Cố sống chờ tin mộ chồng

Nỗi đau mất chồng, mất con

Nhà mẹ Phan Thị Truật ở làng Võ Liệt, huyện Thanh Chương, (Nghệ An) nằm sát rìa sông Lam. Mùa mưa lũ năm nay, nước dâng đầy, đỏ ngầu cuồn cuộn như muốn nuốt chửng ngôi nhà nhỏ của mẹ. Bao nhiêu năm qua, một mình mẹ cô đơn trong ngôi nhà ấy, hết nhận tin báo tử của chồng, lại chứng kiến sự ra đi mãi mãi của cô con gái nhỏ yêu thương.

Hơn bốn mươi năm trước, chồng mẹ -  anh Võ Xuân Toại, ở xã Cát Tài, huyện Phù Cát, tỉnh Nghĩa Bình cũ (nay thuộc tỉnh Bình Định) là bạn cùng đơn vị với anh trai mẹ Truật, đã thầm yêu cô thôn nữ xứ Nghệ đẹp người, đẹp nết. Một thời gian sau, họ làm đám cưới trong niềm vui hân hoan của cả gia đình, làng xóm. 7 ngày sau lễ cưới, chồng mẹ lên đường ra trận để lại một mầm sống đang nhen nhóm trong cơ thể người vợ trẻ. Tuy nhiên, chưa kịp nhìn mặt con thì chồng mẹ đã anh dũng hy sinh ngày 27/6/1966 ở mặt trận phía Nam.

Nén đau thương, mẹ không đi bước nữa mà ở vậy thờ chồng nuôi con. Hàng ngày, ngoài  công việc đồng áng, mẹ Truật còn đi bán nước chè xanh ở chợ Rộ để nuôi  cô con gái  duy nhất là Võ Thị Ngọ ăn học. Sau khi học hết  PTTH, Ngọ được  UBND xã Võ Liệt cử đi học lớp mầm non và trở thành cô giáo dạy trẻ của làng. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, sau một trận ốm “thập tử nhất sinh”, Ngọ bị biến chứng sang bệnh tim. Những ngày buồn tủi chống chọi với bệnh tật, Ngọ đã giãi bày bằng cách viết nhật kí. Sau ngày Ngọ mất, Mẹ Truật mới phát hiện ra, dường như, Ngọ đã biết trước mình sẽ ra đi vì bệnh tật nên những dòng cô viết trong tâm trạng vừa bình tĩnh đến lạ lùng, vừa day dứt vì không biết ai sẽ chăm lo cho mẹ già.

“ Ngày... tháng ... năm... Hôm nay ngày giỗ bố. Dù cơn đau lại hành hạ nhưng mình vẫn cố tỏ ra bình thường. Thắp hương cho bố mình lại thổn thức... Bố ơi! ước mong của  mẹ và của con là sẽ đi vào Nam để tìm được mộ, đưa hài cốt bố về. Như vậy là không được nữa rồi vì bệnh con  ngày càng một trầm trọng. Ở nhà, lo cho đủ bữa còn vất vả, mùa màng và thiên tai khiến cuộc sống mẹ con phải chịu nhiều khổ sở rồi. Vậy bằng cách nào để chạy chữa bệnh tật cho con đây hở bố? Ngày... tháng... năm... Mẹ thân yêu! Hãy tha lỗi cho đứa con gái bất  hiếu này  mẹ nhé! Sáng nay con đã dặn cái Tư, cái Sen rồi, thỉnh thoảng nó sang chơi thăm mẹ để cho mẹ đỡ buồn”...

Đọc những trang viết cuối cùng trong nhật ký của Ngọ, tôi đã không thể nào đọc nổi vì mắt đã nhòa nước. Mẹ Truật cập rập cầm cuốn nhật ký rồi nghẹn ngào: “Thảo nào, hễ lúc nào mẹ nhắc nó lấy chồng là nó cứ lảng tránh và  còn nói là chừng nào đi tìm được mộ bố hẵng hay. Rồi nó đi với bố nó thật, chẳng thấy về nữa”. Năm 2000, Ngọ ra đi vì căn bệnh tim và khớp. Cái chết của người thân duy nhất đã vắt kiệt sinh lực của mẹ Truật, quật mẹ ngã ốm gần 1 năm sau đó.

 

Mẹ Truật: “Chưa tìm được mộ chồng, mẹ vẫn chưa yên tâm nhắm mắt”.

Mẹ vẫn chờ

Mấy năm trở lại đây, tai mẹ Truật trở nên nghễnh ngãng, mắt nhìn không rõ,  lúc nào cũng như thấy một màn sương mờ giăng trước mắt. Thương hoàn cảnh đơn chiếc của mẹ, vợ chồng anh Nguyễn Đình Văn (một người cháu) đã về ở cùng để chăm sóc, phụng dưỡng. Hôm chúng tôi về thăm mẹ,  trời rét như cắt da cắt thịt. Thấy vợ chồng Văn đang loay hoay nhóm lửa thổi than cho mẹ ấm, chúng tôi cũng thấy ấm lòng vì cử chỉ nhỏ nhoi nhưng hiếu nghĩa ấy. Mẹ Truật cho biết: Nhà nước lo cho mẹ chu đáo rồi, cuộc sống của mẹ không còn phải lo lắng gì nữa. Trong lòng mẹ giờ chỉ đau đáu nỗi đau chưa tìm được mộ chồng. “Khi hy sinh, giấy báo tử chỉ báo về là anh dũng hy sinh tại mặt trận phía Nam, không nói rõ địa chỉ. Đến bây giờ, cái Ngọ theo bố nó rồi, một mình mẹ chắc không thể vào Nam tìm mộ được. Đành nhờ mọi người vậy. Đến khi nào mẹ thắp được nén nhang lên ngôi mộ của ông ấy, mới yên tâm nhắm mắt”- mẹ Truật tâm sự.

Vẫn biết rằng, có rất nhiều gia đình vẫn chưa tìm thấy mộ liệt sĩ là người thân. Nhưng chúng tôi vẫn mong thông qua bài báo này, ai biết mộ liệt sĩ Võ Xuân Toại, hy sinh ngày 27/6/1966 khi chiến đấu tại mặt trận phía Nam, xin báo tin về cho mẹ Nguyễn Thị Truật, thôn Lam Giang, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Mẹ vẫn chờ!

 

Hồ Hà