Anh không để lại di chúc, em trai có được quyền thừa kế?

Nguyễn Thị Hoa (quận Đống Đa, Hà Nội)

Trả lời:

Do anh trai của bạn mất mà không để lại di chúc nên di sản này (xe ô tô) sẽ được chia thừa kế theo pháp luật. Theo Điều 676 Bộ luật Dân sự năm 2005 thì những người thừa kế được quy định theo thứ tự sau đây: “Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Hàng thừa kế thứ hai gồm: Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại. Hàng thừa kế thứ ba gồm: Cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.

Việc sang tên đổi chủ xe khi chủ sở hữu xe của người đã chết được thực hiện theo trình tự thủ tục: Khai nhận di sản thừa kế đối với di sản là quyền sở hữu xe; sang tên đăng ký xe. Trước khi làm thủ tục đăng ký sang tên chiếc xe thì gia đình bạn phải tiến hành thủ tục khai nhận di sản thừa kế đối với chiếc xe đó. Hồ sơ để làm thủ tục thừa kế gồm các giấy tờ quy định tại Điều 40 Luật Công chứng 2014: Phiếu yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch; dự thảo hợp đồng, giao dịch; bản sao giấy tờ tùy thân; bản sao giấy đăng ký xe; bản sao giấy tờ khác có liên quan đến hợp đồng, giao dịch mà pháp luật quy định phải có như: Giấy chứng tử của em bạn.

Sau khi nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ, tổ chức công chứng thụ lý yêu cầu công chứng. Tổ chức công chứng tiến hành niêm yết công khai thông báo về việc khai nhận di sản thừa kế tại trụ sở UBND cấp xã/phường, nơi thường trú trước đây của người để lại di sản. Trong trường hợp không có nơi thường trú thì niêm yết tại UBND cấp xã/phường, nơi tạm trú có thời hạn của người đó. Thời gian niêm yết theo quy định hiện hành là 15 ngày. Nội dung niêm yết nêu rõ: Họ, tên người để lại di sản; họ, tên của những người thỏa thuận hoặc người khai nhận và quan hệ với người để lại di sản; danh mục di sản được thỏa thuận phân chia hoặc được khai nhận; cuối bản niêm yết phải ghi rõ nếu có khiếu nại, tố cáo về việc bỏ sót người được hưởng di sản, bỏ sót di sản, di sản không thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng của người để lại di sản thì khiếu nại, tố cáo đó được gửi cho cơ quan thực hiện công chứng, chứng thực.

Các đồng thừa kế lập văn bản khai nhận di sản thừa kế hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có chứng nhận của tổ chức công chứng. Sau khi công chứng văn bản thừa kế, người được hưởng di sản sẽ làm thủ tục sang tên quyền sở hữu chiếc xe tại cơ quan đăng ký xe. Sau khi có đăng ký xe mang tên người thừa kế thì có thể bán chiếc xe đó cho người khác.

Như vậy, đối chiếu với các quy định trên, bạn cần phải thực hiện việc công chứng văn bản thừa kế theo các trình tự thủ tục. Sau đó, bạn làm thủ tục sang tên quyền sở hữu chiếc xe tại cơ quan đăng ký xe. Khi có đăng ký xe mang tên bạn (hoặc các thành viên khác trong gia đình) thì bạn hoặc người đứng tên sở hữu mới có thể bán chiếc xe đó cho người khác.

Luật sư Vũ Đức Long

(Đoàn Luật sư TP Hà Nội)