay đổi. Không chỉ vận động dân giảm mức sinh con thứ 3, người làm dân số, CTV còn gánh thêm công tác tư vấn, tuyên truyền chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người dân. Đối tượng tiếp cận thì đa dạng, đủ mọi thành phần nên người làm công tác dân số như “làm dâu trăm họ”. Trên thực tế đồng hành cùng những người làm dân số, phóng viên báo Gia đình & Xã hội nhận thấy, đối tượng sử dụng sản phẩm sức khỏe sinh sản, phương tiện tránh thai xã hội hóa chưa nhiều dù đã được tuyên truyền vận động. Nhiều người dân coi nhẹ việc chăm sóc SKSS cho bản thân, dẫn đến cứ sinh đẻ vô tội vạ, sức khỏe ngày một suy kiệt, tuổi thọ giảm, chất lượng dân số không đảm bảo....

Chị Lê Thị H. CTV dân số ở Cát Hải chia sẻ: Công tác dân số vốn đã gian nan lại thêm áp lực khi đi vận động người dân chăm sóc SKSS nhưng bị từ chối hợp tác. Thậm chí, có lần nhìn thấy bóng dáng người bên dân số tới, ông chồng đối tượng đã vác gậy ra dọa dẫm. Nhiều lúc nghĩ thấy tủi nhưng xác định trách nhiệm, công việc của mình nên tự động viên bản thân “mưa dầm thấm lâu”. Chỉ sau một thời gian, khi được tuyền truyền giải thích về mặt tích cực của việc chăm sóc SKSS và đích thân được dẫn đi kiểm tra định kỳ, không chỉ đối tượng thấu hiểu, cảm ơn mà cả gia đình họ lại tình nguyện làm CTV mở rộng.

học sinh hào hứng trả lời các câu hỏi của cán bộ dân số đưa ra với chủ đề về tư vấn sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân.

Theo lời chị H, nguồn kinh phí đầu tư cho công tác dân số còn hạn hẹp, hàng năm bị cắt giảm nhiều ảnh hưởng đến việc thực hiện các mục tiêu đề ra.

Không chỉ khó khăn khi tiếp cận người dân, việc vận động những cán bộ, công chức, viên chức hay đảng viên còn gian nan hơn nhiều. Phần do họ chưa nhận thức đúng và đầy đủ về tầm quan trọng của công tác dân số với sự phát triển của xã hội, gia đình; phần do chế tài xử phạt vi phạm đối với người dân chưa có. Việc xử lý vi phạm với công chức, viên chức... còn nhẹ, chưa có tính răn đe. Những định kiến về giới tính, tư tưởng trọng nam khinh nữ, gia đình phải có con trai để nối dõi tông đường, thậm chí tư tưởng đông con vẫn còn tồn tại và ăn sâu vào nhận thức của người dân.

Đẩy mạnh công tác truyền thông để thay đổi hành vi, nhận thức

Trước thực trạng trên, Chi cục DS Hải Phòng đã xác định nâng cao công tác tuyên truyền và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để chuyển đổi hành vi. Đặc biệt chú trọng công tác truyền thông, tư vấn trực tiếp đến các đối tượng (nhất là khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biển đảo) thông qua lực lượng CTV và các cán bộ dân số tại xã, phường, thị trấn.

Bà Phạm Thị Thu Hà- Giám đốc Trung tâm dân số quận Kiến An cho biết: Hàng năm, chúng tôi tổ chức nhiều cuộc tư vấn trực tiếp đến người dân tại trạm y tế phường về công tác dân số, sức khỏe sinh sản, KHHGĐ. Đặc biệt chúng tôi còn kết hợp với Đoàn trường tổ chức tư vấn, khám sức khỏe sinh sản cho các em học sinh khối THPT, THCS tại các trạm y tế trên địa bàn quận. Đội ngũ cán bộ dân số phải thường xuyên đổi mới phương pháp truyền thông để người dân và các em hứng thú tham gia và tiếp thu 1 cách hiệu quả.

Em Vũ Thị Thùy, lớp 10C8 THPT Đồng Hòa, Kiến An bày tỏ: Trung tâm dân số quận Kiến An thường xuyên tổ chức tư vấn về sức khỏe sinh sản vị thành niên cho chúng em tại trạm y tế. Qua đó, giúp học sinh trang bị kiến thức về chăm sóc sức khỏe cho bản thân, đặc biệt SKSS. Đặc biệt, cán bộ dân số còn tư vấn cho chúng em về khám sức khỏe tiền hôn nhân để giới trẻ khi lập gia đình sẽ thực hiện tốt thiên chức làm vợ, làm mẹ hơn.

Bên cạnh công tác truyền thông, Chi cục Dân số Hải Phòng còn triển khai nhiều đề án, mô hình như: Tư vấn và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng, tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân, phát hiện can thiệp sớm tật, bệnh ở thai nhi và sơ sinh, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Nhờ đó, chất lượng dân số ngày một được cải thiện.

Cần sự vào cuộc của các cấp ngành, địa phương hơn nữa

Đại diện lãnh đạo Chi cục Dân số Hải Phòng cho biết: Toàn thành phố hiện có trên 2000 CTV dân số phụ trách địa bàn dân cư. Mỗi CTV được phân công, quản lý, theo dõi từ 250- 300 hộ và được hỗ trợ 150.000đ/ tháng.

Với sự nhiệt tình, trách nhiệm, nỗ lực cố gắng, bám sát nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác dân số trong toàn thành phố, sự quan tâm của Bộ y tế, Tổng cục DS- KHHGĐ, thành ủy, UBND thành phố Chi cục DS- KHHGĐ Hải Phòng đã đạt được những thành quả nhất định.

Quy mô dân số năm 2018 là 2.034.991 người đạt mục tiêu chiến lược DS và SKSS giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn năm 2020. Tỷ suất sinh bình quân hàng năm giảm, kiềm chế được 880 trẻ em sinh ra mỗi năm. Tỷ lệ phát triển dân số luôn ổn định dưới 1%. Tuổi thọ bình quân hàng năm đều tăng cao hơn so tuổi thọ bình quân chung trong toàn quốc. Tỷ trọng DS trong độ tuổi lao động năm 2018 chiếm 68,8% trong tổng số dân, đây là “cơ cấu dân số vàng” để thành phố tận dụng nguồn lao động dồi dào phát triển kinh tế xã hội.

Minh Thư