"Cổ tích" cổng làng Thụy Khuê

Chủ nhật, 07:02 01/08/2010 | Xã hội

Theo dõi Gia đình và Xã hội trên

News

Sự kiện: 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội

GiadinhNet - Thủ đô đổi mới hiện đại từng ngày, thế nhưng có một con phố vẫn mang dáng dấp một không gian quê vô cùng đặc biệt.

Được biết đến như một con phố nhiều cổng làng nhất Hà Nội, Thụy Khuê vẫn còn đó hồn vía xưa cũ nghìn năm.

Phố cổng làng

Vẫn còn đó theo thời gian cổng Giếng làng Yên Thái

Thụy Khuê thuộc địa phận của quận Tây Hồ, là một con phố dài chạy song song với bờ Nam của hồ Tây. Trải qua bao thăng trầm biến cố của lịch sử, con phố này vẫn còn đó nét cổ kính với những dày đặc những công trình mang đậm văn hóa Việt như đình chùa miếu mạo và đặc biệt là sự xuất hiện của gần chục cái cổng làng.

Cho đến bây giờ, Thụy Khuê vẫn là phố nhiều cổng làng nhất Hà Nội. Mật độ xuất hiện nhiều của các cổng làng nằm ở nửa sau đoạn phía chợ Bưởi, đường Lạc Long Quân. Những chiếc cổng làng chỉ cách nhau vài trăm mét, thậm chí vài chục mét.

Điều đặc biệt là không cổng nào giống cổng nào từ kích thước đến kiến trúc. Mỗi chiếc mang một dáng vẻ riêng. Có những chiếc cổng được tôn tạo trùng tu, nhưng cũng có những chiếc đã cũ kỹ, rêu phong, bạc màu theo thời gian.

Nhưng có thế nào đi chăng nữa nó vẫn mang dáng dấp của một không gian quê giữa phố mà người dân ở đây vẫn gọi những công trình kiến trúc này với tên gọi thân thuộc mà ngắn gọn: Cổng Giếng, cổng Hầu, cổng Chùa, cổng Đông, cổng Cái, cổng Xanh… Phía sau mỗi cổng làng vẫn còn đó cư dân của một ngôi làng bao nhiêu năm nay vẫn sinh sống.

Đi ngược phố Thụy Khuê từ phía Tây trở về Đông, những chiếc cổng làng đầu tiên xuất hiện bên phía tay trái. Mỗi cổng đều mang đậm dấu ấn thời gian với đôi câu đối bằng chữ Nho được khắc tạc hai bên. Bên cạnh đó còn điểm thêm những mái đình, đền rồi những gốc cây muỗm, cây bồ đề đã mang lại cho con phố này nét rêu phong cổ kính.

Cổng làng Hồ Khẩu bị người dân lấn chiếm làm chợ

Những công trình này là sản phẩm của những ngôi làng đã có tuổi đời hàng thế kỷ, có những ngôi làng đã hơn 10 thế kỷ. Trước hết là cổng làng Yên Thái, rồi đến An Tho, Đông Xã, Hồ Khẩu, Thụy Khuê… Trước đây, vùng đất này được biết đến với tên gọi Kẻ Bưởi.

Ngược thời gian, lần theo những dấu mốc lịch sử phát triển của Thủ đô, ai cũng biết kẻ Bưởi là vùng ven hồ Tây có truyền thống làm giấy dó mà hẳn ai cũng từng được biết đến qua câu ca dao được học từ lớp vỡ lòng: Gió đưa cành trúc la đà. Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương. Mịt mù khói tỏa ngàn sương. Nhịp chày Yên Thái mặt gương Tây Hồ. Nhịp chày Yên Thái chính là nhịp chày giã dó của làng làm giấy dó Yên Thái ngày xưa.

Trong cơn lốc đô thị hóa, phố Thụy Khuê cũng không nằm ngoài thời cuộc, nhà cao tầng, biệt thự đã thi nhau mọc lên. Cả vùng kẻ Bưởi ngày xưa ấy bây giờ đã được mặc áo mới màu mè và sặc sở. Nhưng dấu xưa vẫn còn đó khi ẩn hiện dưới những tán cây, đan xen những ngôi nhà cao tầng hiện đại vẫn còn đó những cổng làng.

Điều đó đã tạo cho phố Thụy Khuê một không gian làng xã ấm cúng, một nét đẹp rất riêng mà không con phố nào khác ở Hà Nội có được. Có thể nói hồn phố Thụy Khuê chính là cái hơi thở làng xã truyền thống phả vào lòng người ngay giữa lòng Thủ đô hiện đại đang thay đổi từng ngày.

Sau mỗi chiếc cổng làng vươn ra nằm ở mặt phố là những cổng ngõ. Bước chân vào ngôi làng Yên Thái, không biết bao nhiêu là cổng ngõ. Cổng ngõ tuy nhỏ hơn khá nhiều so với cổng làng nhưng nó vẫn có mặt để xác định ranh giới của những xóm, thôn khác nhau. Có lẽ nó vẫn cần thiết và hơn hết là vẫn hài hòa với cảnh quan chung nên người ta vẫn giữ lại.

Hồn cũ nghìn năm

Phía sau những cổng làng vô tri vô giác mang tính đặc trưng cho những ngôi làng ấy là những nếp sinh hoạt làng xã cũng không thua kém phần đặc biệt. Các cụ già, họ vẫn quen với nếp sinh hoạt, nếp sống hàng ngày theo văn hóa làng xã.

Cụ Nguyễn Văn Tài, người làng Thụy Khuê, kể một cách tự hào: “Đi đâu ai hỏi quê quán tôi trả lời, người làng Bưởi là biết ngay. Người làng gốc Bưởi có giọng nói đặc trưng riêng, nhè nhẹ, thanh thanh khác với giọng Hà Nội chuẩn”.

Cụ Tài năm nay đã ngoài 80 tuổi, sinh ra lớn lên cùng với nhịp chày Yên Thái. Rồi chiến tranh lưu lạc, cụ vào miền Trung sống một thời gian dài, bây giờ ở ngưỡng tuổi xế chiều, cụ tìm lại nơi mình sinh ra.

Cụ tâm sự: “Nói đến phố Thụy Khuê, người ta nghĩ ngay đến kẻ Bưởi. Bắt đầu phải kể đến làng Thụy Khuê. Làng vốn là phường Thụy Chương - một trong 36 phường của kinh thành Thăng Long thời Lê. Thụy Khuê xưa kia có nghề dệt và nấu rượu nổi tiếng, trong đó gia đình tôi đã từng có nhiều đời nấu rượu hương sen”.

Đền Voi Phục, nơi sở hữu vườn cây nghìn năm tuổi

Nhắc đến thiết chế làng xã ở Thụy Khuê, người ta không thể bỏ qua vườn muỗm trong khuôn viên đền Voi Phục, như là một vườn cây cổ tích. Năm 1999, đoàn khảo sát quốc tế thuộc dự án khảo sát cây xanh của Liên Hợp Quốc đã đến đền Voi Phục xác định tuổi những cây muỗm.

Sau khi làm công tác khảo sát, đo đạc tán lá, thân cây, thậm chí, họ dùng máy khoan với cái mũi khoan trông rất lạ chọc thủng thân cây, họ đưa ra kết luận sửng sốt: “Những cây muỗm trong đền có tuổi ít nhất là 700 năm, nhiều có thể đến gần 1.000 năm”. Thật thú vị khi kinh đô Thăng Long - Hà Nội đang gần đến ngày tròn nghìn năm tuổi lại có một vườn cây tồn tại cùng chừng ấy thời gian để chứng kiến bao thăng trầm đổi thay của Thủ đô.

Ông Nguyễn Văn Tùng - Trưởng ban quản lý đền Voi Phục - cho biết: “Ngôi đền Voi Phục ngày nay được lập vào cuối đời Trần để thờ hoàng tử Linh Lang, sinh tại làng Thụy Chương (thuộc phường Thụy Khuê hiện tại) bên hồ Dâm Đàm (tức Hồ Tây) đã anh dũng hy sinh trong cuộc chiến chống quân ngoại xâm (1076 - 1077).

Ông Tùng cho biết, những nhà khoa học nước ngoài từng nghiên cứu vườn muỗm trong đền Voi Phục - Thụy Khuê nói họ đã đi nhiều, đến nhiều nơi trên thế giới để nghiên cứu nhưng sau khi xác định độ tuổi của vườn muỗm này, hầu hết họ đều tỏ ra bất ngờ. Không ít người còn trầm trồ bảo đây là di sản vô giá của Thăng Long - Hà Nội 1.000 năm”.

Đi trên phố Thụy Khuê bất chợt ta lại gặp một đôi nghê đá ngồi chầu ra đường, vài cái miếu nhỏ và những chiếc cổng làng - nơi có con đường chính đi vào những thôn xóm ngày xưa. Phố có nhiều cổng làng nhất Thủ đô bao năm rồi vẫn còn giữ được nét độc đáo của văn hóa làng quê. Đi đâu xa, rồi trở về sau cánh cổng làng đã trở nên quá đỗi thân quen và tự hào với người kẻ Bưởi.

Theo như lời các bậc cao niên sống ở phố này, các cổng làng ở phố Thụy Khuê trước đây tất cả đều có cánh. Cánh cổng được mở ra vào những buổi sớm mai, đánh dấu sự bắt đầu của một ngày mới, và nó lại được cửa đóng then cài mỗi khi trời về khuya.

Do ở lại với thời gian quá lâu, những chiếc cổng làng bị xuống cấp, hiện rất nhiều cổng đã được trùng tu, tôn tạo. Cổng Hầu, cổng làng Hồ Khẩu được trùng tu từ hơn 10 năm trước nhưng vẫn giữ được kiến trúc cũ.

Đó vẫn là chiếc cổng lớn nhất trên con phố này. Nơi đây bây giờ trở thành nơi cho người dân họp chợ vào buổi sáng. Cảnh hàng quán xô bồ, chen lấn đường đi lối lại ít nhiều đã làm mất đi vẻ đẹp của chiếc cổng làng vốn tôn nghiêm.

An Quỳnh

kimngan

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Hà Nội rực rỡ pháo hoa, hàng ngàn người dân Thủ đô náo nức chào đón năm mới Bính Ngọ 2026

Đời sống - 25 phút trước

GĐXH - Trong thời khắc Giao thừa thiêng liêng chuyển giao sang năm mới Bính Ngọ, hàng ngàn người dân Hà Nội đã đổ dồn về các điểm bắn pháo hoa để cùng nhau chiêm ngưỡng những màn trình diễn ánh sáng rực rỡ và cầu mong một năm mới bình an, hạnh phúc.

Vận may đến muộn nhưng đáng giá: 4 con giáp có cú lội ngược dòng đẹp nhất năm 2026

Đời sống - 1 giờ trước

GĐXH - Theo dự báo tử vi, có 4 con giáp càng đối diện khó khăn càng thể hiện bản lĩnh, âm thầm tích lũy và bứt phá ngoạn mục vào năm 2026.

Gợi ý 16 địa điểm đi lễ chùa đầu năm ở Hà Nội “cầu bình an, cầu may, cầu duyên”

Đời sống - 1 giờ trước

GĐXH - Đầu năm mới, đi chùa cầu an là một trong những hoạt động không thể thiếu của người dân Việt Nam. Việc đi chùa đầu năm không chỉ thể hiện tín ngưỡng tâm linh của người Việt mà còn là dịp để con người tìm về với sự thanh tịnh, bình an trong tâm hồn.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Y tế Việt Nam và khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới

Thời sự - 8 giờ trước

Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội đề ra, ngành Y tế sẽ tập trung thực hiện những giải pháp mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả và chất lượng chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân...

Thông điệp chúc Tết Bính Ngọ 2026 của Chủ tịch nước Lương Cường

Thời sự - 8 giờ trước

Thưa đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài!

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thăm, động viên y bác sĩ trực Tết, chúc mừng công dân nhí chào đời đêm Giao thừa

Thời sự - 9 giờ trước

Đêm Giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026, Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã đến thăm, chúc Tết các y bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Trung ương và tặng quà, chúc mừng sản phụ sinh 'mẹ tròn con vuông', chúc sức khoẻ công dân nhí.

Tin không khí lạnh mới nhất và dự báo thời tiết cả nước đêm Giao thừa

Đời sống - 11 giờ trước

Cơ quan khí tượng phát đi bản tin mới nhất về đợt không khí lạnh gây rét 3 ngày đầu năm Bính Ngọ tại miền Bắc và nhận định thời tiết cả nước từ nay đến Giao thừa.

Hà Nội thông thoáng, yên bình ngày 29 Tết

Đời sống - 13 giờ trước

Ngày 29 Tết, nhiều tuyến phố trung tâm Hà Nội trở nên thông thoáng, không còn cảnh xe cộ dồn ứ, nhịp sống chậm lại trước thời khắc đón năm mới.

Thủ tướng Chính phủ thăm, chúc Tết, động viên y bác sĩ và bệnh nhân tại 2 bệnh viện tuyến đầu

Thời sự - 16 giờ trước

Sáng 16/2 (29 Tết), tại Hà Nội, nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đến thăm, chúc Tết cán bộ, y bác sĩ, bệnh nhân và kiểm tra công tác phục vụ người bệnh trong dịp Tết tại 2 bệnh viện tuyến đầu là Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.