Bi kịch một thạc sĩ làm bảo vệ trường học

1.500 năm thi cử

Theo đuổi việc học hành cao hơn đã là niềm mơ ước đối với người Trung Quốc kể từ thời triều đại nhà Tùy (581 - 618) khi khoa thi đầu tiên do triều đình tổ chức được tiến hành. Các tiểu thuyết Trung Quốc cổ đầy rẫy những câu chuyện về các sĩ tử phát điên sau khi tham gia cuộc thi gây kiệt sức.

Hậu duệ hiện đại của khoa cử vẫn rất đáng sợ: khi các kỳ thi được tái lập năm 1977 sau một thập niên bị dừng trong cuộc Cách mạng văn hóa (1966 - 1976), gần 6 triệu học sinh đã đua tranh giành 220.000 suất vào đại học. Cuộc thi căng thăng đến mức người Trung Quốc có một câu ngạn ngữ nổi tiếng so sánh việc thi cử với việc chen lấn xô đẩy của "hàng ngàn binh sĩ và hàng chục ngàn con ngựa đi qua một cây cầu gỗ".

Sinh ra trong một gia đình nông thôn nghèo ở Nhữ Châu, Trung Quốc, anh Teng có một động lực rõ ràng và mạnh mẽ - phải vào được đại học và có một cuộc sống tốt hơn. Đối với nhiều đứa trẻ ở các khu vực nông thôn, đi học đại học gần như là cơ hội duy nhất mà họ có nhằm thay đổi cuộc sống của mình.

Đối với Teng, cuộc hành trình của anh tới sự thành công bắt đầu từ năm 1988, khi anh chuẩn bị cho cuộc thi đầu vào đại học trong một căn nhà lợp mái ngói rộng 12 mét vuông, với một chiếc bàn và ghế duy nhất. Anh đã trượt trong kỳ thi năm 1988, rồi lại trượt tiếp 2 năm sau đó 1989 và 1990.

Là người duy nhất tốt nghiệp trung học trong 6 đứa con của gia đình, cha mẹ anh ban đầu còn khoan dung với thất bại của anh. Nhưng sau 3 năm, họ không thể ủng hộ anh thêm nữa. Gia đình cần một người lao động hơn một kẻ tiêu tiền.

Teng quay trở về với đồng ruộng và trở thành một nông dân.

"Lúc đó, tôi cảm thấy tuyệt vọng. Tôi đã không muốn ở lại làng quê, thực tế khiến tôi cảm thấy không còn le lói hy vọng. Và đối với những người dân khác trong làng, tôi là một kẻ thất bại tiêu biểu. Ai đó không thể vượt qua kỳ thi tuyển đầu vào đại học và cũng không thể làm ruộng tốt", Teng nhớ lại.

Anh nói mình từng là một trong những học sinh giỏi nhất ở trường cách đây 20 năm và anh thi trượt vì bị quá nhiều áp lực và sự thể hiện dưới khả năng.

Khát vọng thay đổi

Teng bị cận nặng nhưng anh đã không đeo kính khi còn ở làng. Anh bộc bạch: "Không có kính, tôi không thể nhìn thấy bất kỳ ai. Điều đó cũng tốt vì nếu tôi không nhìn thấy mọi người, tôi sẽ không phải trò chuyện với bất kỳ ai trong làng". Teng tin rằng không có gì chung giữa anh và những người cùng làng, những người gần như chẳng đọc nổi các chữ tiếng Trung. Và anh muốn thoát ly.

"Đó là năm tuyệt vời nhất của tôi. Lúc đó, tôi đã nghĩ mình có thể tìm được một công việc tốt hơn sau khi nhận bằng thạc sĩ và có thể mang tới một cuộc sống tốt cho gia đình", anh Teng kể.

Teng chưa bao giờ tưởng tượng anh sẽ phải quay trở về trường cũ và làm lại đúng công việc duy tu bảo dưỡng như trước đây.

"Tôi đã gửi đơn xin việc khắp các nơi nhưng phần lớn trong số các cơ quan này tuyên bố với tôi rằng tôi quá già hoặc họ không có công việc phù hợp với lĩnh vực tôi học. Trong các thập niên qua, tôi đã làm việc chăm chỉ, cố gắng hết sức để học hành và theo đuổi giấc mơ vào đại học. Hiện tại, tôi đã có bằng cấp mà tôi muốn nhưng thực tế rất khác những gì tôi đã nghĩ", anh Teng ngậm ngùi thừa nhận.

Những giấc mơ hoang phí

"Anh ấy đã tiêu tốn rất nhiều tiền và thời gian để lấy được tấm bằng thạc sĩ, nhưng hãy nhìn kết quả xem. Tôi không biết rốt cuộc nó vì cái gì", Feng Junmei, vợ của anh Teng than phiền.