Có "công thức" riêng để đoạt Nobel ?

>> Việt Nam - Giấc mơ Nobel

Dù mới chỉ thực sự khởi sắc từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, song trong lĩnh vực này nước Mỹ đã kịp giành được 53 giải Nobel Vật lý, 45 giải Nobel Hóa học và 55 giải Nobel Y - Sinh học, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác.

Đó là chưa kể, những thành tựu đặc biệt xuất sắc của các nhà khoa học Mỹ trong các ngành khoa học về Trái đất, Thiên văn học, cũng như vị trí dẫn đầu trong Toán học với con số 13 người đã từng nhận được giải Fields, giải thưởng được coi là Nobel trong Toán học.

Đứng vị trí thứ hai về khoa học tự nhiên là nước Anh. Một khảo sát do Bộ Thương mại và Công nghiệp Anh tiến hành năm ngoái cho thấy các nhà nghiên cứu Anh là tác giả của 9% tổng số các bài báo khoa học được công bố trên toàn thế giới. Tỉ lệ trích dẫn, một trong những tiêu chí phản ánh chất lượng của một bài báo hay một nghiên cứu khoa học là 12%, chỉ sau Mỹ.

Nước Anh cũng giữ vị trí thứ hai thế giới trong 8 lĩnh vực nghiên cứu, trong đó có sinh học, khoa học môi trường, lâm sàng, cận lâm sàng và y tế.

Với nước Đức, mặc dù thời hoàng kim của khoa học tự nhiên và các nghiên cứu lý thuyết đã chấm dứt cùng với cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, song trong các lĩnh vực này, Đức vẫn xứng đáng là một cường quốc. Riêng ở giải Nobel, với 26 giải Vật lý, 24 giải Hóa học và 20 giải Y - sinh học, Đức chỉ chịu nhường vị trí đầu bảng cho Mỹ.

Có "công thức" đoạt giải Nobel ?

Mỗi quốc gia nói trên có một công thức riêng để đạt đến những đỉnh cao trong nghiên cứu, nhưng tựu trung, để thành công cần có sự đầu tư tài chính thỏa đáng, những biện pháp quản lý linh hoạt và một nền giáo dục có định hướng. Về những vấn đề này, cả Mỹ, Anh và Đức đều có nhiều kinh nghiệm đáng học hỏi.

Nói về kinh phí dành cho nghiên cứu, rất khó có quốc gia nào vượt qua con số 270 tỉ đôla mà Mỹ bỏ ra hàng năm. Mỹ còn là nước nổi tiếng vì biết dám chi tiền và cách chi tiền. Harvard, Chicago, Stanford và nhiều trường đại học danh tiếng khác của Mỹ, tuy mang danh là trường tư  nhưng phần lớn ngân quỹ lại do chính phủ tài trợ.

Với cách làm này, các trường một mặt có đủ quyền tự do để hoạch định chiến lược và mục tiêu phát triển, nhưng mặt khác vẫn nhận được sự hậu thuẫn cần thiết của chính phủ. Kết quả là, trong danh sách 10 đại học tốt nhất thế giới năm 2007 do Tổ chức Giáo dục QS và THES bình chọn, Mỹ có 6 vị trí.

4 vị trí còn lại trong danh sách trên là các đại học của Anh. Nước Anh vẫn tự hào về nền giáo dục giàu truyền thống nhất châu Âu. Họ đã biết phát huy thế mạnh này bằng một chủ trương mà giới báo chí gọi một cách dân dã là “nhập khẩu chuyên gia”.

Hàng năm, hàng chục triệu bảng Anh đã được đổ vào các chương trình học bổng, nhằm thu hút chất xám từ khắp nơi trên thế giới đến học tập và làm việc tại Anh. Đây là mô hình thành công của Quỹ Humbholdt của Đức, mô hình đã đào tạo hơn 20.000 nhà khoa học, trong đó, 35 người đoạt giải Nobel.

Bên cạnh việc thu hút nhân tài, nước Đức còn có một chiến lược rất hiệu quả để đẩy mạnh các ngành khoa học tự nhiên. Đó là xây dựng mối liên hệ chặt chẽ giữa giới nghiên cứu với các ngành sản xuất. Nhờ vậy, những thành tựu trên lý thuyết sẽ được mở rộng và phát triển thành các ứng dụng thực tế, đóng góp ngay vào quá trình tạo ra lợi nhuận để rồi một phần lợi nhuận này sẽ được đầu tư trở lại cho nghiên cứu v.v. 

H.T (Tổng hợp)