Vì sao nhà đầu tư thu phí tự động bất ngờ rút lui vào phút cuối?

Thu phí tự động không dừng tại trạm BOT: Tiện ích nhưng... ít người thích

Công ty TNHH Thu phí tự động VETC vừa có văn bản đề xuất Bộ GTVT cho dừng thực hiện hợp đồng BOT thu phí không dừng giai đoạn 1, dù chỉ còn 2 tháng là hết hạn phải triển khai tại tất cả các trạm thu phí theo lộ trình Thủ tướng giao.

Trong văn bản gửi Bộ GTVT, ông Phạm Văn Lượng, Chủ tịch HĐTV VETC cho biết, dự án thu phí tự động (ETC) giai đoạn 1 bắt đầu triển khai từ cuối tháng 11/2014, đến nay đã 5 năm thực hiện với tổng mức đầu tư 2.030 tỷ đồng, phạm vi dự án bao gồm 44 trạm thu phí. Tới nay nhà đầu tư đã lắp đặt và vận hành thu phí không dừng tại 23 trạm thu phí, 2 trạm đã lắp đặt nhưng đang dừng thu phí, 2 trạm đang lắp đặt.

Tuy nhiên, mới có 11/44 trạm ký được phụ lục hợp đồng và hợp đồng dịch vụ. Còn lại 33 trạm chưa ký được phụ lục hợp đồng, do nhà đầu tư BOT chưa hợp tác, không ký phụ lục hợp đồng, không bàn giao làn thu phí để thực hiện đầu tư hệ thống thu phí không dừng; không trả phí dịch vụ vận hành mặc dù trạm đã hoàn thành đầu tư và thực hiện nghiệm thu.

Ngoài ra, nhà đầu tư BOT chưa đồng ý tổ chức đàm phán hợp đồng; chưa đồng ý mức trích tỷ lệ sử dụng dịch vụ, hoặc nhà đầu tư BOT đồng ý mức trích nhưng chờ sự đồng thuận từ ngân hàng tài trợ vốn...

Theo lộ trình của Bộ Giao thông Vận tải, đến hết năm 2019, các trạm thu phí phải lắp đặt xong thu phí không dừng. Ảnh: Nhật Tân

Dù Bộ GTVT đã nỗ lực triển khai, nhưng theo ông Lương, kết quả triển khai không đạt được tiến độ và mục tiêu đã đề ra (rất chậm và kéo dài). Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc duy trì và vận hành dự án, chưa đảm bảo được tiến độ theo chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và Bộ GTVT (dự kiến phải lắp đặt làn thu phí tự động trước ngày 31/12/2019).

Mặt khác, VETC lỗ lũy kế đến 30/9/2019 là 300 tỷ đồng, do tỷ lệ thụ phí tự động không dừng thấp, thực tế chỉ đạt khoảng 10% so với kế hoạch. Đến nay, nhà đầu tư (Công ty cổ phần Tasco) đã phải bỏ ra số tiền lỗ trên để bù đắp dòng tiền duy trì công tác vận hành. Kể cả hết năm 2020 triển khai được 36 trạm thu phí, doanh nghiệp vẫn lỗ lũy kế cho công tác vận hành khoảng 580 tỷ đồng.

Với các lý do này, VETC đề nghị Bộ GTVT lựa chọn nhà đầu tư khác nhận chuyển giao dự án hoặc Nhà nước nhận lại dự án tiếp tục triển khai thực hiện, phát huy lợi ích và hiệu quả của dự án mang lại cho xã hội, đất nước.

"Các cổ đông không đồng thuận việc tiếp tục đầu tư, cung cấp vốn cho dự án, đồng thời có rất nhiều ý kiến về việc dự án đã trải qua 5 năm không nhận được cổ tức, mà liên tục đầu tư thêm vốn để bù đắp dòng tiền do lỗ vận hành và chưa biết đến bao giờ mới giải quyết xong các vướng mắc, tồn tại sẽ dẫn đến nguy cơ bị phá sản", Chủ tịch Công ty VETC bày tỏ lo ngại.

Doanh nghiệp cũng nêu ý kiến rằng, nếu bắt buộc phải tiếp tục thực hiện dự án, Bộ GTVT phải chia sẻ rủi ro, bù doanh thu thiếu hụt so với phương án tài chính của hợp đồng dự án.

Một điểm dán thẻ E-Tag và mở tài khoản giao thông thu phí tự động không dừng.

Liên quan đến vấn đề trên, các chuyên gia cho rằng, hiện công nghệ thu phí đường bộ tự động không dừng (ETC) đã được nhiều nước áp dụng, Việt Nam không cần sáng tạo, chỉ cần bê nguyên về làm. Thủ tướng đã chỉ đạo, nhưng việc triển khai thu phí tự động vẫn chậm. Việc nhà đầu tư kêu lỗ, "dọa" trả lại dự án hay ép Bộ GTVT chia sẻ rủi ro là chưa thỏa đáng.

"Việc triển khai thu phí tự động vừa qua chậm lỗi trước hết là của Bộ GTVT, trực tiếp là Tổng cục Đường bộ. Bộ GTVT cần phải có phương án kịp thời khi lộ trình đưa ra đã rõ ràng nhưng đến phút cuối nhà đầu tư xin rút", chuyên gia giao thông La Văn Thái chia sẻ.

Về phía chủ phương tiện, theo ông Thái, cũng chưa tích cực sử dụng dịch vụ thu phí tự động. Nhiều người lại thích trả tiền mặt hơn do vậy lỗi từ rất nhiều bên.

"Thu phí thủ công tạo điều kiện cho trạm thu phí quay vòng vé, gây tham nhũng, giấu doanh thu; gây ách tắc giao thông tại các trạm thu phí, tốn kém thời gian và bức xúc trong xã hội. Chính vì thế không thể để vì lý do này, lí do kia mà việc triển khai thu phí tự động kéo dài thêm nữa", chuyên gia La Văn Thái nói thêm.

Nhật Tân