Con quỷ ẩn mình "giết" trẻ em phía sau đế chế Walt Disney

Bộ phim nổi tiếng "Vua sư tử" có nhiều trường đoạn bạo lực bị lên án.

Bạo lực, sex… có hết trong các tác phẩm nổi tiếng

Ngày nay, Walt Disney đã thực sự trở thành một đế chế trong lĩnh vực giải trí, đặc biệt là dành cho thiếu nhi. Sự thống trị của người khổng lồ nước Mỹ này trong lĩnh vực phim hoạt hình đã được thiết lập từ rất lâu mà không đối thủ nào có thể xô đổ được. Danh sách những tác phẩm kinh điển của tập đoàn này ngày càng kéo dài thêm, từ cổ điển đến hiện đại, chinh phục nhiều thế hệ khán giả nhỏ tuổi. Ngay cả với những người đã lớn tuổi, họ cũng khó mà quên được những "Alice đến xứ sở thần tiên" hay "Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn" mỗi khi nhớ về tuổi thơ.

Sự huy hoàng của Walt Disney kéo dài liên tục suốt nhiều thập kỷ qua dường như đã thách thức cả quy luật thịnh suy, nhờ vào sức sáng tạo không giới hạn của các nhà làm phim hãng này. Vậy nhưng, phía sau những ánh hào quang ấy là một mảng tối còn ít được nhắc đến. Đã có nhiều tiếng nói lên án mặt trái của phim hoạt hình Walt Disney, những tác động tiêu cực của chúng đối với sự phát triển tâm hồn của trẻ nhỏ. Dù rất nỗ lực tìm cách dập tắt những luồng dư luận bất lợi này, nhưng hệ lụy mà Walt Disney đem lại cho thiếu nhi vẫn đang ngày càng được hé mở.

Bạo lực là điều dễ bắt gặp trên các bộ phim hoạt hình của Walt Disney, khiến chúng phải hứng chịu nhiều búa rìu dư luận nhất. Dù với mục đích khắc họa sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, nhưng những chi tiết rùng rợn như phim hành động của người lớn đã khiến nhiều bậc phụ huynh cảm thấy lo ngại khi cho con em mình xem những cảnh này. Trong bộ phim "Bambi" lừng danh, cảnh mẹ của chú nai Bambi bị các thợ săn giết chết là một trường đoạn đầy máu me, với những hành động đầy tàn nhẫn của con người đối với một con vật.

Tương tự, ở bộ phim "Vua sư tử" (Lion King), những nhà làm phim đã quá đà khi cho nhân vật Scar ném Musafa - em trai mình - xuống vực sâu rồi đổ tội cho người cháu Simba. Đoạn kết của bộ phim là cảnh Simba trả thù người chú bằng cách ném ông xuống một hố sâu đang rực lửa. Những chi tiết bạo lực còn xuất hiện nhiều trong hàng loạt các tác phẩm tiếp theo khác của Walt Disney. Nhiều nhà phê bình điện ảnh đã nhận xét rằng, những cảnh như thế hoàn toàn không phù hợp với trẻ em. Ở độ tuổi non nớt của mình, các em dễ bị ảo tưởng về việc sử dụng bạo lực trong cuộc sống, và coi cách hành xử như trong phim là chuẩn mực.

Xuất phát từ Mỹ và được phát hành chủ yếu tại các nước phương Tây, nhưng ngay cả những xã hội có độ "thoáng" cao về tình dục này cũng không thể chấp nhận được cảnh chàng Alibaba tình tự "như thật" bên nàng công chúa trong bộ phim hoạt hình cùng tên. Các tác phẩm của Walt Disney không thiếu những vai hoàng tử và công chúa, và mỗi khi khi hai nhân vật này bên nhau, những khán giả nhỏ tuổi lại một phen "bỏng mắt" bởi những cảnh nóng chẳng kém gì phim đóng dấu 18 (phim cấm trẻ dưới 18 tuổi) của người lớn.

Chiêu bẩn của "đại gia chuyên dụ trẻ con"

Năm 1995, một phụ nữ Mỹ đã kiện hãng này vì những hình ảnh phản cảm kia. Bằng ảnh hưởng của mình, vụ việc nhanh chóng được Walt Disney khép lại, để rồi những "cảnh nóng" vẫn được họ tung vào các tác phẩm sau đó. Giải thích cho điều này, một người phát ngôn của hãng đã từng nói: Họ đang làm công việc… giáo dục giới tính cho trẻ em, thông qua phim hoạt hình. Kết quả là, chỉ sau vài tuần kể từ khi vị này sảy miệng, doanh số của Walt Disney tại thị trường Bắc Mỹ đã sụt giảm nghiêm trọng do làn sóng tẩy chay trả đũa của các bậc phụ huynh. Để chữa cháy, Walt Disney ra thông báo cho biết đã sa thải vị phát ngôn viên kia, tuyên bố đó chỉ là quan điểm cá nhân và hứa hẹn sẽ xem xét lại kịch bản kỹ hơn.

Đỉnh điểm của sự phản đối là năm 2011, tác giả Leonard Kinsey cho xuất bản cuốn "The Dark Side of Disney" (tạm dịch: Mặt tối của Disney), đã khiến nhiều người phải giật mình. Thu thập tư liệu về tập đoàn này trong suốt 33 năm trời, Leonard Kinsey đã phơi bày tất cả sự thật trần trụi của đại gia giải trí này. Theo đó, tất cả những gì mà khán giả phàn nàn về nội dung các bộ phim đều đã được hãng này dự đoán từ trước, nhưng họ vẫn giữ nguyên các cảnh "chướng tai gai mắt" vì điều đó sẽ giúp thu hút các khán giả nhỏ tuổi hơn. Ở độ tuổi tò mò, những thứ "hư hư thực thực" này vừa gần gũi, vừa mới mẻ với các em, khiến cho việc thưởng thức nó trở thành một sự khám phá đầy thú vị.

Trong "The Dark Side of Disney", tác giả Leonard Kinsey đã thống kê được rằng, phần lớn những mặt trái của xã hội đều dễ dàng tìm thấy trong những bộ phim của Walt Disney. Điều đáng nói là, bằng ngôn ngữ hoạt hình, những yếu tố tiêu cực này lại bị diễn giải như là những chuyện bình thường, không đáng bị lên án. Thi thoảng mới có những lời thoại mang tính răn dạy, nhắc nhở nhưng đều chỉ hời hợt. Trẻ em sẽ không thể hiểu hết được hậu quả của những hành động ấy, và có xu hướng bắt chước một cách vô thức bởi chúng nghĩ đó là những hành động hoàn toàn bình thường và vô hại.

Hình ảnh, lời thoại có nội dung phân biệt giới tính, kỳ thị người Do Thái, kích động bạo lực, cổ súy cho sex, đồng tính… là những yếu tố bị lên án nhiều nhất của phim hoạt hình Walt Disney. Danh sách này không ngừng kéo dài thêm như cho nhân vật hút thuốc lá, quảng cáo đồ ăn nhanh, hạ thấp tác hại của béo phì ở trẻ em, ngôn từ thiếu trong sáng, mang nhiều nội dung của người lớn… Chưa bao giờ, Walt Disney lại đối mặt với nhiều cáo buộc không hay đến thế. Nhiều hiệp hội cha mẹ học sinh Mỹ và châu Âu đã liên kết với nhau, hô hào một làn sóng tẩy chay, phản đối các tác phẩm của Walt Disney. Họ cũng đòi chính phủ các nước phải có chế độ kiểm duyệt những nội dung dành cho trẻ em, kể cả là phim hoạt hình.

Bìa minh họa cuốn sách "Mặt tối của Disney".

Năm 2007, một thiếu niên Tây Ban Nha đã ngất xỉu trong khi chơi đu thuyền tại Disneyland Paris. Khi cỗ máy khổng lồ này dừng lại, cô bé vẫn còn thoi thóp thở, nhưng sự chậm trễ trong công tác cứu hộ đã khiến nạn nhân thiệt mạng. Sau sự cố này, hãng Walt Disney mới trang bị các xe cứu thương và phòng kiểm tra y tế cho các khu vui chơi có các trò chơi mạo hiểm. Đây không phải là lần đầu tiên những tai nạn đáng tiếc xảy ra. Trong hai năm 1973 và 1983, là các vụ chết đuối của trẻ em trong các hồ nước, suối nhân tạo. Năm 1984, một bé gái cũng thiệt mạng khi chơi đu quay tốc độ cao ở Disneyland khi dây an toàn của em bị tuột ra. Các điều tra sau đó đều khẳng định tập đoàn này đã không quan tâm đến sự an toàn của khách hàng. Cắt giảm chi phí dành cho đồ bảo hộ của khách chơi đã khiến những tai nạn xảy ra.

Ngoài những ảnh hưởng trực tiếp có thể đo đếm được, hàng loạt cáo buộc cũng đã chỉ ra những ảnh hưởng vô hình từ đế chế của Walt Disney. Các bà mẹ nhiều nơi trên thế giới đều phàn nàn các tác phẩm của Watl Disney khiến con cái họ rơi vào "hội chứng công chúa" hoặc "hội chứng hoàng tử". Những đứa trẻ này thường thể hiện cá tính của mình một cách thái quá. Ở Việt Nam, những đứa trẻ khi được bố mẹ cho về quê để "bồi bổ tâm hồn" nhưng vẫn kè kè bên mình những cuốn truyện tranh, tạp chí hay dán mắt vào những bộ phim trên truyền hình mà không thích "cây đa bến nước" là điều không lạ.

Trần Thanh (lược dịch và tổng hợp)