Di cư - Đời sống trẻ em nhiều thiệt thòi

Mỗi tháng, 5 con người ấy dùng hết 20.000 đồng tiền điện, chỉ dám dùng đèn thắp sáng với quạt thông gió. Nước giếng khoan ở đây rất chua nhưng vì giá dầu đắt quá nên anh không dám đun nước sôi, đành uống luôn nước đó...

Môi trường sống tạm bợ

Hoàn cảnh của gia đình trên là một trong những gia đình có trẻ em hàng ngày đang phải nếm chịu cảnh sống cùng cha mẹ do di cư ra thành phố. Chất lượng của những nhà trọ có trẻ em di cư sống thường không đảm bảo, thậm chí có nguy cơ đe doạ sức khoẻ và tính mạng trẻ. Những căn nhà cho thuê tạm bợ, loại nhà cấp 4, bán kiên cố với chất lượng thấp, công trình vệ sinh không đảm bảo, không khép kín, không có chỗ thoát nước, thiếu ánh sáng, không có chỗ đun nấu...

Đối với những trẻ em sống với chủ lao động không phải thuê nhà mà sống tại nơi là việc thì tình hình cũng chẳng khá hơn. Trẻ phải chịu sự quản lý chặt chẽ của chủ nhà nên sinh hoạt không được thoải mái, thời gian cho việc nghỉ ngơi, giải trí rất ít. Bên cạnh đó, có những trẻ thuê nhà theo nhóm sống cùng với trẻ em khác, không có sự chăm sóc của người lớn nên các nguy cơ rủi ro cao hơn. Thậm chí, nếu trong nhóm có các thành viên xấu, trẻ dễ bị sa vào các thói hư tật xấu, tệ nạn xã hội...

Nghiên cứu của Bộ LĐTB&XH về các nhóm trẻ đường phố sống trong các nhà trọ cho thấy, những trẻ này thường sống trong điều kiện nhà trọ tồi tệ nhất. Thế nhưng, điều đáng nói là các em chấp nhận vì chi phí rẻ và cách trả tiền dễ dàng. Một khía cạnh khác, do các em không đủ tư cách pháp nhân, nên dễ bị đưa về tái hoà nhập với gia đình hoặc đưa vào các trung tâm bảo trợ xã hội. Điều này làm cho các em phụ thuộc vào những người cung cấp cho mình nơi ở và rất dễ bị lạm dụng.

Ảnh hưởng lớn về tâm lý

Các khảo sát cho thấy, trẻ em cũng có sự phân luồng định hướng công việc theo lứa tuổi. Nhìn chung, trẻ em từ 6-12 tuổi thường có sự định hướng của người lớn, họ hàng hoặc bố mẹ. Trong khi đó, trẻ em độ tuổi 12 – 18 thường độc lập hơn trong quá trình di cư và tự do trong việc lựa chọn công việc.

Trẻ em làm công việc tự do như bán vé số, nhặt rác, đánh giày... khi được hỏi đều có chung tâm sự, các em vì mưu sinh nên chấp nhận mọi công việc khi có cơ hội. Các em dễ bị tổn thương và dễ bị lạm dụng sức lao động.

Sự xâm hại lao động trẻ em được xác định trong lĩnh vực kinh doanh nhỏ và các dịch vụ trong gia đình. Tuy nhiên, sự xâm hại lao động trẻ em thường được che đậy dưới chiêu bài trẻ em là thành viên trong gia đình. Bằng chứng cho thấy, trẻ em ở độ tuổi dưới 15 phải làm việc cả ngày và nhiều khi quá sức.

Theo báo cáo đánh giá nhanh về tình hình trẻ em di cư tại Việt Nam của Tổ chức Cứu trợ trẻ em Anh (Save the Children), thì sự chênh lệch quá lớn về mức thu nhập giữa thành thị và nông thôn, cơ hội việc làm ở thành thị, mối quan hệ giữa những người cùng quê được thiết lập ở đô thị, áp lực gia đình, xã hội và cộng đồng, sự nghèo khó ở một số vùng nông thôn làm cho trẻ em và gia đình các em tiếp tục di cư. Họ muốn thoát nghèo nên không sợ những cảnh báo về nguy cơ có thể gặp phải khi di cư, chấp nhận rủi ro để cải thiện cuộc sống gia đình.

Chung Nhi