Chăm sóc sức khỏe đồng bào dân tộc thiểu số để nâng cao đời sống người dân tộc ở Thái Nguyên

Khi phụ nữ dân tộc trở thành tuyên tuyền viên đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống

Thay đổi nhận thức trong sinh đẻ

Thái Nguyên gồm 51 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có trên 384.000 người, chiếm 29,87% dân số toàn tỉnh. Đồng bào DTTS sinh sống chủ yếu ở 5 huyện miền núi, vùng cao gồm: Định Hoá, Võ Nhai, Phú Lương, Đồng Hỷ, Đại Từ.

Ở nhiều dân tộc thiểu số, tập quán sinh nhiều con vẫn còn khá phổ biến. Tập quán sinh nhiều con không chỉ là rào cản trong xóa đói giảm nghèo mà cũng là một trong những trở ngại trong chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em. Nhiều bà mẹ DTTS sinh con sớm, sinh nhiều con với tần suất mang thai dày. Trong điều kiện thiếu thốn, sức khỏe của mẹ và trẻ nhỏ bị giảm sút nghiêm trọng. Những đứa trẻ sinh ra ở gia đình đông con thường bị suy dinh dưỡng, thất học và ít có cơ hội phát triển.

Việc triển khai đồng bộ công tác tuyên truyền, vận động thay đổi hành vi về dân số và sức khỏe sinh sản ở miền núi, vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn đã và đang thay đổi quan niệm "đẻ nhiều", phải có con trai để nối dõi… ở nhiều đồng bào dân tộc. Chất lượng dân số ở những địa bàn có đông đồng bào dân tộc Dao Mông, Nùng… sinh sống giờ đây đã được nâng cao. Đa số người dân đã hiểu và thấy được những hệ lụy của việc gia tăng dân số, cơ bản chấp hành quy mô gia đình ít con.

Tuyên truyền công tác dân số cho người dân tộc. Ảnh TH Thái Nguyên

Theo đó, tỉnh luôn chú trọng tới công tác truyền thông, chuyển đổi hành vi về dân số cho các tầng lớp nhân dân. Tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, phổ biến, cung cấp kiến thức, kỹ năng cho các nhóm đối tượng liên quan về các nội dung của công tác dân số trong tình hình mới như tham gia sàng lọc trước sinh/sàng lọc sơ sinh; hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, KHHGĐ…

Đặc biệt, hoạt động tuyên truyền tại các xóm, bản chú trọng cung cấp thông tin đến người dân, tới các đối tượng phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, vị thành niên, thanh niên, nam giới. Mỗi năm trung bình tỉnh tổ chức 2 đợt chiến dịch truyền thông tại các xã vùng sâu, xa, vùng đặc biệt khó khăn thu hút hàng nghìn lượt người tham gia. Nhận thức, hành vi về chăm sóc sức khoẻ sinh sản của người dân tộc vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh nhờ đó có nhiều thay đổi.

Quan tâm chăm sóc sức khỏe đồng bào dân tộc

Toàn huyện Phú Lương (Thái Nguyên) có hơn 13.800/26.800 hộ người dân tộc thiểu số. Công chăm sóc sức khỏe nhân dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt được quan tâm. Hàng năm, mạng lưới y tế từ huyện đến cơ sở đã được củng cố, tăng cường trang thiết bị y tế đáp ứng việc khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu. Hơn 80.000 lượt trường hợp là đối tượng chính sách, trong đó có đồng bào người DTTS đã được cấp thẻ BHYT miễn phí.

Trung tâm Y tế huyện thường phối hợp với ngành chức năng tổ chức các hoạt động tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, nhất là đồng bào người DTTS. Ngoài ra, Trung tâm Y tế huyện, các trạm y tế xã, thị trấn còn phối hợp với các bệnh viện tuyến trên tổ chức nhiều đợt khám chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đội ngũ cán bộ y tế thôn bản thường xuyên được củng cố về số lượng và chất lượng. 

Từ việc quan tâm chăm sóc sức khỏe cùng đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, người dân được nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe cho chính mình cũng như loại bỏ dần những hủ tục như không cúng ma cho người ốm, không sinh đẻ vỡ kế hoạch…

Theo bà Hồ Thị Thanh Thủy, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Thái Nguyên, dù đạt nhiều kết quả nhưng công tác dân số ở những vùng khó, vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, xa vẫn còn hạn chế khi số cặp vợ chồng sinh con thứ ba trở lên đang có xu hướng tăng. Năm 2020 có 2.609 trẻ, tỷ lệ sinh con thứ 3 là 14,5%, cao hơn so với năm trước.

Trong năm 2021, tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai chiến dịch truyền thông lồng ghép với cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình tại vùng có mức sinh cao để nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân. Hoạt động tuyên truyền tập trung thông qua các phương tiện, hình thức truyền thông hiện đại như qua Internet, trang tin điện tử, mạng xã hội, điện thoại di động và các phương tiện truyền tin khác như băng rôn, áp phích…; tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, truyền thông trực tiếp cung cấp thông tin về nội dung tuyên truyền tại các xóm, bản…

Ngoài ra, đẩy mạnh truyền thông các chiến dịch truyền thông lồng ghép với cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS, KHHGĐ tại các vùng khó khăn; các mô hình và dịch vụ tư vấn trực tiếp, thân thiện cho những cặp vợ chồng sinh con một bề, đối tượng nghèo, dân tộc ít người... Duy trì đội cung cấp dịch vụ dân số, sức khỏe sinh sản lưu động để đưa dịch vụ có chất lượng đến với đồng bào vùng sâu, xa, khó khăn. Từ đó, tiếp tục giảm mức sinh tại các xã vùng cao, nâng cao chất lượng dân số và cải thiện tình trạng sức khỏe sinh sản, vận động người dân không kết hôn, không sinh con quá sớm, không sinh nhiều con và quá dày…

Gia Minh