"Bán trú dân nuôi" - mô hình mới của ngành giáo dục Sa Thầy

Một mô hình hay

Giờ ăn trưa của các bé trường mầm non Sa Bình (Ảnh: H.Nam).

Sa Bình là địa phương có 4 thôn đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó Kà Bầy và Lung Leng mỗi thôn có  2 lớp mầm non. Với tổng số 155/252 học sinh các dân tộc Xê Đăng, Hơ Lăng, Gia Rai... học trong 6/11 lớp mầm non của trường, nhưng vì lý do phụ huynh chưa mấy quan tâm đến việc học tập của con em mình, hoặc bận lên nương rẫy cả ngày mà phải đem theo lũ trẻ để lo cơm nước. Một số học sinh khác do ngại thời tiết, đường xa không muốn đến trường nên ngày trước, đội ngũ giáo viên ở Trường mầm non Sa Bình đã tốn không biết bao công sức để đến từng nhà vận động học sinh tới lớp và việc duy trì sỹ số ở lớp là rất khó. Vậy mà hôm nay, mô hình BTDN đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của phụ huynh. Thực hiện theo mô hình này, các thầy cô không những chăm sóc bữa ăn, giấc ngủ cho  học sinh, mà còn tạo  cho các em thói quen rửa tay trước khi ăn, lễ phép mời bạn bè, cô giáo trước khi dùng bữa và không dùng tay để bốc thức ăn theo tập quán lâu đời...

Phải nói cho dân hiểu

Được tới trường đã trở thành niềm vui của trẻ thơ (Ảnh: TL).

Anh A Chăng, bố của học sinh Y Liêng ở làng Bình Loong vui vẻ: “Nhờ có cô giáo cho con Y Liêng nhà mình ăn và ngủ ở trường nên mình cũng đỡ vất vả, nếu không nó cũng phải nghỉ học thôi. Gia đình mình suốt ngày phải đi làm rẫy để kiếm sống, mỗi lần lên rẫy thì phải mang gạo theo để còn nấu cho nó ăn. Bây giờ có cô giáo cho ăn, cho ngủ ở trường là mình vui rồi. Mình sẽ thường xuyên đem con đến lớp để học lấy cái chữ...”

Cô giáo Nguyễn Thị Bích Ngọc, giáo viên lớp mẫu giáo ghép làng Bình Loong chia sẻ: Từ mô hình này, do học sinh thường xuyên tiếp xúc trò chuyện với giáo viên (ăn và ngủ trưa tại lớp với cô giáo) nên các cháu đã nâng cao được khả năng phát âm tiếng Việt. Mặt khác, phần lớn các cháu đã bỏ được thói quen sử dụng tay bốc thức ăn, trước khi ăn đã biết mời cô giáo và bạn bè nên nhiều phụ huynh cứ muốn con mình được bán trú tại trường. Riêng ngày Thứ sáu hàng tuần, học sinh chỉ học buổi sáng để dành thời gian buổi chiều để các cô bận họp, nhưng phụ huynh của A Bình (anh A Dut) và một số phụ huynh khác lại yêu cầu cho con họ được mang cơm đến lớp ăn cùng cô giáo, đến đầu giờ chiều mới về nhà.

Đến đổi lương thực lấy “tem phiếu”

Khác với Trường mầm non Sa Bình, các lớp mẫu giáo thuộc Trường mầm non Sơn Ca ở xã Hơ Moong (Sa Thầy) lại áp dụng phương pháp mang “phiếu ăn”  đổi lấy các lương thực, thực phẩm khác để chế biến món ăn cho các cháu.

Kể từ năm học 2007-2008, mỗi ngày phụ huynh đem con em mình đến lớp họ lại mang theo một loại thức ăn như quả bí ngô, bí đao, một ít gạo, hoặc con gà, con cá hay quả trứng, mớ hến, mớ cua bắt được dưới sông và một số lương thực khác để đổi lấy phiếu ăn cho con em mình. Từ số lương thực, thực phẩm phụ huynh mang đến, các cô ở đây sẽ định giá sản phẩm, sau đó tùy theo số, chất lượng của các loại lương thực họ mang đến mà cấp số phiếu ăn cho các phụ huynh. Cứ như thế, mỗi ngày phụ huynh đem con đến trường lại mang theo một “phiếu báo cơm” cho con. Khi hết phiếu, họ lại mang những sản phẩm sẵn có trong nhà ra để các cô “định giá” và tiếp tục cấp phiếu cho con em mình.

- Thế những gia đình nghèo thiếu đói giáp hạt thì họ lấy gì để đổi phiếu cho con đi học? - Tôi hỏi cô Võ Thị Thúy, giáo viên lớp mầm non (có 25 học sinh) ở làng Đăk Wớt, xã Hơ Moong, cô cho biết: Những trường hợp như vậy chúng tôi vẫn ưu tiên cấp phiếu cho các cháu, đến ngày gia đình thu hoạch lúa, sắn, ngô trên rẫy họ lại mang đến “trả nợ” cho nhà trường. Nhưng cũng phải yêu cầu họ viết giấy cam đoan, địa phương chứng thực và nộp lên cho lớp. Nhiều gia đình đến kỳ thu hoạch, họ mang sản phẩm ra chợ bán lấy tiền và đem đến trả nhà trường.

Anh A Ven, bố của học sinh A Viên cho biết: “Mình rất vui vì giáo viên thực hiện cách này. Như thế thằng Viên nhà mình mới được học, chứ không thì mình phải đưa nó lên rẫy, hoặc ra suối bắt con cua, con hến cũng phải mang nó đi theo. Những lúc rỗi, mình và vợ mình lại ra con suối đầu làng bắt con hến để đổi phiếu cho thằng Viên đi học. Có hôm bắt được rất nhiều hến, mình mang đến trường đổi phiếu để các cô nấu canh cho cả lớp ăn...”.

Cô giáo Nguyễn Thị Thu Thùy - Hiệu trưởng Trường mầm non Sơn Ca bộc bạch: Mô hình “Đổi lương thực, thực phẩm để lấy phiếu ăn”  giúp cho rất nhiều hộ gia đình trên địa bàn có điều kiện hơn khi con họ đủ tuổi đến trường. Không những thế, mô hình còn giúp giáo viên duy trì được tỷ lệ học sinh đến trường cao. Ngoài việc phụ huynh không phải chuẩn bị cơm cho các cháu, giáo viên chế biến món ăn được sạch sẽ, đảm bảo cho các cháu ăn chín uống sôi, bữa ăn của các cháu mới đảm bảo vệ sinh. Mô hình này đã nhận được sự ủng hộ tích cực của bà con các dân tộc trên địa bàn,  do vậy, tỷ lệ học sinh đến trường từ 50% năm 2006 đã được nâng lên 90% vào năm học 2007 - 2008.

Còn nhiều khó khăn trước mắt

Cô giáo Lê Thị Mạnh - Hiệu trưởng Trường mầm non Sa Bình kiến nghị: Thứ nhất là hiện nay nhà trường chưa có khu nhà vệ sinh cho các cháu, bởi đã thực hiện bán trú ắt phải có chỗ để các cháu vệ sinh; Thứ hai là chưa có giếng nước để phục vụ cho việc nấu ăn, nấu nước uống cũng như để lấy nước cho các cháu vệ sinh trước khi ăn, hàng ngày phải xách nước của nhà dân, gần nhất cũng phải hơn 200 đến 300 mét, rất khó khăn cho các cô giáo; Thứ ba là cơ sở vật chất hiện đang còn thiếu và xuống cấp chưa được đầu tư xây dựng nên nhà trường gặp không ít khó khăn trong việc thực hiện mô hình...