Chị nhớ lại lúc con gái khoảng 15 – 16 tuổi, có lần chị kể cho con nghe chuyện chị đã phải bán đôi nhẫn cưới để mua sữa nuôi con, rồi chị cũng quên đi. Vậy mà con gái nhớ và quyết tâm để dành tiền để mua lại cho bố mẹ đôi nhẫn cưới. Đôi nhẫn không đắt tiền, nhưng tình cảm của con gái dành cho bố mẹ là vô giá. Chị cảm thấy rất hài lòng về sự trưởng thành của con, dù chị là người không có cơ hội để được nghe nhiều và học nhiều về cách làm cha mẹ. Chị nói: Khi bắt đầu làm mẹ, tôi không có điều kiện như bây giờ, tôi cũng không có kinh nghiệm nuôi dạy con bằng kiến thức khoa học, con tôi lớn lên bằng tình thương của bố mẹ. Thực tế, tôi biết có nhiều người không cần học nhưng vẫn có thể nuôi dạy con tốt. Vì thế, đôi lúc tôi tự hỏi, có cần phải học mới có thể làm cha mẹ tốt? Hay chỉ cần tình yêu thương con gái và hòa khí trong gia đình cũng đã là một phương pháp nuôi dạy con tốt?
Chị Huyền Mai kể một trường hợp ngược lại. Chị có đứa con trai 13 tuổi. Thằng bé ngoan, hiền, nghe lời người lớn và luôn học giỏi. Mọi thành viên trong gia đình đều yêu thương nó. Nhưng gần một năm nay, từ khi bố bị tai nạn, nó trở thành một đứa bé ngang bướng, không biết kính trọng, yêu thương ông bà, cha mẹ. Hiện tại, con chị không còn ham muốn học hành. Gia đình đã làm đủ cách, nhưng không thể kéo con trở lại như cũ. Cách đây một tuần, thằng bé đã bỏ học.
Trường hợp của chị Vân còn bi kịch hơn. Chia tay chồng từ khi thằng bé còn rất nhỏ. Chị dành tất cả tình yêu thương của mình để nuôi dạy con. Thằng bé lớn lên ngoan hiền, học giỏi. Tốt nghiệp phổ thông, thằng bé đậu vào ngành công nghệ thông tin trường ĐHKH Tự nhiên TPHCM. Gia đình luôn tự hào về nó, nhưng khi học đến năm thứ ba, nó không còn như xưa nữa. Không bướng, bảo ngủ là ngủ, học là học, nhưng khi không có mẹ bên cạnh là nó thức suốt đêm để chơi game!
Điều quan trọng là cách ứng xử phù hợp
Những câu chuyện kể của người trong cuộc tuy chưa thật điển hình và cũng không mang tầm bao quát hiện trạng làm cha mẹ thời nay, nhưng việc thành bại của quá trình làm cha mẹ, con đường nên hư của con cái dường như ẩn hiện tính may rủi nhiều hơn là kết quả tất yếu từ một phương pháp dạy con đúng đắn của bố mẹ? Thật ra không phải vậy. TS tâm lý Trần Thị Giồng, bằng kinh nghiệm 40 năm tiếp cận với vấn đề này, khẳng định: dạy dỗ con cái không hề là chuyện may rủi.
Theo Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội – Công an TP. HCM, tỷ lệ phạm tội hàng năm của đối tượng chưa thành niên (từ 14 đến dưới 18 tuổi) chiếm khoảng 35,6% tổng số vụ phạm pháp hình sự. Nguyên nhân phạm tội cũng được chỉ ra một cách cụ thể: 71% do không được quan tâm chăm sóc đầy đủ của gia đình. Trong đó, cách đối xử không phù hợp của bố mẹ chiếm đến 49%.
Cách đối xử không phù hợp ấy được chị Thu Hà minh họa: Khi con ho, cảm, sốt thì bố mẹ tất bật chạy chữa. Nhưng lúc con buồn, ít nói, con tránh tiếp xúc với mọi người xung quanh thì gần như bố mẹ xem đó là chuyện "nắng sớm chiều mưa" sẽ tự hết mà không cần quan tâm. Cậu sinh viên năm thứ 3 mắc chứng mất ngủ khiến gia đình chạy đôn chạy đáo để chữa trị. Khi đưa cậu vào bệnh viện tâm thần, mọi người tập trung đến những điều kiện vật chất, tiện nghi, phòng ốc... còn ánh mắt thất vọng, mất niềm tin của cậu thì chẳng ai quan tâm. Khi trẻ bị tổn thương về mặt cảm xúc sẽ rất khó điều trị. Theo bà Giồng, đây là điều cần phải học của phụ huynh. Đó cũng là "lỗ hổng" chính cần được các bậc cha mẹ quan tâm và rèn luyện kỷ năng để "vá” kín.
TS Giồng nhấn mạnh: Sai lầm lớn nhất trong cách ứng xử của đa phần các bậc làm cha, mẹ là giáo dục kiểu bắt buộc con cái theo ý mình mà bỏ quên cảm xúc của trẻ. Trẻ bây giờ chưa ngoan, hay cãi, ương ngạnh, bướng bỉnh... không phải là lỗi của chúng. Lỗi là ở cha mẹ. Nói theo GS Dương Thiệu Tống, đó là do tính chất "dị trị” của cách giáo dục từ gia đình và nhà trường. Đó là thứ giáo dục áp đặt từ bên ngoài, xa lạ, vượt quá khả năng nhận thức và cảm xúc của đứa trẻ, khiến chúng bị ức chế, từ đó nảy sinh các phản ứng mà ta gọi là những biểu hiện chưa ngoan hay cá biệt.
Theo Báo Phụ nữ TPHCM
