Đề xuất nam 65, nữ 60 tuổi nghỉ hưu: Lộ trình được tính ra sao để không "gây sốc"?

Sáng nay (23/4), Uỷ ban về các vấn đề xã hội họp phiên toàn thể thẩm tra báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội năm 2017.

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết hội nghị trung ương 7 sẽ quyết định các nội dung cải cách lĩnh vực bảo hiểm xã hội - Ảnh: Quochoi.vn

Liên quan đến tuổi nghỉ hưu, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết về tuổi nghỉ hưu, đề án trình Trung ương đặt ra lộ trình để nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động. Đề án này đã tiếp thu kinh nghiệm quốc tế để lộ trình thực hiện không gây sốc đối với người lao động.

Cụ thể, đề án trình hai phương án nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động. Phương án một: nâng tuổi nghỉ hưu của lao động nữ lên 60 và nam lên 62, nhưng lộ trình mỗi năm chỉ nâng thêm 3 tháng; Phương án hai: nữ nghỉ hưu ở tuổi 60 nhưng độ tuổi nghỉ hưu của nam được nâng lên 65, lộ trình mỗi năm chỉ điều chỉnh nâng thêm 4 tháng.

"Với phương án một thì tuổi hưu sẽ được tăng mỗi năm 3 tháng cho đến khi đạt 62 với nam và 60 với nữ; phương án 2 mỗi năm 4 tháng để không gây sốc cho xã hội", ông Dung nói và cho biết vấn đề này sẽ do Trung ương quyết định, sau đó Chính phủ mới trình Quốc hội xem xét sửa luật.

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB& XH Doãn Mậu Diệp

Trước đó, trên Vietnamnet ngày 17/1/2018, liên quan đến đề xuất điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp đã cho biết, hơn 50 năm qua chính sách quy định tuổi nghỉ hưu đối với nam (60 tuổi), nữ (55 tuổi) không hề thay đổi. 

Trong khi với các nước cũng đã thực hiện nâng dần tuổi nghỉ hưu, nhiều nước đang thực hiện nghỉ hưu ở độ tuổi 65 - 67 tuổi.

"Hơn nữa, chúng ta cũng mong muốn thu hẹp khoảng cách nghỉ hưu của nam và nữ, nên việc nâng tuổi hưu của lao động nữ cận kề với nam giới cũng là hướng đến việc không phân biệt đối xử về giới" - ông Diệp nói.

Ông Diệp cũng nói thêm, đã có rất nhiều tính toán, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế rằng việc tăng tuổi nghỉ hưu để đảm bảo cân đối quỹ BHXH trong dài hạn cần phải nâng tuổi nghỉ hưu.

Việc điều chỉnh lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu có rất nhiều phương án được tính toán. Tuy nhiên, có 2 phương án được đưa vào dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi, là từ ngày 1/1/2021 cứ mỗi năm tăng thêm 6 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi sẽ dừng. Nhưng về lâu dài có thể nâng tuổi nghỉ hưu lên 65 tuổi.

Ông Diệp cũng nói thêm, đã có rất nhiều tính toán, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế rằng việc tăng tuổi nghỉ hưu để đảm bảo cân đối quỹ BHXH trong dài hạn cần phải nâng tuổi nghỉ hưu.

Việc điều chỉnh lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu có rất nhiều phương án được tính toán. Tuy nhiên, có 2 phương án được đưa vào dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi, là từ ngày 1/1/2021 cứ mỗi năm tăng thêm 6 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi sẽ dừng. Nhưng về lâu dài có thể nâng tuổi nghỉ hưu lên 65 tuổi.

Lộ trình nâng được tính toán để không "gây sốc" cho người lao động. Hình minh họa

Sáng 23/4, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ,TB-XH) Đào Ngọc Dung cũng cho biết tính đến cuối năm 2017, cả nước có 13,6 triệu người tham gia BHXH bắt buộc. Trong đó, có khoảng 230.000 doanh nghiệp (DN) đóng BHXH cho người lao động. Tuy nhiên, phía cơ quan thuế lại đưa ra con số cả nước có tới 600.000 DN đang hoạt động.

"Từ 2 con số trên cho thấy vẫn còn trên 300.000 DN chưa tham gia BHXH bắt buột, Bộ LĐ,TB-XH tính toán có khoảng 3 triệu người chưa tham gia BHXH bắt buộc" - ông Đào Ngọc Dung công bố.

Bộ trưởng LĐ,TB-XH cho rằng số người tham gia BHXH hiện nay tương đương với số lượng người nhận BHXH một lần, tức là số vào tương đương với số ra.

"Không có nước nào mà chính sách bảo hiểm xã hội lại thoáng như vậy, đóng ít nhưng hưởng nhiều, đóng thời gian ngắn nhưng lại hưởng dài, ngoài hưởng phần mình đóng lại còn hưởng phần nhà nước hỗ trợ trong đó nữa. 

Người lao động đóng bảo hiểm xã hội rồi xin rút một lần, một thời gian sau có việc mới lại đóng và sau đó lại xin rút một lần" - ông phân tích.

Bất cập lớn nhất hiện nay, theo ông Dung là khó vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bởi điều kiện của người lao động trong khu vực phi chính thức vẫn khó khăn. Mặt khác, tỉ lệ hỗ trợ của nhà nước còn ít. Do đó, nếu không giải được bài toán này thì rất khó đạt mục tiêu trên 50% người lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Do đó, trình bày sơ bộ đề án cải cách bảo hiểm xã hội chuẩn bị trình Hội nghị Trung ương 7, Bộ trưởng Lao động Thương binh Xã hội Đào Ngọc Dung cho biết, tinh thần chung là Chính phủ đưa ra hai phương án. Trong đó, việc cải cách hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân và thiết kế bảo hiểm đa tầng.

Cụ thể, tầng một là an sinh xã hội, các trường hợp đang hưởng chính sách bảo trợ sẽ chuyển sang bảo hiểm do nhà nước đóng, độ tuổi từ 80 như lâu nay sẽ giảm dần.

Tầng thứ 2 là bảo hiểm bắt buộc như hiện nay và tầng 3 bổ sung bảo hiểm tự nguyện theo nguyên tắc thị trường; tạo điều kiện cho người lao động, chủ sử dụng lao động đóng bảo hiểm và hưởng lương hưu cao hơn, hỗ trợ quỹ lớn hơn.

Chính phủ cũng xem xét điều chỉnh thời gian đóng bảo hiểm. Hiện thời gian tham gia bảo hiểm xã hội tối thiểu để được hưởng lương hưu là 20 năm. Trong thực tế có những người tham gia bảo hiểm 10, 15 năm thì không thể theo được nữa. Vì vậy, Chính phủ dự kiến thời gian này có thể giảm xuống 15 năm, tiến tới là 10 năm, "đương nhiên đóng ít hưởng ít".

“BHXH là một trong hai trụ cột an sinh nhất của đất nước, cần chú ý để tuyên truyền và mạnh dạn điều chỉnh thời gian đóng, nếu cứ 20 năm thì không chịu nổi. Đóng ít hưởng ít, đóng ngắn hưởng ngắn. Bảo hiểm tự nguyện chỉ được hưởng phần anh đóng, còn phần nhà nước thì không có”, Bộ trưởng Bộ LĐ-TBXH nhấn mạnh.

Được biết, Hội nghị Trung ương 7 sẽ họp vào đầu tháng 5 tới.

K.N (th)