Can thiệp tảo hôn và kết hôn cận huyết thống

BS Thước cho biết, vẫn còn hiện tượng gia đình cưới vợ cho con để lấy người lao động. Thậm chí, có những trường hợp trẻ mới 13 tuổi đã... lên chức bố. Về hình thức và hậu quả của tảo hôn, theo BS Thước, có sự khác biệt giữa các vùng miền, giữa các dân tộc trong tỉnh Cao Bằng. Khu vực các huyện miền Tây sau cưới tảo hôn, cô dâu về nhà chồng ngay nên thường có con sớm và những đứa trẻ sinh ra từ những cặp vợ chồng tảo hôn thường còi cọc. Ở dân tộc Dao, nam giới tảo hôn ở lứa tuổi từ 11 – 13, còn ở dân tộc Mông, tuổi tảo hôn có muộn hơn.

Mô hình can thiệp này triển khai tốt sẽ nâng cao chất lượng dân số (ảnh: V.Cát).

Qua nghiên cứu của các nhà nghiên cứu khoa học xã hội, hiện tượng tảo hôn, kết hôn cận huyết thống ở khu vực miền núi phía Bắc và một số tỉnh ở Tây Nguyên đã trở thành một trong những nguyên nhân cơ bản làm suy thoái chất lượng giống nòi của các tộc người. Những em gái mang thai và sinh đẻ trong lứa tuổi vị thành niên khi cơ thể chưa phát triển hoàn thiện và chưa đủ điều kiện về sức khỏe để nuôi dưỡng bào thai sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của thai nhi; là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tử vong ở trẻ sơ sinh. Y học đã chứng minh tác hại của những cặp hôn nhân cận huyết thống, trong đó, những cặp vợ chồng khỏe mạnh có thể sinh con dị dạng hoặc mang bệnh tật di truyền như mù màu, bạch tạng, da vảy cá...

Đẩy mạnh biện pháp can thiệp

Ông Đặng Văn Nghị, Phó Vụ trưởng Vụ DS-KHHGĐ, Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, một trong số các mục tiêu cụ thể của mô hình là tăng cường sự hiểu biết, nâng cao nhận thức và chuyển đổi hành vi cho các nhà lãnh đạo, chính quyền, người dân trên địa bàn nhằm xây dựng và tăng cường các hoạt động can thiệp nhằm giảm thiểu tình trạng này. Theo đó, 90% lãnh đạo Đảng, chính quyền, lãnh đạo các tổ chức xã hội, những người có uy tín trong cộng đồng được cung cấp thông tin về tầm quan trọng, nội dung và các hoạt động của mô hình; 60 – 80% lãnh đạo Đảng, chính quyền, các tổ chức xã hội, những người có uy tín trong cộng đồng cam kết áp dụng các quy định về tuổi kết hôn, chống tảo hôn và chống kết hôn cùng huyết thống trong công việc và vận động cộng đồng và gia đình thực hiện; giảm 20% số cặp tảo hôn hàng năm; giảm 30% số cặp kết hôn cận huyết thống mỗi năm...

Theo TS Dương Quốc Trọng, Quyền Tổng Cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, mô hình can thiệp này triển khai tốt sẽ hạn chế được rất nhiều trẻ sinh ra bị dị tật, nâng cao chất lượng dân số, tránh  hậu quả nặng nề cho các thế hệ sau này. TS Trọng cũng chia sẻ thông tin về kết quả khảo sát của Uỷ ban DS,GĐ&TE trước đây, tại 9 xã của huyện Sa Pa, Lào Cai trong 354 cặp kết hôn, có tới 129 cặp là tảo hôn. Trong chuyến đi làm việc của Tổng cục DS-KHHGĐ với các tỉnh Tây Nguyên vừa qua, ở một số xã, tình trạng tảo hôn còn phổ biến; hôn nhân cận huyết thống ở hai đời.  “Hy vọng, sau một năm triển khai, chúng tôi sẽ đánh giá để triển khai mạnh mẽ đề án này trong thời gian tới, trong giai đoạn 2011 – 2020; Với mục đích góp phần nâng cao chất lượng dân số của Việt Nam nói chung và cho các dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc và Tây Nguyên nói riêng. Đây là mô hình ban đầu mang tính thí điểm để cả TW và địa phương cùng vừa làm vừa tìm tòi ra một mô hình lý tưởng nhất cho giai đoạn tới” – TS Trọng nói. 

Hà Thư