Con nhà nghèo

Những năm 80 của thế kỷ trước, nhà tôi thuộc diện nghèo đói nhất làng. Thời đó còn mô hình Hợp tác xã, mọi thu nhập của cả nhà trông chờ vào số công làm trong một vụ của mẹ. Nhưng do mẹ đau ốm thường xuyên, nên công điểm rất ít. Gia đình tôi mỗi mùa chỉ nhận được dăm bảy chục cân thóc. Vậy là chị em chúng tôi ngoài những buổi đến trường, đều phải giúp mẹ việc đồng áng.

Tôi được mẹ chiều chuộng vì là con trai một. Nhưng không vì thế mà tôi lông bông chạy nhảy như mấy đứa bạn trong xóm. Tôi đi mót lúa, nhặt khoai, tát cá đìa. Nhưng cái nghèo luôn đeo đẳng gia đình tôi. Sự thiếu thốn đến mức ám ảnh tôi suốt một thời gian dài. Cứ đến tháng giáp hạt là trong nhà không còn một hạt thóc nào. Mỗi khi túng thiếu, mẹ tôi lại bấm bụng sang nhà bác tôi vay thóc gạo để chị em tôi không đứt bữa.

Tôi nhớ như in cái lần theo mẹ cắp thúng sang nhà bác vay thóc như mọi khi. Khi mẹ tôi nhỏ nhẹ cất lời, bác làm ra vẻ dửng dưng, vừa đưa mắt nhìn tôi chòng chọc rồi bảo: “Học hành gì cho lắm rồi đói lòi con mắt”. Bác tôi còn nói: “Văn hay chữ tốt không bằng thằng dốt lắm tiền”. Tuy mới 15- 16 tuổi, nhưng tôi cũng phần nào hiểu được ý nghĩa trong câu nói của bác. Sống mũi tôi cay cay. Ngước nhìn mẹ thấy trên gương mặt gầy gò, khắc khổ thoáng chút buồn và sự cam chịu của kẻ đi nhờ vả người khác.

Về nhà, mẹ gọi chúng tôi, bảo: Các con thấy sự nghèo khổ nhục như thế đấy. Đến bác ruột mà còn như vậy, huống gì thiên hạ. Mẹ mong các con hãy cố gắng học cho giỏi để sau này không khổ như mẹ nữa.

Thực ra, dù mẹ không nói thế, thì chúng tôi cũng đã làm được điều đó rồi. Nhưng là lời nhắn gửi cất lên từ tấm lòng của một người mẹ chịu nhiều thiệt thòi, càng nung nấu thêm ý chí của chúng tôi. Rồi chị em tôi lần lượt vào đại học. Tôi theo nghề sư phạm như mong mỏi của mẹ.

Bây giờ chúng tôi ai cũng trưởng thành và có nghề nghiệp ổn định. Mỗi khi có dịp gặp mặt đông đủ lại hay nhắc lại những kỉ niệm về thời gian khổ đó. Và trong mỗi câu chuyện, bao giờ cũng có bóng dáng mẹ tôi - người đàn bà nông dân thuần hậu - như một lời tri ân. Dù tôi biết như vậy làm mẹ không vừa lòng, bởi theo mẹ, chúng tôi tiến bộ là món quà vô giá mà mẹ luôn mong đợi.

Đinh Xuân Tiễn
(Khu phố 3 - thị trấn Ba Đồn, Quảng Trạch, Quảng Bình)