Bí mật 97 bộ xương trẻ sơ sinh

Hồi cuối tháng 6/2010, báo chí thế giới đã xôn xao đăng tin về những bí mật của gần 100 bộ hài cốt trẻ sơ sinh được tìm thấy dưới nền khu biệt thự Yewden thời La Mã, thung lũng Thames, vùng Hambleden (hạt Buckinghamshire, Anh quốc). Nhiều tờ báo ở xứ sương mù nhanh chóng kết luận, 97 sinh linh này do gái bán dâm ở trong những khu nhà thổ của người La Mã đẻ ra và bị giết hại “một cách có hệ thống”. Tuy nhiên, sự thực về cái chết của số lượng lớn trẻ sơ sinh cách đây trên 1.800 năm vẫn là một ẩn số và đang khiến giới chuyên môn đau đầu tranh cãi.

 

Khung cảnh hiện tại của nơi đã phát hiện những hàng loạt bộ hài cốt trẻ con. Ảnh: BBCNews

 

Giả thuyết... nhà thổ

Thực tế, gần 100 bộ hài cốt này được phát hiện tại Yewden villa - khu biệt thự hoang tàn thời La Mã từ khoảng 100 năm về trước. Vụ khai quật lúc đó có quy mô rất lớn nhưng bây giờ thì toàn bộ đã phẳng lì, xanh cỏ và là nơi nông dân trồng lúa mì. Không còn một dấu tích nào của khu biệt thự cổ nữa. Điều lạ là, tận đến sau này, không có một hoài nghi nào đặt ra với những bộ xương nhỏ xíu và vỡ vụn kia. Chỉ còn lại những bản ghi chép khá tỉ mỉ của một nhà khảo cổ - tự nhiên học mang tên Alfred Heneage Cocks. Các ghi chép này nói rõ vị trí các bộ xương, được giấu dưới những bức tường hoặc được chôn dưới ô sân vườn liền nhau.

Năm 2008, hơn 300 thùng đầy những mảnh gốm, đồ thủ công và xương trẻ em được “phát hiện lại” tại Bảo tàng hạt Buckinghamshire, kèm những bản ghi chép gốc xuất bản năm 1921 của Alfred Heneage Cocks và bức ảnh cỡ nhỏ. Theo Tiến sĩ Jill Eyers (tổ chức khảo cổ Chiltern) – người phát hiện ra vụ việc này thì số xương được đựng trong các thùng thuốc lá và cất giữ trong kho chứa đồ của nhà bảo tàng chứ không được trưng bày.

Công bố của bà Eyers thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận hồi tháng 6/2010, nhất là khi Tiến sĩ khảo cổ này đưa ra giả thuyết cho rằng khu biệt thự Yewden của người La Mã khi xưa điều hành một “nhà thổ” và ép những phụ nữ bán dâm phải chấp nhận bị giết con trong trường hợp mang thai ngoài ý muốn. “Sau một năm báo chí rùm beng, đến bây giờ nhiều người vẫn thường hỏi tôi về câu chuyện này. Dường như ai cũng quan tâm đến thực hư của nó”, Tiến sĩ Eyers cho biết. Bà cũng cẩn thận đánh dấu, sắp xếp những hiện vật thu được từ biệt thự Yewden, nghiên cứu, thu thập mọi tài liệu về khu vực này để bảo vệ giả thuyết của mình. “Thực tâm mà nói, lần đầu tôi đưa ra quan điểm đã khiến mọi người quan tâm, tranh cãi. Nhưng càng tìm hiểu kỹ hơn tôi càng bị thuyết phục bởi nhận định ban đầu của mình”.

 

Khu biệt thự Yewden ở hạt Buckinghamshire được khai quật năm 1912. Ảnh: BBCNews

Phản bác

Không đồng quan điểm với bà Eyers chính là đại diện của Bảo tàng hạt Buckinghamshire, Brett Thorn. Ông này cho biết, không hề thấy thuyết phục với giả thuyết nhà thổ của nữ Tiến sĩ khảo cổ Eyers, vì biệt thự Yewden cách quá xa các khu tập trung đông dân cư. Brett Thorn mới đây còn thực hiện một cuộc triển lãm, tập hợp những cổ vật khác khai quật được từ biệt thự Yewden mà chúng có thể chỉ ra rằng biệt thự này có mối liên quan đến nhiều hình thức thờ đạo mẫu trên khắp thế giới.

“Có một số hiện vật mang tính tôn giáo rất rõ rệt, nhiều khả năng gắn với tục thờ đạo mẫu. Chúng có thể cho thấy rằng khu vực này khi xưa là một chốn linh thiêng – nơi phụ nữ đến sinh nở và được bảo vệ trong thời kỳ “vượt cạn”. Số lượng lớn trẻ bị chôn có thể là thai chết tự nhiên hoặc trẻ em chết trong khi lao động”, đại diện Bảo tàng hạt Buckinghamshire lập luận.

Trong khi đó, Tiến sĩ Eyers lại nhận định, với rất ít hoặc không có phương pháp tránh thai hiệu quả, việc mang thai ngoài ý muốn trong những nhà thổ của người La Mã là rất dễ xảy ra. Trẻ em đều chết ở khoảng 40 tuần tuổi – rất sớm sau khi sinh. Theo bà Eyers, tục giết trẻ em có lẽ không phải là điều gì quá sốc trong thời kỳ La Mã, bởi những nghiên cứu khảo cổ chỉ ra rằng trẻ sơ sinh không được xem là con người trọn vẹn tận đến lúc 2 tuổi. Trẻ em ở dưới độ tuổi này khi chết không được chôn ở nghĩa địa mà ở ngay trong các khu dân cư. Nhưng việc có quá nhiều trẻ em cùng bị chôn tại một chỗ như Yewden lại vô cùng bất thường.

Những căn cứ khoa học

Các nhà khảo cổ học và chuyên gia của cơ quan Di sản Anh quốc đang tiến hành nghiên cứu hiện vật để làm rõ sự thực về những bộ hài cốt trẻ em này. Tuy nhiên, ngay trong giới chuyên môn, mỗi kết quả và nhận định đều chưa đi đến thống nhất. Một số nhà khảo cổ đồng quan điểm với Tiến sĩ Eyers cho rằng, người dân địa phương (thời La Mã) đã giết những đứa trẻ không mong muốn một cách có hệ thống (có người chuyên theo dõi, người trực tiếp thực hiện...). Nhưng đây cũng chỉ là giả thuyết, không có căn cứ khoa học nào cụ thể. Tiến sĩ Eyers quả quyết rằng khu biệt thự Yewden phải có một nhà thổ.

 

Tiến sĩ Simon Mays nghiên cứu các mẫu xương được tìm thấy. Ảnh: DailyMail

Tiến sĩ Simon Mays – chuyên gia về sinh học xương cốt người của Trung tâm Khảo cổ thuộc cơ quan Di sản Anh quốc cũng nhận định: “Không có nơi nào mà chôn tới 97 trẻ sơ sinh cùng một chỗ. Hơn nữa, độ tuổi của những đứa trẻ này – được xác định qua chiều dài của xương – đều ở ngang tầm nhau. Theo ông Mays, nhưng điểm này có thể liên quan đến tục giết trẻ em “một cách có hệ thống” hơn là chết vì các lý do tự nhiên – vốn phải đa dạng về lứa tuổi. Theo đánh giá của giới khảo cổ, các hài cốt được chôn trong giai đoạn 150 đến 200 năm sau Công nguyên, nghĩa là số trẻ em này chết rải rác trong thời gian 50 năm.

Nhóm nghiên cứu của cơ quan Di sản Anh quốc dự định tiến hành kiểm tra AND các mẫu xương để xác định chính xác giới tính và mối liên hệ có thể có giữa những đứa trẻ. Ngoài ra, họ cũng sẽ cố gắng làm rõ mọi thông tin có thể gợi mở động cơ của việc chôn xác trẻ sơ sinh này. Năm 2010, trong khi quay chương trình Digging for Britain của đài BBC, người dẫn chương trình, Tiến sĩ Alice Roberts có để ý đến vài vết cắt gây ra bởi đồ vật sắc trên một trong những mẩu xương. Nhưng sự phát hiện này không được công bố cho đến thời điểm hiện tại. Những vết cắt có thể liên quan đến bất kỳ thứ gì, từ hoạt động mang tính lễ nghi của con người, đến chặt xương trước khi chôn, hoặc chặt chân tay của đứa trẻ trong lúc sinh để cứu tính mạng sản phụ.

Đi trước một bước, các chuyên gia của Đại học Manchester đã tiến hành thử nghiệm AND với mẫu của 10 bộ xương để thử xác định giới tính của trẻ. Dĩ nhiên, kết quả kiểm tra này chưa có độ tin cậy cao vì mới thực hiện trên một phần rất nhỏ của số hài cốt trẻ sơ sinh, nhưng bước đầu cũng cho thấy tỷ lệ nam-nữ tương đối cân bằng.

 

Thông thường, việc bỏ đi trẻ sơ sinh thường nhằm vào nữ nhiều hơn nam. Tuy nhiên, ở những khu nhà thổ thì ngược lại, đơn giản vì người ta cần phụ nữ để “lao động”, như tại khu nhà thổ Ashkelon ở Israel, hầu như toàn bộ là bé trai bị bỏ. Vì vậy, cái chết của gần 100 đứa trẻ tại cùng một địa điểm ở Yewden vẫn là một điều lạ lùng. Và nói như bà Eyers, cần khai quật lại khu biệt thự này thì mọi bí mật sẽ lộ ra ánh sáng. Lúc đó mới rõ, cách đây hơn 1.800 năm, có những sinh linh tội nghiệp đã phải chết oan uổng như thế nào.