Con vật vờ kỳ lạ ở sông Hồng, sống vài giờ nhưng lưu danh đặc sản, giá tới cả triệu đồng
GiadinhNet – Một số làng chài ven sông Hồng vừa có lại lộc trời ban là loài côn trùng có tên vật vờ, làm sống lại một loạt món đặc sản từng khiến bao người tiếc nuối, giá cả triệu đồng trở về.
Đặc sản vật vờ muốn ăn không có mà mua
Nhóm các nhà báo tình thương – tên gọi vui của chuyến đi của chúng tôi – xuống bến phà Liên Hà (Đan Phượng, Hà Nội) bỗng thấy một số người dân bì bõm dưới bờ sông, hoặc đứng trên bờ dùng cây vợt dài quơ đi quơ lại, hoặc vớt những con gì đó lên. Hỏi ra mới biết họ hớt con vật vờ (có nơi gọi là con vờ).

Con vật vờ - đặc sản của dân chài ven sông Hồng. Ảnh: Uyển Hương
Nghe cái tên lạ, "các nhà" xúm vào hỏi thăm, mới biết Liên Hà hơn 20 năm trước được trời ban cho con vật vờ, chế biến thành nhiều món ăn đặc sản trứ danh, ăn một lần nhớ mãi. Chị Quý – tài xế lái phà cho biết, con vật vờ sống ở đáy sông, khi trở trời các ấu trùng nở ra to gần bằng con châu chấu, thân trắng đục, cánh trắng mỏng tang, bay vật vờ trên mặt nước mà thành tên.
Một bác dân chài lớn tuổi kể lại, hơn 20 năm trước đi hớt vật vờ là tuổi thơ vui tươi của nhiều người - nhất là trẻ em sống ven sông theo người lớn đi hớt vật vờ về vừa làm món ăn, vừa có tiền. Xưa vật vờ nhiều lắm, chỉ cần đứng trên bờ dùng vợt dài quơ qua liệng lại một buổi sớm cũng được cả yến.
Vậy mà đột nhiên vật vờ biến mất cùng với những món đặc sản ăn một lần nhớ mãi đó, để lại tiếc nuối cho bao người.
Khoảng 3 năm nay lộc trời vật vờ bỗng nhiên trở về ở khúc sông Hồng xã Ninh Sở (huyện Thường Tín, Hà Nội), và xã Liên Hà (Đan Phượng, Hà Nội). Số lượng vật vờ không nhiều như xưa, nhưng đủ làm làng chài sớm nào có vật vờ ngoi lên là tíu tít kéo nhau đi hớt, vừa vui, vừa có tiền, vừa làm sống lại những món ăn đặc sản.

Một sớm đi hớt vật vờ của một phụ nữ làng chài. Ảnh: Uyển Hương
Theo nhiều người dân Liên Hà, con vật vờ sống ở đáy sông, khoảng tháng 2 đến tháng 4 âm lịch chúng ngoi lên mặt nước vài giờ để lột xác vào sáng sớm. Cả tháng vật vờ lên lột xác vài ngày, đẻ trứng rồi chết. Trứng nở thành ấu trùng lại trở về đáy sông chờ ngày được ngoi lên mặt nước lột xác.
Để hớt được con vật vờ, dân chài phải canh thời tiết, con nước sao cho đúng vào ngày vật vờ lên lột xác thì hớt. Nhiều người bảo những ngày trở trời là vật vờ dễ xuất hiện, dân chài phải "canh" để nhanh tay hớt vật vờ về ăn và bán.

Vật vờ ngoi lên đẻ trứng, lột xác đầy mặt sông, bám đầy thành thuyền, phà. Ảnh Uyển Hương
Muốn ăn "phải lăn" từ 3 giờ sáng
Con vật vờ cho người dân Liên Hà hưởng lộc trời, nhưng muốn ăn dân chài "phải lăn" ra sông từ 3 giờ sáng. Hớt vật vờ rất dễ, tầm 4-6 giờ sáng vật vờ ngoi lên bay đi tìm chỗ đậu để lột xác, lúc đó nó rất yếu nên chỉ bay là là mặt nước, hay mặt đất.
Không phải chỗ nào cũng có vật vờ, mà chỉ có ở ngã ba sông nơi nhiều đất thịt để chúng làm tổ mới có. Chúng ngoi khỏi mặt nước là bay thành đàn, thành mảng. Người không có thuyền đi ven sông chăm chú vợt cũng hớt được cả cân côn trùng màu trắng đục gom vào vợt. Nhà thuyền chài thì dùng vợt gắn lưới bơi ra xa bờ vớt xác vật vờ nổi đầy mặt sông. Vì trời chưa sáng nên có nhà thuyền chài còn đốt bó đuốc to cho vật vờ thấy sáng thì tụ lại, rồi cầm vợt chao qua liệng lại tới nặng tay thì đổ ra cả rổ vật vờ.
Những ngày vật vờ nổi lên mặt nước từ sớm tinh mơ tiếng nói cười đã râm ran khắp khúc sông. Khoảng 6 giờ thì mọi người thu vợt, vớt lưới người thì đem vật vờ bán lại cho tiểu thương, người đóng thùng xốp thuê ship chuyển về thành phố cho người đặt hàng giá cao, người mang về chuẩn bị nấu bữa đặc sản dân dã.
Vật vờ chỉ sống vài giờ, nhưng lưu danh nhiều món đặc sản trứ danh ven sông Hồng. Vật vờ ra tới chợ bán tới 4-5 trăm ngàn đ/kg, vào nhà hàng thành món ăn giá tới 1 triệu đ/kg. Ăn rồi hôm sau muốn ăn thêm thì dù có đặt trước cũng không có mà mua. Còn ở bến phà Liên Hà giá vật vờ khi đắt (lúc ít vật vờ) là 150 ngàn đ/kg, khi rẻ (lúc nhiều vật vờ) là 100 ngàn đ/kg, có nhà mua cả tải về cất vào tủ đông ăn dần.
Những người thích ăn vật vờ mà đến muộn, hoặc không vợt được thì đi dọc bờ sông đón thuyền mua, nhưng việc này cũng không dễ bởi sản vật này lên bờ mẻ nào là có người đợi sẵn và mua hết.
Con vật vờ (còn gọi là con vờ) thuộc bộ Cánh phù du, một bộ thuộc một nhóm Palaeoptera, cùng với bộ Chuồn chuồn, tên khoa học là Ephemeroptera.
Vật vờ là loại trùng thoát xác hai lần. Sau lần thứ hai chúng có một cặp cánh và chỉ sống được vài giờ.
Tuổi thọ dài nhất của vật vờ cũng không quá 1 tuần. Ấu trùng của nó sống trong nước, sau thành trùng thì thân mềm nhũn, phát ra ánh sáng, hai cái râu ở trên đầu giống con dao găm, cuối phần bụng mọc ra 3 cái lông đuôi.
Buổi tối những con vật vờ tụ tập, bay lượn trên mặt nước để tiến hành giao phối. Sau đó vật vờ cái đẻ trứng xuống nước, rồi đa số chết đi.
Theo sách "10 vạn câu hỏi vì sao"
7 việc nên làm trong bếp sau ngày 23 tháng Chạp đón tài lộc về nhà
Ăn - 22 giờ trướcGĐXH - Sau ngày 23 tháng Chạp – thời điểm tiễn ông Công ông Táo về trời – nhiều gia đình bắt đầu bước vào giai đoạn chuẩn bị Tết Nguyên đán. Trong quan niệm của người Việt, gian bếp không chỉ là nơi nấu nướng mà còn được xem là “trái tim” của ngôi nhà, nơi giữ lửa hạnh phúc và gắn kết các thành viên.
Bà xã NSND Công Lý dọn mâm cúng ông Táo cực đẹp mắt, cầu mong bình an cho gia đình
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - "Mong một mùa xuân nữa đến với gia đình mang theo hai chữ "bình an"". Vợ NSND Công Lý chia sẻ.
Tết người khéo nội trợ thường chuẩn bị thêm món phụ này, được xem là chi tiết quyết định sự tròn vẹn mâm cỗ
Ăn - 1 ngày trướcCách bày biện đơn giản nhưng giúp mâm cỗ trở nên cân đối và bắt mắt hơn.
Mẹ 3 con Nhã Phương nổi cơ bụng sau sinh chỉ 14 ngày khiến ai cũng nhớ ngay tới thực đơn giảm cân kinh điển mà cô từng theo đuổi
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Từ nay đến Tết, chị em làm theo chắc chắn dáng đẹp thêm vài phần.
Mâm cơm ngày Tết đừng bỏ qua món ăn này để cầu may mắn, thịnh vượng trong năm mới
Ăn - 1 ngày trướcMột món ăn mang ý nghĩa tốt lành, dễ làm và đẹp mắt. Bạn hãy làm món ăn này cho mâm cúng Tất niên, chuẩn bị đón giao thừa nào!
Mâm cúng ông Công ông Táo của 'nàng dâu hào môn' Đỗ Hà có món ăn cực đặc biệt, vừa đẹp mắt, vừa dễ làm
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Mâm cúng ông Công ông Táo của Đỗ Hà không "phủ phê" cao lương mỹ vị, mà chinh phục người nhìn bởi sự gọn gàng, tinh tươm và đủ đầy.
Những món ăn "đại kỵ" trong ngày Tết đen đủi cả năm
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Trong dịp Tết Nguyên đán, ngoài việc kiêng kỵ trong hành động, trang phục… thực phẩm cũng cần được chú ý.
Phở Tư Lùn Ấu Triệu bị xử phạt
Ăn - 2 ngày trướcQuán phở Tư Lùn trên phố Ấu Triệu bị UBND phường Hoàn Kiếm xử phạt 4 triệu đồng do "bày bán, chứa đựng thực phẩm trên thiết bị, dụng cụ không đảm bảo vệ sinh".
Mâm cúng ông Công ông Táo năm Ất Tỵ 2025: Nhiều gia đình chuẩn bị rất đủ món nhưng vẫn thiếu những lễ vật quan trọng này
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Ngày 23 tháng Chạp từ lâu đã được xem là dấu mốc mở đầu cho chuỗi ngày chuẩn bị Tết của người Việt. Khi nghi lễ tiễn ông Công ông Táo được hoàn tất, không khí Tết dường như cũng bắt đầu rõ rệt hơn trong từng căn bếp, từng mái nhà.
Cách nấu xôi gấc dẻo và ngon cúng đêm giao thừa mang may mắn, thịnh vượng
Ăn - 3 ngày trướcGĐXH - Giao thừa, thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, có ý nghĩa đặc biệt. Đây là dịp mỗi nhà dâng lên mâm cỗ cúng tổ tiên, trong đó xôi gấc với sắc đỏ rực rỡ trở thành món ăn tượng trưng cho sự may mắn và tình cảm gắn kết.
Cách bảo quản bánh chưng - bánh tét thơm ngon suốt Tết, không lo hư hỏng
ĂnGĐXH - Bánh chưng, bánh tét là những món ngon không thể thiếu vào ngày Tết Việt Nam. Nhưng nếu không biết cách bảo quản đúng bánh sẽ dễ bị thiu và lên mốc.
