Cô đơn cuộc sống tha hương

Cuộc sống của họ dù phải chống chọi với bệnh tật, thiếu vắng tình thân nhưng rồi cũng trôi đi như bao số phận thiếu may mắn khác. Chỉ đến khi sắp xa lìa sự sống, nỗi khắc khoải nhớ nhà, thèm được gửi “nắm xương” nơi mảnh đất mà mình đã sinh ra mới bùng lên dữ dội...

Người thân đâu cả rồi!

Ông Nguyễn Xuân Trường năm nay đã hơn 60 tuổi, cuộc đời ông là chuỗi ngày buồn. Cuối những năm thập niên 50, ông Trường bị bệnh phong. Gia đình, người thân ruồng rẫy, bạn bè xa lánh nên năm 1963, ông phải chuyển vào trại phong Quỳnh Lập, Quỳnh Lưu, Nghệ An chữa bệnh. Khi bệnh tình thuyên giảm, đã mấy lần ông tìm về Thuận Thành, Bắc Ninh quê hương, nhưng trước sự xa lánh của mọi người, phải sống lầm lũi một mình, năm 1969 ông đành phải xin vào ở hẳn trong trại phong Quả Cảm, Bắc Ninh.

Sau này, khi sự kỳ thị đối với người bị phong đã được giảm bớt, ông lại tìm về với gia đình thì buồn thay cả nhà ông đã chuyển đi chỗ khác sinh sống. Nghe láng giềng nói lại hình như vào Nam lập nghiệp. Từ đó, chưa một lần ông quay về quê hương.

Cuộc đời hơn 60 mùa xuân thì gần trọn nửa thế kỷ ông đón xuân trong trại, sống biệt lập với thế giới bên ngoài. Căn bệnh tai quái đã ăn cụt bàn chân trái của ông. Bệnh tình bắt buộc phải cưa chân nhưng bi kịch ở chỗ các y, bác sỹ còn phát hiện ông bị suy tủy.

Người đàn ông ấy nghẹn lời: “Gần phải trở về với đất, tôi không có mong muốn gì lớn hơn là được nằm xuống chính nơi chôn rau cắt rốn. Nhưng có lẽ điều đó không trở thành hiện thực được đâu cháu ạ. Sống chịu đàm tếu, khổ cả đời rồi, muốn được chết ở quê nhưng người thân còn chưa tìm được. Chết đó ai chôn...!”.

Ông gạt nước mắt, định để nói tiếp nhưng dường như có cái gì đó chặn lại nơi cổ họng. Ông nghẹn ngào, gạt nước mắt nhìn xa ra phía những đồi nhãn bạt ngàn mà thưa thớt bóng người của trại phong.

Bà Phạm Thị Hồng là người tình nguyện sống chung với ông trọn 10 năm nay. Số phận người phụ nữ quê Thái Bình này cũng đầy rẫy những nỗi buồn, cũng bị phong, cũng bị xa lánh, rồi bỏ đi lang thang. Duyên số đưa đẩy cho hai người gặp nhau, tình nguyện ở với nhau.

Gặp tôi, bà Hồng tâm sự: “Cùng cảnh ngộ, mất gì mà không giúp đỡ nhau lúc ốm đau. Đã thiếu đi sự quan tâm của gia đình, vậy thì sao không tự tạo nên một cuộc sống gia đình mới. Tuy nhiên, ông ấy vẫn cứ đau đáu một nỗi nhớ nhà, nhớ người thân”.

"Bác Hồng chăm sóc cho người bạn đời của mình".

Ngóng tin và tuyệt vọng

Dẫn tôi đi một vòng xung quanh trại, chị Nguyễn Thị Xuân, người được cư dân trại phong gọi là “bảo mẫu xóm cùi” cho biết: “Từ đầu năm đến nay đã có mấy cụ ra đi vì tuổi già sức yếu. Cụ nào cũng vậy, vào những giây phút cuối đời đều chung một ước nguyện được gặp lại người thân, được trở về yên nghỉ tại quê hương. Có cụ vào giây phút lâm chung, biết không thể được chết trên mảnh đất quê nhà nên trăng trối với chị rằng: Nếu sau này có người nhà đến tìm, thì nhờ chị gửi nắm tro tàn của họ về quê”.

Chị Xuân bùi ngùi: “Với những ước nguyện của người sắp chết, chúng tôi đã cố gắng liên hệ với người thân bệnh nhân. Nhưng tiếc là ước nguyện đó chưa mấy ai được thực hiện. Thi thoảng lắm mới có người thân đến, rồi đưa nắm tro của họ về!”.

Vào gian phòng của ông Nguyễn Văn Ba, hàng xóm của vợ chồng ông Trường, khi ông đang loay hoay gắn đôi chân giả vào để sang hàng xóm đánh cờ với mấy bạn già. Căn phòng nhỏ, giản dị nhưng được bố trí ngăn nắp, sạch sẽ. Tất cả những việc đó ông không nhờ ai cả, từ ngày có đôi chân giả, ông tự làm hết. Giữ chức “xóm trưởng” xóm già, nên ông nói chuyện có vẻ rắn rỏi hơn.

Cô Xuân tiết lộ, ông ấy thế thôi, chứ tết năm nay, lúc cả xóm tổ chức mừng thọ ông tròn 70, có người đọc bài thơ “Quê hương”, thế là ông khóc rưng rức, khóc như trẻ con: “Bố muốn về nhà lắm con ơi”. Giờ phút nhạy cảm ấy, gần như những người bạn già như ông trong hội trường không nói gì, ai cũng ngấn lệ.

Ông Ba chuyển vào trại năm 1979, từ lúc quê ông vẫn còn cái tên Nam Hà. Cho đến bây giờ, ông vẫn chưa một lần có cơ hội quay lại cố hương, tìm lại gia đình, bạn hữu. Rắn rỏi là thế, nhưng nhiều lần ông phải khóc rấm rức trước mặt chị Xuân, tâm sự rằng sẵn sàng tha thứ cho sự thờ ơ của gia đình, của người thân, sẵn sàng bỏ lại những muộn phiền để được gặp lại những người ruột thịt. Không một ngày nào ông không ngóng tin từ bên ngoài. Ông vẫn tin một ngày kia, sẽ có con cháu đến thăm mình, đón về, nhưng mà mấy chục năm trôi qua ông càng hy vọng thì những hy vọng đó càng trở thành vô vọng.

Đó cũng là nỗi khổ tâm riêng cho những người bị phong ở xóm cùi, nhất là những người đang ở tuổi xế chiều thì nỗi nhớ nhà càng dày vò mãnh liệt hơn. Ngôi chùa Phúc Sinh Tự văng vẳng tiếng cầu nguyện. Ngôi chùa trong xóm cùi này được xây để dành riêng cho bệnh nhân phong, để họ thấy thanh thản hơn. Nhưng tâm linh chỉ làm họ quên nỗi đau bệnh tật, chứ không thể quên được sự lạnh nhạt của người nhà. Dường như không cái gì có thể khỏa lấp được nỗi đau khó nói lên thành lời.

“Hỡi ai còn cha, còn mẹ, nếu cha mẹ có thế nào đi nữa thì cũng sống cho trọn vẹn chữ hiếu. Cứ thấy các bác thế này, tôi không khỏi không chạnh lòng, thương các bác nhưng mà có làm được gì đâu”- Chị Xuân nói với tôi mà ánh mắt không giấu được nỗi buồn, nỗi xót xa cho cảnh đời các cụ.

Quang Thành