Bernard L. Madoff - Siêu lừa thời hiện đại

Nhân vật này đã qua mặt nhiều thể chế tài chính, ngân hàng, quỹ đầu tư và cả các chuyên gia chống gian lận tài chính hàng đầu thế giới, để lừa đảo số tiền hơn 50 tỉ USD trong thời gian kéo dài 40 năm. Đây được xem là một trong những vụ lừa đảo lớn nhất lịch sử nước Mỹ cũng như thế giới.

Quý ông Bernard L. Madoff

Vua lừa Bernard L. Madoff

Madoff đã tận dụng những thay đổi nhằm thúc đẩy sự cạnh tranh trên thị trường chứng khoán Mỹ trong Luật Chứng khoán nước này vào những năm 1970 để phát triển công ty. Nắm giữ 75% cổ phần của công ty, ông Madoff cùng với người em trai Peter Madoff là hai cá nhân duy nhất có tên trong tài liệu của các nhà chức trách với tư cách là “người sở hữu trực tiếp kiêm điều hành” công ty.

Madoff trở thành một trong những người thành lập thị trường chứng khoán Nasdaq, và là chủ tịch Nasdaq từ năm 1990. Tính tới tháng 10 vừa qua, công ty chứng khoán của Madoff là công ty chứng khoán lớn thứ 23 tại sàn giao dịch Nasdaq, với lượng cổ phiếu được giao dịch lên tới 50 triệu cổ phiếu bình quân mỗi ngày. Công ty này điều hành hơn 20 quỹ đầu tư, với tổng số tài sản được quản lý lên tới hơn 17 tỷ USD.

Điều khiến giới phân tích khó hiểu là hoạt động làm ăn của Madoff liên tục thành công. Người ta nói rằng khoản lợi tức thu được từ việc gửi tiền cho quỹ Madoff quá hấp dẫn, quá đều đặn. Tuy nhiên, không ai biết tiền của Madoff đã đi vào và đi ra thị trường như thế nào?

Không ai tìm thấy dấu vết hoạt động làm ăn của Madoff dù công ty ông ta tuyên bố mỗi ngày giao dịch tới 50 triệu cổ phiếu. Chỉ biết Madoff luôn làm ăn có lãi, ngày này qua tháng khác. “Quỹ của ông ta chỉ có 5 tháng làm ăn sa sút kể từ năm 1996” – Charles Gradante, đồng sáng lập Tập đoàn Hennessee và là một chuyên gia tư vấn cho các nhà đầu tư vào các quỹ đầu cơ - “Không có một chiến lược kinh doanh nào trên thế giới có thể đạt hiệu quả kinh khủng như vậy”.

Nomura, một trong những ngân hàng nạn nhân của Madoff.

Lật mặt cáo già

Toàn bộ mọi chuyện chỉ được phanh phui ra ánh sáng vào hôm 11/12, khi nhân viên Cục điều tra liên bang (FBI) tới tận nhà Madoff và bắt giữ ông ta. Trước đó chỉ một hôm, Madoff đã tiến hành một cuộc họp tại nhà riêng và thú nhận với một số quản trị viên cấp cao rằng bản thân sắp “mất sạch mọi thứ” và toàn bộ hoạt động làm ăn từ trước tới nay chỉ là “một lời nói dối to đùng”.

Trong cuộc họp có hai con trai của Madoff. Nghe được những lời trên từ miệng cha, họ tá hỏa, vội giao nộp ông cho nhà chức trách. Được biết chính Madoff đã thú nhận với một nhân viên FBI khi tra tay vào còng rằng bản thân không thể biện hộ cho những tội lỗi mà mình gây ra.

Số tiền mà Madoff đã “làm bốc hơi” của các nhà đầu tư ước tính lên đến 50 tỉ USD. Điều đáng nói là Madoff đã sử dụng một thủ đoạn lừa đảo đa cấp không có gì mới, vốn được gọi là “mánh lừa Ponzi”. Theo đó những kẻ lừa đảo thu hút  nhà đầu tư bằng việc hứa sẽ trả lãi suất cao cho khoản tiền đầu tư của họ. Hoạt động lừa đảo chỉ đơn giản là lấy tiền của nhà đầu tư sau để trả cho nhà đầu tư trước. Do cam kết trả lãi cao mà lại không kinh doanh hoặc kinh doanh không hiệu quả, nên hoạt động làm ăn/lừa đảo kiểu này thường chỉ mang tới một kết cục cuối cùng là thua lỗ.

Được biết trước lúc bị bắt, Madoff chỉ còn khoảng 200-300 triệu USD tiền mặt và ông ta dự tính sẽ chia cho các nhân viên, người thân và bạn bè trước khi ra đầu thú nhà chức trách. Sau khi bị bắt, vợ Madoff đã dùng 10 triệu USD để bảo lãnh cho ông ta được tạm thời tự do. Nếu bị kết án, ông ta có thể lãnh án tù 20 năm và nộp phạt 5 triệu USD. Một mức án có thể nói là “nhẹ nhàng” so với những gì Madoff gây ra cho các nạn nhân của ông ta. Hiện nhà chức trách vẫn chưa thể xác định được quy mô của vụ gian lận này và vẫn đang tiến hành điều tra.

Người giàu gặp “hạn”

Các nhà đầu tư tụ tập dưới trụ sở công ty của Madoff chờ nghe tin tức về khoản tiền của họ.

Không chỉ dừng lại ở châu Âu, nạn nhân của Madoff còn xuất hiện ở châu Á. Ngân hàng Nomura (Nhật Bản) xác nhận họ có thể mất 303 triệu USD từ các khoản đầu tư vào Madoff. Trong khi đó phía Hàn Quốc xác nhận giới tài chính nước này có thể mất hơn 90 triệu USD.

Không chỉ có các thể chế tài chính mà những tổ chức nhân đạo cũng bị ảnh hưởng. Tờ Le Figaro đưa tin Hiệp hội Elie Wiesel vì Nhân loại, do người đoạt giải Nobel Hoà bình Elie Wiesel  thành lập, cũng nằm trong số các nạn nhân của Madoff. Tổ chức từ thiện của đạo diễn Mỹ Steven Spielberg cũng bị lừa. Viện Lappin chuyên tài trợ cho các thanh niên Mỹ gốc Do Thái sang thăm Israel đã phải sa thải toàn bộ nhân viên và đóng cửa luôn, sau khi mất đi 7 triệu USD. Giới phân tích đánh giá vụ bê bối này sẽ tác động tiêu cực tới các hoạt động nhân đạo ở Mỹ, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng tài chính hiện nay, các tổ chức từ thiện đều gặp khó khăn khi đi quyên tiền.