Cơ hội nào cho Barack Obama ở Trung Đông?

Khi mà cảnh đổ máu vẫn đang tiếp tục diễn ra, thế giới lại hướng về người đứng đầu nước Mỹ, quốc gia được cho là có tiếng nói nhất trong khu vực Gaza. Lần này, mọi con mắt không còn hướng về Tổng thống Bush nữa, mà là Barack Obama – vị Tổng thống mới đắc cử với hi vọng tạo nên bước đột phá, đưa hai nhà nước Palestine và Israel ngồi lại với nhau.

Bản dự thảo Tiến trình hòa bình Trung Đông ("MEPP" – the Middle East Peace Process) do các nhà lãnh đạo Châu Âu soạn thảo đang đợi chờ phản ứng của ông Obama. Châu Âu mong rằng con người của sự thay đổi và hi vọng Barack Obama sẽ đặt MEPP vào vị trí nhiệm vụ đối ngoại số một sau ngày nhậm chức 20/1.

Nhưng nhìn vào tình hình hiện tại, ít ai dám tin vào một thỏa thuận hòa bình ngay lập tức. Vậy thì, cho dù Châu Âu có thể thuyết phục Obama theo đuổi MEPP, nhưng liệu người đàn ông được coi là quyền lực nhất thế giới sẽ có quyết định táo bạo và dành công sức cho một điều khó thành công?

Năm 2009 thực sự là năm khó khăn với Barack Obama khi ông phải đương đầu với quá nhiều thách thức của nước Mỹ hiện tại. Không khó để khẳng định rằng Obama sẽ coi việc bình ổn trong nước là ưu tiên hàng đầu.

Theo đánh giá của ngài Nigel Sheinwald, đại sứ Anh ở Washington, “MEPP không thể là ưu tiên hàng đầu dành cho Obama. Nhưng ông ấy sẽ theo đuổi nó một cách hợp lý nhất có thể.”

Theo lập luận của Nigel Sheinwald, bài học Trung Đông là quá rõ ràng với vị Tổng thống tiền nhiệm Bill Clinton. Sau 8 năm cầm quyền trước khi chuyển giao cho ông Bush, ông Clinton đã phải công nhận một thực tế buồn rằng nhiệm vụ ưu tiên đem lại hòa bình Trung Đông của ông đã thất bại.

Vài ngày trước khi Clinton chuyển giao quyền lực cho ông Bush hồi tháng 1 năm 2001, nhà lãnh đạo huyền thoại đã qua đời của Palestine là Yasser Arafat gọi điện đến Nhà Trắng cảm ơn ông Clinton về những gì ông đã làm cho Trung Đông và nói “Chúng tôi sẽ không bao giờ quên ông. Ông là một nhà lãnh đạo vĩ đại.”

Bill Clitnon đã đáp lại: “Tôi không phải là một người vĩ đại. Tôi là một thất bại - và chính ông đã giúp tôi trở thành một người vĩ đại.” Nói như vậy để thấy rằng các nhà lãnh đạo Mỹ, nhất là Barack Obama, hiểu rằng cho dù tiền bạc và quân sự của Mỹ có thể là số 1, nhưng vấn đề nằm ở chính những người Israel và Palestine.

Bài toán Trung Đông nằm ở 4 vấn đề: Biên giới, người định cư, người nhập cư, và thánh địa Jerusalem. Một quốc gia Palestine độc lập sẽ có biên giới ra sao? Tương lai của những người định cư Do Thái tại Bờ Tây? Việc chia đôi thánh địa Jerusalem thành 2 thủ đô quốc gia độc lập sẽ như thế nào khi mà trong tiềm thức của người Israel Jerusalem là không thể chia cắt?

Thế giới trông đợi ở Barack Obama, nhưng Obama hiểu rằng 16 năm với hai đời Tổng thống Clinton và Bush đã không thể thành công nếu chỉ dựa vào sức mạnh của nước Mỹ, chừng nào các nhà chính trị hai bên tự tìm ra được hướng đi riêng giải quyết xung đột về lãnh thổ và dân tộc. Obama không thể chọn ai làm lãnh đạo của Israel và Palestine, nên năm 2009 rất có thể sẽ không là “năm Trung Đông” trong kế hoạch của vị Tổng thống thứ 44.

Hải Minh (Theo Telegraph)