Xã hội hoá y tế - cơ hội chạm tới đỉnh cao y học

Công khai giá trang thiết bị y tế – bước tiến quan trọng lành mạnh hóa thị trường

Cơ hội vươn tới đỉnh cao

Chuyện đã xảy ra 13 năm nhưng BSCK2 Nguyễn Trung Cấp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương - vẫn nhớ mãi về trường hợp thai phụ trẻ tuổi bị cúm rất nặng.

Bệnh nhân vào viện, xét nghiệm chẩn đoán mắc cúm mùa biến chứng viêm phổi. Thai đã 6-7 tháng, chèn ép khiến phổi tổn thương nặng hơn. Nhu cầu oxy của thai phụ rất lớn, dù đã được thở máy nhưng khả năng đáp ứng của biện pháp hỗ trợ hô hấp này không thể đủ. 

Việc cấp cứu, điều trị cho bệnh nhân này thất bại bởi khi đó không còn giải pháp nào khác. Mẹ và con cùng tử vong.

Đó là trường hợp khiến các bác sĩ tại khoa này đáng tiếc nhất. Bởi nếu với hệ thống ECMO (tim phổi nhân tạo hay còn gọi là hoạt động hô hấp tuần hoàn ngoài cơ thể) mà bệnh viện áp dụng nhuần nhuyễn sau này, khả năng sống của hai mẹ con bệnh nhân rất cao.

Một nam bệnh nhân được cứu sống nhờ ECMO ở Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Ảnh: BVCC

Nghiên cứu cho thấy ở những người bệnh có tổn thương phổi nặng, nếu thở máy thường quy sẽ cứu sống được khoảng 30-37% trường hợp, còn nếu dùng ECMO có thể cứu sống tới 53-60%% trường hợp, nghĩa là tăng gấp đôi số người được cứu sống.

Đây là kỹ thuật hồi sức đặc biệt, sử dụng máy để rút máu người bệnh ra, đưa qua màng trao đổi để cung cấp ôxy và thải CO2 thực hiện thay hoạt động của phổi và tim người bệnh.

"Biện pháp tiên tiến, hiện đại đó phải được áp dụng ở bệnh viện chuyên về bệnh truyền nhiễm này", lãnh đạo Bệnh viện khi đó đặt cao quyết tâm triển khai bằng được.

Nhưng từ quyết tâm đến khi hệ thống đó có mặt tại Bệnh viện, phải mất tới gần 4 năm. Đến năm 2014, Bệnh viện ghi nhận bệnh nhân đầu tiên được cứu sống, trở về cuộc sống bình thường nhờ ECMO.

Trong những năm đó, Bệnh viện đã cử nhiều kip chuyên gia, bác sĩ đi đào tạo, tập huấn sử dụng. Các bác sĩ cấp cứu, hồi sức cho hay, họ như chạm vào đỉnh cao mới trong lĩnh vực họ dày công theo đuổi.

Bệnh nhân 19, người mắc COVID-19 từng có tổn thương tim phổi rất nặng, được cứu sống nhờ hệ thống ECMO. Ảnh: TL

Theo BS Cấp, có trang thiết bị hiện đại, cơ hội để bác sĩ vươn đến đỉnh cao nhiều hơn. Nhờ "vật lộn" với ECMO trong nhiều năm trời đó, đến khi có bệnh nhân COVID-19 – một loại bệnh chưa từng có- rất nặng, việc vận hành hệ thống ECMO mới "chạy" rất nhanh.

Điển hình như với bệnh nhân 19, việc lắp đặt hệ thống bình thường mất 1 tiếng, nhưng trong trường hợp khẩn cấp, các bác sĩ của Bệnh viện chỉ thiết lập trong 30 phút để hệ thống vận hành trơn tru. Bệnh nhân đó hai lần chạm cửa tử nhưng được bác sĩ giành giật, cứu sống từ tay tử thần, cũng nhờ ECMO.

Hệ thống ECMO tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương không phải là "sản phẩm" của chính sách xã hội hoá (XHH), liên doanh liên kết, nhưng là điển hình cho việc đầu tư, trang bị trang thiết bị hiện đại sẽ giúp thúc đẩy kỹ thuật, tạo ra đà tiến cho ngành Y tế, giúp cho năng lực, sức mạnh của ngành nâng lên, đáp ứng các nhiệm vụ trong các tình huống bất ngờ xảy ra.

Không vì sự cố một vài cá nhân mà phủ nhận chính sách đúng đắn

Chia sẻ với PV Báo Gia đình & Xã hội, ông Nguyễn Ngọc Phương - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Bình, Ủy viên Uỷ ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho hay thời gian qua, nhiều cơ sở y tế đã thực hiện xã hội hóa theo chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Chính sách này nhằm huy động các nguồn lực tăng cường cơ sở vật chất, nâng cao năng lực cung cấp, chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Việc liên doanh, liên kết trang thiết bị đã từng bước đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng và đa dạng của các tầng lớp nhân dân; làm thay đổi nhận thức của các đơn vị trong việc đầu tư trang thiết bị, đó là thái độ không chỉ "chăm chăm" trông chờ ngân sách để có trang thiết bị đáp ứng nhu cầu chẩn đoán, điều trị, phát triển các kỹ thuật cao, kỹ thuật mới. XHH góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị tại đơn vị, người dân được thụ hưởng dịch vụ ngay tại địa bàn, hạn chế việc chuyển tuyến trên.

"Khi ngân sách Nhà nước chưa đáp ứng được nhu cầu cung cấp trang thiết bị y tế hiện đại, XHH là điều tất yếu, là cơ hội giúp bệnh viện nâng cao chất ượng khám chữa bệnh; người dân được phát hiện và điều trị kịp thời. Thực tế, ngành Y tế có rất nhiều tiến bộ nhờ XHH, khẳng định thương hiệu y tế Việt Nam trên bản đồ y khoa thế giới. Từ đó, vừa thu hút bệnh nhân nước ngoài tới Việt Nam chữa trị, vừa hạn chế tình trạng người Việt đi nước ngoài khám, chữa bệnh" – ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương cho hay.

Tuy nhiên, cũng theo ông Phương, trong quá trình thực hiện XHH lĩnh vực y tế xuất hiện có một số điểm cần lưu ý như truyền thông vừa qua cũng đưa tin. Điều quan trọng là chỉ ra nguyên nhân, trách nhiệm và hướng khắc phục sửa chữa hạn chế đó. Đó cũng là điều cử tri và nhân dân quan tâm.

Đặc biệt, theo ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương, không vì những hạn chế, khuyết điểm của một số cá nhân, nhóm người hay đơn vị mà vội quy chụp ngay một chính sách đúng đắn như XHH. Thực tế có những bệnh viện tư nhân có thể trang bị máy móc mà y tế công lập không đủ khả năng mua, nhưng không phải nhân lực y tế ở cơ sở nào cũng đủ để vận hành và phát huy tối đa lợi ích của trang thiết bị.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Phương. Ảnh: TL

"Xã hội hoá y tế cần tiếp tục. Điều quan trọng là thái độ sử dụng phải đúng pháp luật, phải đáp ứng nhu cầu nguyện vọng chính đáng của người dân, chứ không phải để thu vén lợi ích cho một cá nhân, nhóm người hay của riêng bệnh viện nào" – ông Phương nhấn mạnh.

Theo ông Phương, ngành Y tế cần tăng cường năng lực giám sát, kiểm soát, phát huy cao nhất vai trò quản lý nhà nước để kịp thời phát hiện các bất hợp lý, tồn tại, phòng ngừa sai phạm có thể xảy ra. Các cơ sở y tế vận hành cơ chế tự chủ nhưng phải có thanh tra, giám sát, không được "thả nổi", nếu có vi phạm phải xử lý nghiêm minh theo đúng quy định.

Vị ĐBQH này cũng chỉ ra việc ngành Y tế, các đơn vị y tế cần rà soát ngay các đề án liên doanh, liên kết đang thực hiện tại đơn vị, nếu phát hiện trang thiết bị y tế không rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ hay phát hiện giá không phù hợp phải xem xét điều chỉnh, xử lý ngay.

Việc XHH, liên doanh liên kết, thuê đặt trang thiết bị… phải được thực hiện dân chủ, công khai toàn đơn vị, đồng thời phải theo dõi, hạch toán riêng doanh thu, chi phí và phản ánh vào báo cáo tài chính hàng năm của đơn vị, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

T.Nguyên